Muslim99Muslim99
← Tafsir library

2. Al-Baqara

The Cow · Medinan · 286 ayahs

سُورَةُ البَقَرَةِ

Reading Rebar Kurdish Tafsir

Ayahs 231–240 of 286

231

وَإِذَا طَلَّقْتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍۢ ۚ وَلَا تُمْسِكُوهُنَّ ضِرَارًۭا لِّتَعْتَدُوا۟ ۚ وَمَن يَفْعَلْ ذَٰلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُۥ ۚ وَلَا تَتَّخِذُوٓا۟ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ هُزُوًۭا ۚ وَٱذْكُرُوا۟ نِعْمَتَ ٱللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمَآ أَنزَلَ عَلَيْكُم مِّنَ ٱلْكِتَٰبِ وَٱلْحِكْمَةِ يَعِظُكُم بِهِۦ ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌۭ

کاتێک ژنانی هاوسه‌رتان ته‌ڵاقداو ئه‌وانیش گه‌یشتنه کۆتایی (عیدده‌یان) ئه‌وسا یان بیانهێڵنه‌وه لای خۆتان به‌چاکه و ڕێزه‌وه‌، یان ده‌ست به‌رداریان ببن به چاکه و ڕێزه‌وه‌، مه‌یان هێڵنه‌وه به ئێش و ئازاره‌وه بۆ ئه‌وه‌ی ده‌ست درێژی و سته‌میان لێبکه‌ن، هه‌رکه‌س ئه‌وه بکات ئه‌وه سته‌می له خۆی کردووه‌، نه‌که‌ن ئایه‌ت و ڕێنمووییه‌کانی خوا به‌گاڵته بگرن، یادی نازو نیعمه‌تی خوا بکه‌نه‌وه له‌سه‌رتان، هه‌روه‌ها یادی ئه‌و شتانه بکه‌نه‌وه که له قورئاندا بۆتان ڕه‌وانه کراوه که پڕه له دانایی، له‌کاتێکدا ئامۆژگاریتان ده‌کات به‌وانه و هه‌وڵ بده‌ن خواناس و ئاین په‌روه‌ر بن و چاک بزانن که‌: به‌ڕاستی، خوا به هه‌موو شتێک زانایه‌.

[ وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ ] وه‌ ئه‌گه‌ر هاتوو ئێوه‌ خێزانتان ته‌ڵاقدا وه‌ نزیك بوو بگاته‌ كۆتایی عیدده‌كه‌یان [ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ ] ئه‌گه‌ر ویستان لێ بوو ئه‌وه‌ بیانگه‌ڕێننه‌وه‌و بیانهێننه‌وه‌ به‌ڵام به‌چاكه‌و زیانیان پێ مه‌گه‌یه‌نن [ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ ] یاخود ئه‌گه‌ر وازیشتان لێیان هێنا ئه‌وه‌ هه‌ر به‌ چاكه‌ وازیان لێ بێنن و ده‌ستبه‌رداریان بن [ وَلَا تُمْسِكُوهُنَّ ضِرَارًا لِتَعْتَدُوا ] به‌ڵام نه‌كه‌ن لای خۆتان بیانهێڵنه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ زه‌ره‌رو زیانیان لێ بده‌ن به‌وه‌ی كه‌ عیدده‌كه‌یان درێژ بكاته‌وه‌ چاوه‌ڕێ بن بۆ ئه‌وه‌ی زیان به‌ خێزانه‌كانتان بگه‌ینن و زوڵمیان لێ بكه‌ن [ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ ] هه‌ر كه‌سێك وا بكات به‌ دڵنیایی ئه‌وه‌ زوڵمی له‌ خۆی كردووه‌و خۆی رووبه‌ڕووی سزای خوای گه‌وره‌ كردۆته‌وه‌ [ وَلَا تَتَّخِذُوا آيَاتِ اللَّهِ هُزُوًا ] وه‌ ئێوه‌ ئایه‌ته‌كانی خوای گه‌وره‌ مه‌كه‌ن به‌ گاڵته‌جاڕی وه‌ خوای گه‌وره‌ ئه‌و ئایه‌تانه‌ی بۆ گاڵته‌ دانه‌به‌زاندووه‌ به‌ڵكو به‌ جددی وه‌ری بگرن [ وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ ] وه‌ یادی ئه‌و نیعمه‌ته‌ی خوای گه‌وره‌ بكه‌نه‌وه‌ به‌سه‌رتان كه‌ ئیسلام و ئه‌و شه‌ریعه‌ته‌ جوانه‌یه‌ كه‌ پێشتر ئێوه‌ له‌ناو نه‌زانی و نه‌فامی و تاریكیدا بوون [ وَمَا أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ الْكِتَابِ وَالْحِكْمَةِ ] وه‌ ئه‌و قورئانه‌ پیرۆزه‌و سوننه‌تی بۆتان دابه‌زاندووه‌، حیكمه‌ت واته‌: سوننه‌ت [ يَعِظُكُمْ بِهِ ] خوای گه‌وره‌ فێرتان ئه‌كات و ئامۆژگاریتان ئه‌كات [ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ (٢٣١) ] وه‌ته‌قوای خوای گه‌وره‌ بكه‌ن و له‌ خوا بترسێن وه‌ بزانن خوای گه‌وره‌ زۆر زانایه‌ به‌هه‌موو شتێك.

Al-Baqara 2:231Listen in Qur'an →
232

وَإِذَا طَلَّقْتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا تَعْضُلُوهُنَّ أَن يَنكِحْنَ أَزْوَٰجَهُنَّ إِذَا تَرَٰضَوْا۟ بَيْنَهُم بِٱلْمَعْرُوفِ ۗ ذَٰلِكَ يُوعَظُ بِهِۦ مَن كَانَ مِنكُمْ يُؤْمِنُ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْءَاخِرِ ۗ ذَٰلِكُمْ أَزْكَىٰ لَكُمْ وَأَطْهَرُ ۗ وَٱللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ

هه‌روه‌ها ئه‌گه‌ر ژنانتان ته‌ڵاقداو گه‌یشتنه کۆتایی عاده‌ی مانگانه‌یان، ئێوه (ئه‌ی که‌سوکاری ژن) مه‌بنه کۆسپ له ڕێگه‌یاندا ئه‌گه‌ر ویستیان شوو بکه‌نه‌وه به هاوسه‌ره‌کانیان، (یاخود ویستیان شوویه‌کی تر بکه‌ن)، کاتێک ئه‌وان له نێوان خۆیاندا ڕه‌زامه‌ندییان نواند به شێوه‌یه‌کی جوان، ئه‌م (فه‌رمان و ڕێنمووییانه‌) ئامۆژگاری ئه‌و که‌سانه‌ی پێ ده‌کرێت له ئێوه که باوه‌ڕی به خواو ڕۆژی قیامه‌ت هه‌بێت، ئه‌و جۆره ڕه‌فتار و کرده‌وانه‌تان جوانترو په‌سه‌ندترو خاوێنتره‌، خوای په‌روه‌ردگاریش چاک ده‌زانێرت (چی خێره بۆتان) و ئێوه نایزانن و ده‌رکی ناکه‌ن.

[ وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْوَاجَهُنَّ ] وه‌ ئه‌گه‌ر هاتوو خێزانی خۆتان ته‌ڵاقدا وه‌ كاتی عیدده‌یان ته‌واو بوو ئه‌وه‌ ڕێگریان لێ مه‌كه‌ن كه‌ بۆ خۆیان شوو بكه‌نه‌وه‌، هه‌یه‌ كه‌ ژنه‌كه‌شی ته‌ڵاق دا دواتر نایه‌لێت شوو بكاته‌وه‌، حه‌رامه‌و وازی لێ بێنه‌و ڕێگری لێ مه‌كه‌ با بۆ خۆی شوو بكاته‌وه‌، یاخود ته‌ڵاقه‌كه‌ ڕه‌جعی یه‌ باوكی ئافره‌ته‌كه‌ یاخود براكانی نه‌یه‌لن بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ لای مێرده‌كه‌ی خۆی حه‌رامه‌و تاوانبار ده‌بن، ئه‌م ئایه‌ته‌ له‌سه‌ر (مه‌عقیلی كوڕی یه‌سار) دابه‌زی كه‌ خوشكه‌كه‌ی ته‌ڵاق دراو عیدده‌ی ته‌واو بوو رازی نه‌بوو بیداته‌وه‌ به‌ مێرده‌كه‌ی، به‌ڵام كه‌ ئایه‌ته‌كه‌ دابه‌زی رازی بوو [ إِذَا تَرَاضَوْا بَيْنَهُمْ بِالْمَعْرُوفِ ] كه‌ ئه‌وان به‌ ڕه‌زامه‌ندی هه‌ردووكیان به‌یه‌كتری ڕازی بوون به‌چاكه‌ [ ذَلِكَ يُوعَظُ بِهِ ] خوای گه‌وره‌ ئامۆژگاریتان ئه‌كات وه‌فه‌رمانتان پێ ده‌كات به‌مه‌ [ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ] بۆ هه‌ر كه‌سێك له‌ ئێوه‌ كه‌ ئیمانی به‌خواو به‌ڕۆژی دوایی هه‌بێت [ ذَلِكُمْ أَزْكَى لَكُمْ وَأَطْهَرُ ] ئه‌مه‌ بۆتان باشترو پاكتره‌ [ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ (٢٣٢) ] خوای گه‌وره‌ خۆی باشتر ئه‌زانێ كه‌ چی بۆ ئێوه‌ باشه‌ وه‌ ئێوه‌ نایزانن.

Al-Baqara 2:232Listen in Qur'an →
233

۞ وَٱلْوَٰلِدَٰتُ يُرْضِعْنَ أَوْلَٰدَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ ۖ لِمَنْ أَرَادَ أَن يُتِمَّ ٱلرَّضَاعَةَ ۚ وَعَلَى ٱلْمَوْلُودِ لَهُۥ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِٱلْمَعْرُوفِ ۚ لَا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَهَا ۚ لَا تُضَآرَّ وَٰلِدَةٌۢ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوْلُودٌۭ لَّهُۥ بِوَلَدِهِۦ ۚ وَعَلَى ٱلْوَارِثِ مِثْلُ ذَٰلِكَ ۗ فَإِنْ أَرَادَا فِصَالًا عَن تَرَاضٍۢ مِّنْهُمَا وَتَشَاوُرٍۢ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا ۗ وَإِنْ أَرَدتُّمْ أَن تَسْتَرْضِعُوٓا۟ أَوْلَٰدَكُمْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِذَا سَلَّمْتُم مَّآ ءَاتَيْتُم بِٱلْمَعْرُوفِ ۗ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌۭ

دایکان (ته‌ڵاقدراو بن یان نه‌ء) دوو ساڵی ته‌واو با شیر به منداڵه‌کانیان بده‌ن بۆ هه‌ر که‌س که ده‌یه‌وێت شیری ته‌واو بدات و پێویسته له‌سه‌ر ئه‌و که‌سه‌ی خاوه‌نی منداڵه‌که‌یه (واته باوکی یان به‌خێوکه‌ری) ڕزق و ڕۆزی و پۆشاک به شێوه‌یه‌کی جوان و په‌سه‌ندی ئایین ئاماده بکات، ئه‌رک له‌سه‌ر هیچ که‌س دانانرێت جگه له توانای خۆی، نابێت هیچ دایکێک زیانی پێ بگه‌یه‌نرێت به‌هۆی منداڵه‌که‌یه‌وه‌، هه‌روه‌ها باوکیشی نابێت زیانی پێ بگه‌یه‌نرێت به‌هۆیمنداڵه‌که‌یه‌وه و له‌سه‌ر میراتگری منداڵه‌که‌شه وێنه‌ی ئه‌و مافانه‌ی که باسکران، خۆ ئه‌گه‌ر دایک و باوک هه‌ر کاتێک به ڕه‌زامه‌ندی و پرس و ڕای هه‌ردوولایان ویستیان منداڵه‌که‌یان له شیر ببڕنه‌وه‌، ئه‌وه قه‌یناکات و هیچ گوناهیان له‌سه‌ر نی یه له‌و باره‌یه‌وه‌، خۆ ئه‌گه‌ر ویستتان دایه‌ن بۆ شیر پێدانی منداڵه‌کانتان بگرن، ئه‌وه‌ش قه‌یناکات و هیچ گوناهتان له‌سه‌ر نی یه‌، به‌مه‌رجێک ماف و کرێیان به‌جوانی و شایسته پێ بده‌ن، له خوا بترسن و پارێزکاربن و چاک بزانن به‌ڕاستی خوا زۆر بینایه به‌و کارو کرده‌وانه‌ی که ئه‌نجامی ده‌ده‌ن.

{ ماوەی شیردان بە منداڵ}

[ وَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ ] وه‌ دایكان شیر به‌ مناڵه‌كانیان ئه‌ده‌ن دوو ساڵی ته‌واو ئه‌مه‌ خه‌به‌ره‌ به‌ڵام مانای ئه‌مری تیایه‌ واته‌: پێویسته‌ دایكان دوو ساڵی ته‌واو شیر به‌ مناڵه‌كانیان بده‌ن [ لِمَنْ أَرَادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ ] بۆ كه‌سێك كه‌ بیه‌وێ دوو ساڵه‌كه‌ ته‌واو بكات [ وَعَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ ] وه‌ باوكی مناڵه‌كه‌ ئه‌بێ نه‌فه‌قه‌و پۆشاك و جل و به‌رگ بۆ ئافره‌ته‌كه‌و بۆ مناڵه‌كه‌ بكات ئه‌گه‌ر ته‌ڵاقیشی دابوو [ لَا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَهَا ] وه‌ ته‌كلیف له‌ هیچ كه‌سێك ناكرێ به‌گوێره‌ی توانای خۆی نه‌بێ [ لَا تُضَارَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا ] نابێ دایكێ زیان به‌ مناڵه‌كه‌ی یان به‌ پیاوه‌كه‌ بگه‌یه‌نێ كه‌ شیر به‌ منداڵه‌كه‌ نه‌دات یان شیری پێ بدات به‌ڵام داوای پاره‌ی زۆر له‌ پیاوه‌كه‌ بكات كه‌ له‌ توانایدا نه‌بێ [ وَلَا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ ] وه‌ پیاوه‌كه‌ش نابێ زه‌ره‌ر له‌ ئافره‌ته‌كه‌ بدات به‌وه‌ی كه‌ منداڵه‌كه‌ی لی بسه‌نێته‌وه‌ یان پاره‌ی كه‌می بداتێ كه‌ مناڵه‌كه‌ی بۆ به‌خێو ئه‌كات و شیری پێ ئه‌دات [ وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذَلِكَ ] وه‌ ئه‌گه‌ر پیاوه‌كه‌ش مرد ئه‌وه‌ میراتگرانی ئه‌بێ به‌هه‌مان شێواز نه‌فه‌قه‌ی ئه‌و ئافره‌ته‌و مناڵه‌كه‌ بكه‌ن [ فَإِنْ أَرَادَا فِصَالًا عَنْ تَرَاضٍ مِنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا ] ئه‌گه‌ر هاتوو ژن و پیاوه‌كه‌ هه‌ردووكیان ڕازی بوون له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ ئه‌و مناڵه‌ له‌ شیر ببڕنه‌وه‌ پێش ته‌واو بوونی دوو ساڵه‌كه‌ وه‌ موشاوه‌ره‌و ڕاوێژیان كرد له‌ نێوان یه‌كتریدا ئه‌وه‌ تاوانبار نابن وه‌ ئاساییه‌، به‌ڵام یه‌كێكیان به‌ ته‌نها بۆی نیه‌ ئه‌و بڕیاره‌ بدات [ وَإِنْ أَرَدْتُمْ أَنْ تَسْتَرْضِعُوا أَوْلَادَكُمْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ ] وه‌ ئه‌گه‌ر دایكه‌كه‌ شیری پێ نه‌دا یان ڕێك نه‌كه‌وتن له‌سه‌ر پاره‌كه‌و ئافره‌تی ترتان گرت بۆ ئه‌وه‌ی شیر به‌ مناڵه‌كانتان بده‌ن ئه‌وا ئاساییه‌و تاوانبار نابن [ إِذَا سَلَّمْتُمْ مَا آتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ ] ئه‌گه‌ر هاتوو به‌ چاكه‌ نه‌فه‌قه‌ی دایكه‌كه‌تان دا ئه‌وه‌نده‌ی كه‌ شیری به‌و مناڵه‌ داوه‌ له‌سه‌ره‌تاوه‌ [ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ (٢٣٣) ] وه‌ ته‌قوای خوای گه‌وره‌ بكه‌ن وه‌ بزانن كه‌ خوای گه‌وره‌ زۆر بینایه‌ به‌ هه‌موو كرده‌وه‌كانی ئێوه‌ وه‌ چاوی له‌ هه‌موویه‌تی و هه‌مووی ئه‌بینێ.

Al-Baqara 2:233Listen in Qur'an →
234

وَٱلَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَٰجًۭا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍۢ وَعَشْرًۭا ۖ فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِىٓ أَنفُسِهِنَّ بِٱلْمَعْرُوفِ ۗ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌۭ

ئه‌و پیاوانه‌تان که ده‌مرن و هاوسه‌ران به‌جێ ده‌هێڵن، پێویسته ئه‌و هاوسه‌رانه چوارمانگ و ده شه‌و خۆیان بگرن و چاوه‌ڕێ بکه‌ن (شوو نه‌که‌نه‌وه‌)، جا که گه‌یشتنه کۆتایی ماوه‌ی عیدده‌که‌یان، ئه‌وه ئیتر هیچ گوناهتان له‌سه‌ر نی یه ئه‌ی که‌س و کاری ژن که ڕێ بده‌ن ئه‌و ئافره‌تانه بچنه‌وه دۆخی جارانیان له‌وه‌ی که شه‌رع حه‌ڵاڵی کردووه بۆیان پێش عیدده‌، خوای په‌روه‌ردگاریش زۆر ئاگاداره به‌و کارو کرده‌وانه‌ی ئه‌نجامی ده‌ده‌ن.

{عیددەی ئافرەتی مێرد مردوو}

[ وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ] وه‌ ئه‌گه‌ر هاتوو پیاوێك له‌ ئێوه‌ مرد وه‌ خێزانی به‌جێهێشت ئه‌وه‌ عیدده‌كه‌یان چوار مانگ و ده‌ ڕۆژه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی چوار مانگ ئه‌وه‌ دروست بوونی مناڵ و كۆرپه‌یه‌ وه‌ ده‌ ڕۆژیش ئیحتیاته‌ [ فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ ] وه‌ ئه‌گه‌ر ئافره‌ت كاتی خۆی و عیدده‌كه‌ی ته‌واو بوو ئه‌و كاته‌ دروسته‌ خۆی بڕازێنێته‌وه‌ وه‌ خۆی ئاماده‌ بكات بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ شوو بكات به‌ڵام به‌چاكه‌ شتێك نه‌كات كه‌ پێچه‌وانه‌ی شه‌رع بێت یان پێچه‌وانه‌ی داب و نه‌ریتی جوان بێت [ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ (٢٣٤) ] وه‌ خوای گه‌وره‌ زۆر زانایه‌ به‌ كرده‌وه‌كانی ئێوه‌.

Al-Baqara 2:234Listen in Qur'an →
235

وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا عَرَّضْتُم بِهِۦ مِنْ خِطْبَةِ ٱلنِّسَآءِ أَوْ أَكْنَنتُمْ فِىٓ أَنفُسِكُمْ ۚ عَلِمَ ٱللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَلَٰكِن لَّا تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلَّآ أَن تَقُولُوا۟ قَوْلًۭا مَّعْرُوفًۭا ۚ وَلَا تَعْزِمُوا۟ عُقْدَةَ ٱلنِّكَاحِ حَتَّىٰ يَبْلُغَ ٱلْكِتَٰبُ أَجَلَهُۥ ۚ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِىٓ أَنفُسِكُمْ فَٱحْذَرُوهُ ۚ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌۭ

هیچ گوناهێکیشتان له‌سه‌ر نی یه له‌وه‌ی به ناڕاسته‌وخۆ خوازبێنی ژنانی مێرد مردوو بکه‌ن (که هێشتا ماوه‌ی دیاریکراویان ته‌واو نه‌بووه و دروست نیه شوو بکه‌نه‌وه‌)، یاخود له دڵی خۆتاندا بڕیاری خوازبێنیتان دابێت، خوای گه‌وره به‌ڕاستی زانیویه‌تی که ئێوه له‌مه‌ودوا ناویان ده‌به‌ن و باسیان ده‌که‌ن، به‌ڵام نه‌که‌ن به نهێنی به‌ڵێنیان لێ واربگرن، مه‌گه‌ر به‌شێوازی گوفتارێکی چاک و دروست و باو نه‌بێت، نه‌که‌ن بڕیاری ته‌واوی ماره‌بڕینیان بده‌ن هه‌تا ماوه‌ی دیاری کراو ته‌واو نه‌بێت و چاکیش بزانن به‌ڕاستی خوا ده‌زانێت به‌وه‌ی که له دڵ و ده‌روونتاندایه‌، که‌واته خۆتان بپارێزن (له قه‌ده‌غه کراوه‌کانی خوا)، دڵنیابن و چاک بزانن که خوا زۆر لێخۆشبوو و خۆڕاگرو له‌سه‌رخۆیه‌.

[ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَةِ النِّسَاءِ ] وه‌ ئێوه‌ گوناهبار نابن كه‌ ئه‌گه‌ر به‌ (تعريض) و ناڕاشكاوی و ناڕاسته‌وخۆ داوای ئافره‌ت بكه‌ن كه‌ له‌ عیدده‌دا بێت، وه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ بڵێی: من پێویستم به‌ ئافره‌ته‌ و ئه‌مه‌وێ ژن بێنم، یان ئاواته‌خوازم خوا ئافره‌تێكی باشم به‌ قسمه‌ت بكات، شتێكی له‌و جۆره‌ [ أَوْ أَكْنَنْتُمْ فِي أَنْفُسِكُمْ ] یاخود له‌ نه‌فسی خۆتاندا بیشارنه‌وه‌ تا ئه‌و ئافره‌ته‌ عیدده‌كه‌ی ته‌واو ئه‌بێ [ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ ] خوای گه‌وره‌ ئه‌زانێ كه‌ ئێوه‌ ئارام ناگرن وه‌ هه‌ر ده‌ریئه‌بڕن و باسی ئه‌كه‌ن بۆیه‌ خوای گه‌وره‌ ڕێگای دا به‌ ناڕاسته‌وخۆ باسی بكه‌ن [ وَلَكِنْ لَا تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا ] به‌ڵام نه‌چن به‌ نهێنی به‌ ئافره‌ته‌كه‌ بڵێن: شووم پێ بكه‌ یان بڵێی: چاوه‌ڕێت ئه‌كه‌م، یان به‌ڵێنی لێ وه‌ربگریت كه‌ شوو به‌ جگه‌ له‌ تۆ نه‌كات كه‌ هێشتا ئه‌و له‌ كاتی عیدده‌دایه‌ [ إِلَّا أَنْ تَقُولُوا قَوْلًا مَعْرُوفًا ] ئیلا ئه‌گه‌ر هاتوو قسه‌یه‌كی باش بكه‌ن وتمان: ئه‌وه‌ی كه‌ ڕێگه‌ی پێدراوه‌ به‌ناڕاسته‌وخۆ وه‌ك ئه‌وه‌ی بڵێ: ئه‌مه‌وێ ژن بێنم یان پێویستم به‌ ژن هێنانه‌، یان به‌ وه‌لی ئه‌مره‌كه‌ی بڵێیت [ وَلَا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكَاحِ حَتَّى يَبْلُغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ ] وه‌ عه‌قدی نیكاحه‌كه‌ دامه‌مه‌زرێنن تا عیدده‌ی ئه‌و ئافره‌ته‌ ته‌واو ده‌بێت [ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ ] وه‌ بزانن خوای گه‌وره‌ عیلم و زانیاری به‌ هه‌موو ئه‌وه‌ی كه‌ له‌ ناخی ئێوه‌دایه‌ هه‌یه‌ بۆیه‌ خۆتان بپارێزن له‌ سزای خوای گه‌وره‌ [ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ (٢٣٥) ] وه‌ بزانن خوای گه‌وره‌ زۆر لێخۆشبوو به‌ حیلم و له‌سه‌رخۆیه‌و په‌له‌ ناكات له‌ سزادانی به‌نده‌كانی.

Al-Baqara 2:235Listen in Qur'an →
236

لَّا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِن طَلَّقْتُمُ ٱلنِّسَآءَ مَا لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا۟ لَهُنَّ فَرِيضَةًۭ ۚ وَمَتِّعُوهُنَّ عَلَى ٱلْمُوسِعِ قَدَرُهُۥ وَعَلَى ٱلْمُقْتِرِ قَدَرُهُۥ مَتَٰعًۢا بِٱلْمَعْرُوفِ ۖ حَقًّا عَلَى ٱلْمُحْسِنِينَ

هیچ گوناهتان له‌سه‌رنی یه ئه‌گه‌ر ژنانێک ته‌ڵاق بده‌ن که هێشتا نه‌چووبنه لایان، یاخود ماره‌یتان بۆ دیاری نه‌کرد بوون، پێویسته له‌سه‌رتان هه‌ندێک سامانیان بده‌نێ، جا ئه‌وه‌ی ده‌وڵه‌مه‌نده‌و زۆری هه‌یه و ئه‌وه‌ی که هه‌ژارو که‌م ده‌سته (هه‌رکه‌س) به‌پێی توانای خۆی، ئه‌م دیاری و یارمه‌تییانه به‌شێوه‌یه‌ک بێت که باوو په‌سه‌ندی شه‌رع بێت، ئه‌مه‌ش ئه‌رکێکی پێویسته له‌سه‌ر چاکه‌کاران.

[ لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ مَا لَمْ تَمَسُّوهُنَّ ] دیسان گوناهبار نابن ئه‌گه‌ر هاتوو خێزانتان ته‌ڵاق دا كه‌ هێشتا جیماعتان له‌گه‌ڵدا نه‌كردووه‌و نه‌تانگواستۆته‌وه‌ [ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً ] یان هێشتا ماره‌ییه‌كه‌تان پێی نه‌داوه‌ ئه‌وكاته‌ ئه‌گه‌ر ماره‌یی دیاری نه‌كرابوو ماره‌یی ئافره‌تانی هاوشێوه‌ی خۆی پێ ئه‌درێ [ وَمَتِّعُوهُنَّ ] وه‌جگه‌ له‌ ماره‌یی بۆ دڵدانه‌وه‌یان پۆشاك و شتومه‌كیان پێ بده‌ن [ عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ ] كه‌سێك كه‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌و حاڵی باشه‌ با زیاتر بدات [ وَعَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهُ مَتَاعًا بِالْمَعْرُوفِ ] وه‌ ئه‌وه‌ی كه‌ كه‌متر ده‌ستی ئه‌ڕوات كه‌متر بدات به‌چاكه‌ ئه‌وه‌ی كه‌ له‌ عورف و داب و نه‌ریتدا به‌ چاكه‌ ناوبرا بێت [ حَقًّا عَلَى الْمُحْسِنِينَ (٢٣٦) ] وه‌ حه‌قه‌ له‌سه‌ر چاكه‌كاران.

Al-Baqara 2:236Listen in Qur'an →
237

وَإِن طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِن قَبْلِ أَن تَمَسُّوهُنَّ وَقَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيضَةًۭ فَنِصْفُ مَا فَرَضْتُمْ إِلَّآ أَن يَعْفُونَ أَوْ يَعْفُوَا۟ ٱلَّذِى بِيَدِهِۦ عُقْدَةُ ٱلنِّكَاحِ ۚ وَأَن تَعْفُوٓا۟ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ ۚ وَلَا تَنسَوُا۟ ٱلْفَضْلَ بَيْنَكُمْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

خۆ ئه‌گه‌ر ژنانتان ته‌ڵاقدا پێش ئه‌وه‌ی بچنه لایان، له هه‌مان کاتیشدا ماره‌ییتان بۆ دیاری کردبوون، ئه‌وه ده‌بێت نیوه‌ی ماره‌ییه دیاری کراوه‌که‌یان بده‌نێ، مه‌گه‌ر خۆیان نه‌یانه‌وێت و چاوپۆشی لێبکه‌ن، یان ئه‌و که‌سه چاوپۆشی بکات که ماره بڕینه‌که‌ی به‌ده‌سته‌، چاوپۆشی و لێبووردنتان له مافی خۆتان له پارێزکاریه‌وه نزیکتره‌و چاکه‌و پیاوه‌تی نێوان یه‌کتر فه‌رامۆش مه‌که‌ن، به‌ڕاستی خوا بینایه به‌و کارو کرده‌وانه‌ی که ئه‌نجامی ده‌ده‌ن.

{مارەیی ئافرەتی تەڵاقدراو پێش گواستنەوەی}

[ وَإِنْ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ وَقَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيضَةً ] وه‌ ئه‌گه‌ر هاتوو خێزانه‌كانتان ته‌ڵاق دا پێش ئه‌وه‌ی كه‌ بیانگوازنه‌وه‌و جیماعیان له‌گه‌ڵدا بكه‌ن وه‌ ماره‌ییه‌كه‌تان دیاری كردبوو [ فَنِصْفُ مَا فَرَضْتُمْ ] ئه‌وه‌ ئه‌بێ نیوه‌ی ماره‌ییه‌كه‌یان بده‌نێ، كه‌سێك ژنه‌كه‌ی ته‌ڵاق بدات پێش ئه‌وه‌ی بیگوازێته‌وه‌ ئه‌بێ نیوه‌ی ماره‌ییه‌كه‌ی بداتێ له‌ پێشه‌كی و پاشه‌كی [ إِلَّا أَنْ يَعْفُونَ ] ئیلا ئه‌گه‌ر هاتوو ئافره‌ته‌كه‌ وتی: هیچم ناوێ و به‌ دڵی خۆی و به‌ ڕه‌زامه‌ندی خۆی لێی خۆشبوو [ أَوْ يَعْفُوَ الَّذِي بِيَدِهِ عُقْدَةُ النِّكَاحِ ] یان ئه‌گه‌ر هاتوو پیاوه‌كه‌ كه‌ عه‌قدی ماره‌بڕین و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی به‌ده‌سته‌ له‌ ژنه‌كه‌ خۆشبوو وتی: ماره‌ییه‌كه‌ هه‌موویت ئه‌ده‌مێ ئه‌وه‌ ئاساییه‌ [ وَأَنْ تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى ] وه‌ ئه‌گه‌ر لێ بوورده‌بن به‌رامبه‌ر یه‌كتری ئه‌وه‌ نزیكتره‌ له‌ ته‌قواوه‌ [ وَلَا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ ] وه‌ ئه‌و فه‌زڵ و چاكه‌یه‌ی كه‌ له‌ نێوانتاندا هه‌بووه‌ بیری مه‌كه‌ن [ إِنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ (٢٣٧) ] به‌ دڵنیایی خوای گه‌وره‌ زۆر بینایه‌ به‌ كرده‌وه‌كانی ئێوه‌.

Al-Baqara 2:237Listen in Qur'an →
238

حَٰفِظُوا۟ عَلَى ٱلصَّلَوَٰتِ وَٱلصَّلَوٰةِ ٱلْوُسْطَىٰ وَقُومُوا۟ لِلَّهِ قَٰنِتِينَ

که‌مته‌رخه‌می مه‌که‌ن و پارێزگاری له ئه‌نجامدانی نوێژه‌کاندا بکه‌ن به‌تایبه‌تی نوێژی ناوه‌ند (که نوێژی عه‌سره‌) هه‌میشه‌و به‌رده‌وامیش هه‌ستن به ئه‌نجامدانی فه‌رمانه‌کان بۆ خوا به‌گه‌ردن که‌چیه‌وه‌.

[ حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَى ] پارێزگاری له‌سه‌ر نوێژه‌كانتان بكه‌ن و به‌رده‌وام بن له‌سه‌ری به‌تایبه‌تی نوێژی ناوه‌ڕاست كه‌ نوێژی عه‌صره‌ [ وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ (٢٣٨) ] سه‌ره‌تا له‌ناو نوێژدا قسه‌یان له‌گه‌ڵ یه‌كتریدا ده‌كرد خوای گه‌وره‌ ئه‌م ئایه‌ته‌ی دابه‌زاند ئیتر بێده‌نگ بوون، واته‌ به‌پێوه‌ نوێژه‌كانتان ئه‌نجام بده‌ن له‌ نوێژی فه‌رزدا به‌ڵام سوننه‌ت مرۆڤـ ئه‌توانێ به‌ دانیشتنیشه‌وه‌ بیكات (قَانِتِينَ) واته‌: گوێڕایه‌ڵی خوای گه‌وره‌ بكه‌ن وه‌ خشوعتان بۆ خوای گه‌وره‌ هه‌بێ وه‌ بێده‌نگ بن و قسه‌ مه‌كه‌ن له‌ناو نوێژه‌كانتاندا.

Al-Baqara 2:238Listen in Qur'an →
239

فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُكْبَانًۭا ۖ فَإِذَآ أَمِنتُمْ فَٱذْكُرُوا۟ ٱللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُم مَّا لَمْ تَكُونُوا۟ تَعْلَمُونَ

ئینجا ئه‌گه‌ر ترسان (که نوێژه‌که‌تان وه‌کو پێویست ئه‌نجام نه‌ده‌ن به‌هۆی جه‌نگ یان مه‌ترسیه‌که‌وه‌) ده‌توانن به‌ده‌م ڕۆیشتنه‌وه یان به سواری ئه‌نجامی بده‌ن، هه‌رکاتێک ئه‌مین بوونه‌وه و هه‌ستتان به هێمنی کرد، ئینجا یادی خوا بکه‌ن و (نوێژه‌کانتان به‌چاکی ئه‌نجام بده‌ن) به‌و شێوه‌یه‌ی که فێری کردوون پێشتر نه‌تانده‌زانی.

[ فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُكْبَانًا ] وه‌ ئه‌گه‌ر هاتوو له‌ كاتی جه‌نگدا بوون وه‌ ئه‌ترسان ئه‌توانن نوێژه‌كان به‌ پێوه‌ بكه‌ن یاخود به‌ سواری یه‌وه‌، وه‌ ڕوتان له‌ قیبله‌ بێ یان نا، وه‌ حه‌ره‌كه‌ بكه‌ن و له‌ كاتی ڕاكردن و هاتن و ڕۆیشتندا نوێژه‌كان بكه‌ن به‌ ئاماژه‌ [ فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ (٢٣٩) ] به‌ڵام ئه‌گه‌ر له‌ كاتی ئه‌من و ئاسایشدا بوون ئه‌وا دیسانه‌وه‌ ئه‌بێ به‌پێوه‌ نوێژ بكه‌ن و ڕووتان له‌ قیبله‌ بێت و مه‌رج و ڕوكنه‌كانی تیا جێبه‌جێ بكه‌ن وه‌ زیكرو یادی خوای گه‌وره‌ بكه‌ن به‌و شێوازه‌ی كه‌ فێری كردوون كه‌ پێشتر نه‌تانئه‌زانی.

Al-Baqara 2:239Listen in Qur'an →
240

وَٱلَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَٰجًۭا وَصِيَّةًۭ لِّأَزْوَٰجِهِم مَّتَٰعًا إِلَى ٱلْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍۢ ۚ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِى مَا فَعَلْنَ فِىٓ أَنفُسِهِنَّ مِن مَّعْرُوفٍۢ ۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌۭ

ئه‌و پیاوانه‌تان که ده‌مرن و هاوسه‌ران به‌جێ ده‌هێڵن، (ده‌بێت به‌فه‌رمانی خوا) وه‌سیه‌ت بکه‌ن بۆ هاوسه‌رانیان که تا ساڵێک له ماڵی هاوسه‌ریاندا ڕێزیان لێبگیرێت و به‌خێو بکرێن و ده‌رنه‌کرێن، خۆ ئه‌گه‌ر به‌ویستی خۆیان ده‌رچوون ئه‌وه ئیتر هیچ گوناهتان له‌سه‌رنی یه ئه‌ی که‌س و کاری ژن که ڕێ بده‌ن ئه‌و ئافره‌تانه بچنه‌وه دۆخی جارانیان له‌وه‌ی که شه‌رع حه‌ڵاڵی کردووه بۆیان پێش عیدده‌، دڵنیاش بن که خوا باڵاده‌سته (ئه‌گه‌ر سته‌میان لێبکه‌ن)و دانایه (له ڕێنموویی و دانانی سنووره‌کانیدا).

[ وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا ] وه‌ ئه‌وانه‌ی كه‌ ئه‌مرن و وه‌ خێزان به‌جێ دێلن [ وَصِيَّةً لِأَزْوَاجِهِمْ ] له‌ سه‌ره‌مه‌رگدا وه‌سیه‌ت بۆ خێزانه‌كانیان بكه‌ن [ مَتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ ] با ساڵێك چاوه‌ڕێ بكه‌ن و له‌ ماڵه‌وه‌ بمێننه‌وه‌و له‌ ماڵ ده‌رنه‌چن [ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ ] ئه‌گه‌ر هاتوو له‌ ماڵ ده‌رچوون ئه‌وا ئێوه‌ گوناهبار نابن [ فِي مَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ ] ئه‌گه‌ر هاتوو خۆیان ڕازانده‌وه‌ یان خۆیان ئاماده‌كرد بۆ شووكردن به‌ چاكه‌، كه‌ ئه‌مه‌ له‌سه‌ره‌تادا بوو به‌ڵام دواتر نه‌سخ بۆته‌وه‌ وه‌كو وتمان: عیدده‌ی ئافره‌ت كه‌ مێرده‌كه‌ی بمرێ ته‌نها چوار مانگ و ده‌ ڕۆژه‌ [ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ (٢٤٠) ] وه‌ خوای گه‌وره‌ زۆر به‌ عیززه‌ت و داناو كاربه‌جێیه‌.

Al-Baqara 2:240Listen in Qur'an →

Commentary: Rebar Kurdish Tafsir. Qur'an text and translation via AlQuran Cloud.