Muslim99Muslim99
← Tafsir library

9. At-Tawba

The Repentance · Medinan · 129 ayahs

سُورَةُ التَّوۡبَةِ

Reading Rebar Kurdish Tafsir

Ayahs 71–80 of 129

71

وَٱلْمُؤْمِنُونَ وَٱلْمُؤْمِنَٰتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَآءُ بَعْضٍۢ ۚ يَأْمُرُونَ بِٱلْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ ٱلْمُنكَرِ وَيُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤْتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَيُطِيعُونَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥٓ ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ ٱللَّهُ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌۭ

(له‌و لاشه‌وه‌) ئیمانداران له پیاوان و له ئافره‌تان هه‌ندێکیان خۆشه‌ویست و پشتگیرو هاوکاری یه‌کترن (که ئه‌مه‌ش سیفه‌تیانه‌): فه‌رمان به‌چاکه ده‌ده‌ن و قه‌ده‌غه له خراپه ده‌که‌ن و نوێژه‌کانیان به‌چاکی ئه‌نجام ده‌ده‌ن و زه‌کاتی ماڵیشیان ده‌به‌خشن و گوێڕایه‌ڵ و فه‌رمانبه‌رداری خواو پێغه‌مبه‌ره‌که‌ی ده‌که‌ن، ئا ئه‌وانه له ئاینده‌دا خوا ڕه‌حمیان پێ ده‌کات و سۆزی ده‌بێت بۆیان، به‌ڕاستی خوا باڵاده‌ست و دانایه‌.

[ وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ ] باوه‌ڕدارانی پیاو و ئافره‌ت هه‌ندێكیان دۆست و خۆشه‌ویست و سه‌رخه‌ری هه‌ندێكی تریانن [ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ ] فه‌رمان ئه‌كه‌ن به‌چاكه‌و ڕێگری ئه‌كه‌ن له‌ خراپه‌ [ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ ] وه‌ نوێژه‌كانیان ئه‌نجام ئه‌ده‌ن و زه‌كاتی ماڵه‌كانیان ئه‌ده‌ن [ وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ ] وه‌ گوێڕایه‌ڵی خواو پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ی ئه‌كه‌ن - صلى الله عليه وسلم - [ أُولَئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللَّهُ ] هه‌ر كه‌سێك ئه‌م سیفه‌تانه‌ی تیابێت خوای گه‌وره‌ ڕه‌حم له‌و كه‌سانه‌ ئه‌كات [ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ (٧١) ] به‌راستى خوای گه‌وره‌ زۆر به‌عیززه‌ت و باڵاده‌ست و كاربه‌جێیه‌.

72

وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلْمُؤْمِنِينَ وَٱلْمُؤْمِنَٰتِ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا وَمَسَٰكِنَ طَيِّبَةًۭ فِى جَنَّٰتِ عَدْنٍۢ ۚ وَرِضْوَٰنٌۭ مِّنَ ٱللَّهِ أَكْبَرُ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ

خوای گه‌وره به‌ڵێنی داوه به ئیمانداران له پیاوان و له ئافره‌تان، به‌وه‌ی که باخه‌کانی به‌هه‌شتیان پێ ده‌به‌خشێت که چه‌نده‌ها ڕوبار به‌ژێر دره‌خته‌کانیدا ده‌ڕوات و جاریه به به‌رده‌م کۆشکه‌کانیاندا، هاوڕێ له‌گه‌ڵ ژیانی هه‌میشه‌یی و نه‌بڕاوه تیایدا، هه‌روه‌ها چه‌نده‌ها جێگه و ڕێگه و کۆشک و ته‌لاری خۆش و ڕازاوه‌ی تایبه‌تی له به‌هه‌شتداو له‌ناو باخی چڕوپڕی (عه‌دن) دا، له‌گه‌ڵ ڕه‌زامه‌ندی خوای گه‌وره‌دا، که له هه‌موو نازو نیعمه‌ته‌کان به‌نرخترو گرنگتره‌، ئه‌وه خۆی سه‌رفرازیه‌کی زۆر گه‌وره و بێ ئه‌ندازه‌یه‌.

[ وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ] خوای گه‌وره‌ به‌ڵێنی داوه‌ به‌ باوه‌ڕدارانی پیاو و ئافره‌ت به‌وه‌ی كه‌ ئه‌یانخاته‌ به‌هه‌شته‌وه‌ كه‌ پڕه‌ له‌ باخ، وه‌ جۆگه‌له‌ ئاو به‌ ژێر دارو ماڵه‌كانیاندا ئه‌ڕوات به‌ هه‌میشه‌یی و نه‌مری تیایدا ئه‌مێننه‌وه‌ [ وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ ] وه‌ خانوو كۆشك و ته‌لاری باش و پاكیان پێ ئه‌دات كه‌ له‌ زێڕو زیوه‌ له‌ناو به‌هه‌شتێك كه‌ شوێنی مانه‌وه‌ی هه‌میشه‌ییه‌ [ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ] وه‌ خوای گه‌وره‌ش لێیان ڕازی ئه‌بێت، كه‌ ئه‌م ڕه‌زامه‌ندیه‌ی خوای گه‌وره‌ له‌ هه‌موو ئه‌و نازو نیعمه‌تانه‌ گه‌وره‌تره‌ كه‌ خوای گه‌وره‌ به‌ به‌هه‌شتیه‌كانی ئه‌به‌خشێ [ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (٧٢) ] ئا ئه‌مه‌ بردنه‌وه‌ی هه‌ره‌ گه‌وره‌یه‌ كه‌ مرۆڤ بچێته‌ ناو به‌هه‌شته‌وه‌و خوای گه‌وره‌ لێی ڕازی بێت.

73

يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِىُّ جَٰهِدِ ٱلْكُفَّارَ وَٱلْمُنَٰفِقِينَ وَٱغْلُظْ عَلَيْهِمْ ۚ وَمَأْوَىٰهُمْ جَهَنَّمُ ۖ وَبِئْسَ ٱلْمَصِيرُ

ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله عليه وسلم) دژی کافرو دووڕووه‌کان بجه‌نگه و تێ بکۆشه و توند و تیژبه له‌سه‌ریان، ئه‌وانه سه‌رئه‌نجام و مه‌نزڵگه‌یان دۆزه‌خه‌، ئای که سه‌رئه‌نجامێکی خراپ و ناشرینه‌.

[ يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ ] ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - جیهادو كوشتاری كافران بكه‌، وه‌ جیهادی مونافیقان بكه‌ به‌وه‌ی به‌ڵگه‌یان به‌سه‌ردا جێبه‌جێ بكه‌یت به‌ زانست، وه‌ سنووره‌كانی خوای گه‌وره‌یان به‌سه‌ردا جێبه‌جێ بكه‌ [ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ ] وه‌ دڵڕه‌ق به‌ له‌گه‌ڵیاندا [ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ (٧٣) ] وه‌ شوێنی ئه‌مانه‌ ئاگری دۆزه‌خه‌ كه‌ خراپترین سه‌ره‌نجامه‌ مرۆڤـ بۆی بگه‌ڕێته‌وه‌.

74

يَحْلِفُونَ بِٱللَّهِ مَا قَالُوا۟ وَلَقَدْ قَالُوا۟ كَلِمَةَ ٱلْكُفْرِ وَكَفَرُوا۟ بَعْدَ إِسْلَٰمِهِمْ وَهَمُّوا۟ بِمَا لَمْ يَنَالُوا۟ ۚ وَمَا نَقَمُوٓا۟ إِلَّآ أَنْ أَغْنَىٰهُمُ ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥ مِن فَضْلِهِۦ ۚ فَإِن يَتُوبُوا۟ يَكُ خَيْرًۭا لَّهُمْ ۖ وَإِن يَتَوَلَّوْا۟ يُعَذِّبْهُمُ ٱللَّهُ عَذَابًا أَلِيمًۭا فِى ٱلدُّنْيَا وَٱلْءَاخِرَةِ ۚ وَمَا لَهُمْ فِى ٱلْأَرْضِ مِن وَلِىٍّۢ وَلَا نَصِيرٍۢ

(دووڕووه‌کان) سوێند به‌خوا ده‌خۆن که قسه‌یه‌کی نابه‌جێیان نه‌کردووه‌، که‌چی سوێند به‌خوا به‌ڕاستی ئه‌وانه درۆ ده‌که‌ن، به‌ڵکو گوفتاری کوفرو بێ باوه‌ڕی هات به‌ده‌میاندا، ئه‌وانه دوای موسڵمانبوونیان بێ باوه‌ڕ بوونه‌وه‌، خه‌ریکی (پیلان)و نه‌خشه‌یه‌ک بوون به‌ڵام بۆیان نه‌لواو پێی نه‌گه‌یشتن (که شه‌هید کردنی پێغه‌مبه‌ر بوو (صلى الله عليه وسلم)، هیچ شتێک ئه‌وانی تووڕه نه‌کردووه‌، ته‌نها ئه‌وه نه‌بێت: خواو پێغه‌مبه‌ره‌که‌ی (صلى الله عليه وسلم) ئیماندارانیان ده‌وڵه‌مه‌ند و به‌هره‌وه‌ر کرد له فه‌زڵ و زیاده ڕێزی خۆی، جا ئه‌و دووڕووانه ئه‌گه‌ر ته‌وبه بکه‌ن و له ڕه‌فتاری نادروستیان پاشگه‌ز ببنه‌وه ئه‌وه چاکتره بۆیان، خۆ ئه‌گه‌ر پشت هه‌ڵکه‌ن و (هه‌ر خه‌ریکی نه‌خشه‌و پیلان بن) ئه‌وه بێگومان خوا سزای به ئازاریان ده‌دات له دنیاو قیامه‌تدا، که‌سیش یارو یاوه‌رو پشتیوانیان نابێت له زه‌ویدا.

{هەندێك لە سیفاتی مونافیقان}

[ يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ مَا قَالُوا ] پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - له‌ژێر سێبه‌رى دارێك دانیشتبوو فه‌رمووى: ئێستا پیاوێك دێته‌ لاتان به‌ چاوى شه‌یتان ته‌ماشاتان ده‌كات، كه‌ هات كه‌ستان قسه‌ى له‌گه‌ڵدا مه‌كه‌ن، زۆرى نه‌خایاند پیاوێكى شین ده‌ركه‌وت، پێغه‌مبه‌ری خوا- صلى الله عليه وسلم - بانگى كرد فه‌رمووى: بۆچى تۆو هاوڕێكانت جوێنم پێ ده‌ده‌ن؟ پیاوه‌كه‌ رۆیشت هاوڕێكانى هێناو سوێندیان خوارد به‌ خواى گه‌وره‌ جوێنیان نه‌داوه‌ تا پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - لێیان خۆش بوو، خواى گه‌وره‌ ئه‌م ئایه‌ته‌ى دابه‌زاند: مونافیقان سوێند ئه‌خۆن به‌ خوای گه‌وره‌ كه‌ ئه‌وان جوێن و تانه‌و ته‌شه‌ریان له‌ پێغه‌مبه‌ری خوا نه‌داوه‌ - صلى الله عليه وسلم - [ وَلَقَدْ قَالُوا كَلِمَةَ الْكُفْرِ ] به‌ دڵنیایی ئه‌وان قسه‌ی كوفریان كرد [ وَكَفَرُوا بَعْدَ إِسْلَامِهِمْ ] وه‌ كافر بوون له‌ دوای ئه‌وه‌ی كه‌ پێشتر موسڵمان بوونی خۆیان ئاشكرا كردبوو [ وَهَمُّوا بِمَا لَمْ يَنَالُوا ] وه‌ ویستیان شتێك بكه‌ن كه‌ ده‌ستیان نه‌كه‌وت و بۆیان نه‌گونجا، كه‌ ویستیان پێغه‌مبه‌ری خوا بكوژن - صلى الله عليه وسلم - [ وَمَا نَقَمُوا إِلَّا أَنْ أَغْنَاهُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ مِنْ فَضْلِهِ ] ئه‌م كاره‌ نابه‌جێیانه‌ ناكه‌ن ته‌نها له‌به‌ر ئه‌وه‌ نه‌بێ كه‌ خوای گه‌وره‌و پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - ده‌وڵه‌مه‌ندیان كردن له‌ فه‌زڵی خوای گه‌وره‌، وه‌ پێغه‌مبه‌ریش - صلى الله عليه وسلم - كاتێك كه‌ هاته‌ مه‌دینه‌ پێی ئه‌به‌خشین، وه‌ بووه‌ هۆی ده‌وڵه‌مه‌ند بوونی مونافیقان [ فَإِنْ يَتُوبُوا يَكُ خَيْرًا لَهُمْ ] له‌ دوای ئه‌م كاره‌ خراپ و كوفرانه‌یان ئه‌گه‌ر ته‌وبه‌ بكه‌ن خوای گه‌وره‌ ده‌رگای ته‌وبه‌یان لێ ئه‌كاته‌وه‌ ئه‌وه‌ بۆ خۆیان باشتره‌ له‌وه‌ی كه‌ له‌سه‌ر نیفاق بمێننه‌وه‌ [ وَإِنْ يَتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُ عَذَابًا أَلِيمًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ ] وه‌ ئه‌گه‌ر پشت بكه‌ن له‌ ئیمان هێنان و ته‌وبه‌ كردن ئه‌وا خوای گه‌وره‌ سزایان ئه‌دات سزایه‌كی زۆر به‌ئێش و ئازار له‌ دونیادا به‌ كوشتن و غه‌م و په‌ژاره‌، وه‌ له‌ قیامه‌تدا به‌سزاى ئاگرى دۆزه‌خ [ وَمَا لَهُمْ فِي الْأَرْضِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ (٧٤) ] وه‌ ئه‌و كاته‌ له‌سه‌ر ڕووی زه‌وی هیچ دۆست و سه‌رخه‌رو پشتیوانیان نابێت.

75

۞ وَمِنْهُم مَّنْ عَٰهَدَ ٱللَّهَ لَئِنْ ءَاتَىٰنَا مِن فَضْلِهِۦ لَنَصَّدَّقَنَّ وَلَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ

(له دووڕووه‌کان) که‌سانێک هه‌ن که په‌یمان و به‌ڵێنی به‌خوا داوه‌: سوێند به‌خوا ئه‌گه‌ر خوا ماڵ و سامان و دارایمان پێببه‌خشێت، به‌ڕاستی زه‌کات و خێری لێده‌که‌ین و بێگومان له ڕیزی که‌سانی چاک و خواناسیشدا ده‌بین.

[ وَمِنْهُمْ مَنْ عَاهَدَ اللَّهَ لَئِنْ آتَانَا مِنْ فَضْلِهِ لَنَصَّدَّقَنَّ وَلَنَكُونَنَّ مِنَ الصَّالِحِينَ (٧٥) ] وه‌ له‌ناو مونافیقان هه‌یشیانه‌ كه‌ به‌ڵێن ئه‌دا به‌خوای گه‌وره‌ ئه‌گه‌ر خوای گه‌وره‌ له‌ فه‌زڵی خۆیمان پێ ببه‌خشێ و ده‌وڵه‌مه‌ندمان بكات ئه‌وه‌ صه‌ده‌قه‌و خێر ئه‌كه‌ین وه‌ له‌ پیاوچاكان ئه‌بین.

76

فَلَمَّآ ءَاتَىٰهُم مِّن فَضْلِهِۦ بَخِلُوا۟ بِهِۦ وَتَوَلَّوا۟ وَّهُم مُّعْرِضُونَ

جا کاتێک خوا له فه‌زڵ و به‌ره‌که‌تی خۆی پێیدان و به‌هره‌وه‌ری کردن، ئه‌وان ڕه‌زیلیان تێدا کردو پشتیان له به‌ڵێنه‌که‌یان کرد له‌کاتێکدا که ئه‌وان هه‌میشه له به‌ڵێن و په‌یمان پشت هه‌ڵکه‌رن.

{بەسەرهاتی (سەعلەبە) صەحیح نیە}

[ فَلَمَّا آتَاهُمْ مِنْ فَضْلِهِ بَخِلُوا بِهِ وَتَوَلَّوْا وَهُمْ مُعْرِضُونَ (٧٦) ] به‌ڵام كاتێك كه‌ خوای گه‌وره‌ پێیان ئه‌به‌خشێ ڕه‌زیلی لێ ئه‌كه‌ن وه‌ له‌ پێناو خوای گه‌وره‌دا نابه‌خشن وه‌ پشت هه‌ڵئه‌كه‌ن و ئاوڕ ناده‌نه‌وه‌ له‌ خێرو خێرات، زۆربه‌ی ته‌فسیره‌كان فه‌رمووده‌ی (ثهعله‌به‌ی كوڕی حاطهب)یان هێناوه‌ ته‌نانه‌ت (ابن كثير)يش كه‌ فه‌رمووده‌كه‌ (مونكه‌ر)ه‌ (ئيمامي الذهبي وابن حجر و هه¬يثه¬مي والحافظ العراقي والبیهقی) وه‌ (شێخی ئه‌لبانی له‌ سلسلة الاحاديث الضعيفة) هه‌ر زۆر باسی ئه‌كات كه‌ فه‌رمووده‌كه‌ صه‌حیح نیه‌ به‌ڵام زۆرێك له‌ موفه‌سیرین هێناویانه‌ كه‌ گوایه‌ (ثهعله‌به‌ی كوڕی حاطهب) داوا له‌ پێغه‌مبه‌ری خوا ئه‌كات - صلى الله عليه وسلم - كه‌ داوا بكات خوای گه‌وره‌ ماڵم پێ ببه‌خشێ ئه‌گه‌ر پێم ببه‌خشێ منیش ئه‌یبه‌خشم ئه‌ویش وتوویه‌تی: كه‌مێك بێت و شوكری خوای گه‌وره‌ بكه‌ی باشتره‌ له‌ زۆرێك و نه‌توانی بیكه‌یت، وتوویه‌تی: دوعام بۆ بكه‌ پێغه‌مبه‌ر - صلى الله عليه وسلم - دوعای بۆ كردووه‌ سه‌روه‌ت و سامانی گوایه‌ ئه‌وه‌نده‌ زۆر بووه‌ كه‌ مه‌دینه‌ نه‌یگرتووه‌ پاشان وای لێ هاتووه‌ له‌ جومعه‌و جه‌ماعه‌ت و نوێژی جه‌نازه‌ دووركه‌وتۆته‌وه‌، پاشان پێغه‌مبه‌ر - صلى الله عليه وسلم - خه‌ڵكی ناردووه‌ بۆ كۆكردنه‌وه‌ی زه‌كات زه‌كاتیشی نه‌داوه‌ پاشان پێغه‌مبه‌ر - صلى الله عليه وسلم - قسه‌ی له‌سه‌ر فه‌رمووه‌ ئه‌و ئایه‌تانه‌ گوایه‌ له‌سه‌ر ئه‌و هاتۆته‌ خواره‌وه‌ هه‌ندێك له‌ خزمه‌كانی بیستوویانه‌ چوونه‌ به‌ (ثهعله‌به‌)یان وتووه‌ پاشان هاتووه‌ زه‌كاته‌كه‌ی بێنێ وه‌ری نه‌گرتووه‌ پاشان (ئه‌بوبه‌كرو عومه‌رو عثمان) و ئه‌وانه‌یش لێیان وه‌رنه‌گرتووه‌ له‌سه‌رده‌می خه‌لافه‌تی ئیمامی (عثمان)دا وه‌فاتی كردووه‌ به‌ڵام ئه‌مه‌ ئه‌سڵ و بنچینه‌و بنه‌ماى نیه‌ ئه‌و فه‌رمووده‌ هه‌ر چه‌نده‌ له‌ زۆربه‌ی كتێبه‌كانی ته‌فسیردا هاتووه‌ صه‌حیح نیه‌، صه‌حابه‌ی پێغه‌مبه‌ر - صلى الله عليه وسلم - زۆر له‌وه‌ به‌ڕێزترو خواپه‌رست و خواناستر بوونه‌.

77

فَأَعْقَبَهُمْ نِفَاقًۭا فِى قُلُوبِهِمْ إِلَىٰ يَوْمِ يَلْقَوْنَهُۥ بِمَآ أَخْلَفُوا۟ ٱللَّهَ مَا وَعَدُوهُ وَبِمَا كَانُوا۟ يَكْذِبُونَ

ئه‌وسا ئیتر به‌هۆی ئه‌و به‌ڵێن شکاندنه‌یانه‌وه‌، خوا نه‌خۆشی دووڕوویی له دڵ و ده‌روونیاندا چه‌سپاندو دامه‌زراند تا ئه‌و ڕۆژه‌ی ئاماده ده‌بن (له‌به‌رده‌م دادگای خوایدا) بۆ لێپرسینه‌وه‌، چونکه نافه‌رمانی و سه‌رپێچیان کردووه له‌و به‌ڵێنه‌ی که دایان به خواو و به‌هۆی ئه‌وه‌شه‌وه که درۆیان ده‌کرد.

[ فَأَعْقَبَهُمْ نِفَاقًا فِي قُلُوبِهِمْ إِلَى يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ ] له‌سه‌ر مونافیقان دابه‌زیوه‌ ئه‌وان بوونه‌ كه‌ به‌هۆی نه‌به‌خشین و ڕه‌زیلیان و به‌ڵێن نه‌بردنه‌ سه‌ریان له‌گه‌ڵ خوای گه‌وره‌ خوای گه‌وره‌ زیاتر تووشی نیفاقی كردن و نیفاقی خسته‌ دڵیانه‌وه‌ تا ڕۆژی قیامه‌ت كه‌ ئه‌گه‌ن به‌ خوای گه‌وره‌ [ بِمَا أَخْلَفُوا اللَّهَ مَا وَعَدُوهُ ] به‌هۆی ئه‌و وه‌عدانه‌ی كه‌ له‌گه‌ڵ خوای گه‌وره‌ نه‌یانبرده‌ سه‌ر [ وَبِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ (٧٧) ] وه‌ به‌هۆی ئه‌وه‌ی كه‌ درۆیان ئه‌كرد.

78

أَلَمْ يَعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَىٰهُمْ وَأَنَّ ٱللَّهَ عَلَّٰمُ ٱلْغُيُوبِ

مه‌گه‌ر ئایا ئه‌وانه نه‌یانده‌زانی به‌ڕاستی خوای گه‌وره ئاگاداره به‌نهێنی و چپه‌و سرته‌یان؟ ئایا نه‌شیانده‌زانی که به‌ڕاستی خوا به‌ته‌واوی زاناو ئاگایه به‌هه‌موو نهێنی و شاراوه‌کان؟

[ أَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُمْ ] ئایا مونافیقان نازانن كه‌ خوای گه‌وره‌ نهێنی و ئاشكرای ئه‌وان ئه‌زانێ و زانیاری به‌هه‌مووی هه‌یه‌ [ وَأَنَّ اللَّهَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ (٧٨) ] وه‌ خوای گه‌وره‌ زانای هه‌موو نهێنیه‌كانه‌و هیچ شتێك له‌ خوای گه‌وره‌ ناشاردرێته‌وه‌.

79

ٱلَّذِينَ يَلْمِزُونَ ٱلْمُطَّوِّعِينَ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ فِى ٱلصَّدَقَٰتِ وَٱلَّذِينَ لَا يَجِدُونَ إِلَّا جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ ۙ سَخِرَ ٱللَّهُ مِنْهُمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

ئه‌و بێ باوه‌ڕانه‌ی که پلار ده‌گرنه ئه‌و ئیماندارانه‌ی که زیاده به‌خشن له خێر کردندا به‌ویستی خۆیان له ڕێگه‌ی خوادا و پلاریش له ئیماندارانی هه‌ژار ده‌گرن که بێجگه له ڕه‌نجی شانی خۆیان هیچی تریان ده‌ست ناکه‌وێت، ئینجا هه‌ر گاڵته‌شیان پێده‌که‌ن، ئه‌وانه خوا تۆڵه‌یان لێ ده‌سێنێت و ڕیسوایان ده‌کات، به‌هۆی ئه‌و گاڵته کردنه‌یانه‌وه و سزای به ئێش و ئازاریش به‌شیانه‌.

[ الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقَاتِ ] (عبدالرحمن ى كوڕى عه‌وف) چل ئۆقه‌ ئاڵتونى هێنا بۆ خێر هه‌ندێك له‌ مونافیقان وتیان ئه‌مه‌ بۆ ریایه‌تى بۆیه‌ زۆرى هێناوه‌، وه‌ پیاوێكى تر صاعێك خورماى هێنا، وتیان خواى گه‌وره‌ پێویستى به‌ خێرى تۆ نیه‌ ئه‌مه‌ زۆر كه‌مه‌، خواى گه‌وره‌ ئه‌م ئایه‌ته‌ى دابه‌زاند، ئه‌و مونافیقانه‌ى كه‌ تانه‌و ته‌شه‌ر له‌و باوه‌ڕدارانه‌ ئه‌ده‌ن كه‌ خێریان بكردایه‌و شتێكی كه‌میان بهێنایه‌ پێیان ئه‌وتن خوای گه‌وره‌ بێ پێویسته‌ له‌م خێره‌ كه‌مه‌ی تۆ، وه‌ ئه‌گه‌ر زۆریان بهێنایه‌ ئه‌یانوت: ئه‌مه‌ بۆ ڕیایه‌تی [ وَالَّذِينَ لَا يَجِدُونَ إِلَّا جُهْدَهُمْ ] وه‌ هه‌یشه‌ هیچ شتێكی نیه‌ بیكات به‌خێر ته‌نها هه‌وڵ و تێكۆشانی خۆی نه‌بێت [ فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللَّهُ مِنْهُمْ ] گاڵته‌یان پێ ئه‌كه‌ن، له‌به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌شدا خوای گه‌وره‌ بۆ سه‌رخستنى باوه‌ڕداران گاڵته‌یان پێ ئه‌كات و رسوایان ئه‌كات و سزایان ئه‌دات، چونكه‌ سزاى خواى گه‌وره‌ هاوشێوه‌ى تاوانى مرۆڤه‌ [ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ (٧٩) ] وه‌ سزایه‌كی زۆر به‌ئێش و ئازاریان بۆ هه‌یه‌.

80

ٱسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِن تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةًۭ فَلَن يَغْفِرَ ٱللَّهُ لَهُمْ ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا۟ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ ۗ وَٱللَّهُ لَا يَهْدِى ٱلْقَوْمَ ٱلْفَٰسِقِينَ

ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله عليه وسلم) داوای لێخۆش بوون بۆ ئه‌و دووڕووانه بکه‌یت یان داوای لێخۆش بوونیان بۆ نه‌که‌یت چوونیه‌که‌، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر حه‌فتا جاریش داوای لێخۆشبوونیان بۆ بکه‌یت، ئه‌وه خوا هه‌رگیز لێیان خۆش نابێت، ئه‌وه چونکه به ڕاستی ئه‌وان باوه‌ڕیان به خواو پێغه‌مبه‌ره‌که‌ی نه‌بوو، خوایش هیدایه‌ت و ڕێنموویی که‌سانی گوناهکارو له سنوور ده‌رچوو ناکات.

[ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ ] ئه‌ی محمد - صلى الله عليه وسلم - ئه‌گه‌ر تۆ داوای لێخۆشبوون بۆ مونافیقان بكه‌یت له‌ خوای گه‌وره‌ یان داوایان بۆ نه‌كه‌یت، یه‌كسانه‌ [ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ ] چونكه‌ ئه‌گه‌ر حه‌فتا جار داوای لێخۆشبوونیان له‌ خوای گه‌وره‌ بۆ بكه‌ی، خوای گه‌وره‌ لێیان خۆش نابێ [ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ] چونكه‌ ئه‌وان كوفریان كردووه‌ به‌ خواو پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ی - صلى الله عليه وسلم - [ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ (٨٠) ] وه‌ خوای گه‌وره‌ هیدایه‌تی كه‌سانێك نادات كه‌ ده‌رچووبێتن له‌ گوێڕایه‌ڵی خوای گه‌وره‌، ئه‌م ئایه‌ته‌ له‌سه‌ر (عبدالله¬ی كوڕی ئوبه‌ی كوڕی سه‌لول) گه‌وره‌ی مونافیقان دابه‌زی كه‌ مرد پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - نوێژى له‌سه‌ر كرد، ئیمامی عومه‌ر فه‌رمووی: ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر - صلى الله عليه وسلم - نوێژی له‌سه‌ر مه‌كه‌و داوای لێخۆشبوونی بۆ مه‌كه‌ ئه‌مه‌ مونافیقه‌، فه‌رمووی: خوای گه‌وره‌ ئه‌فه‌رمووێ: ئه‌گه‌ر حه‌فتا جاریش داوای لێخۆشبوونی بۆ بكه‌ی لێی خۆش نابم ئه‌گه‌ر بزانم زیاتر له‌ حه‌فتا جار داوای لێخۆشبوونی بۆ بكه‌م خوای گه‌وره‌ لێیخۆش ئه‌بێ ئه‌وه‌ زیاتر داوای لێخۆشبوونی له‌ خوای گه‌وره‌ بۆ ئه‌كه‌م، خوای گه‌وره‌ نه‌هی لێ كردو فه‌رمووى داوای لێخۆشبوون بۆ كافرو مونافیق مه‌كه‌، (ئه‌مه‌ ره‌حمه‌ت و به‌زه‌یى پێغه‌مبه‌ری خوایه‌ - صلى الله عليه وسلم - به‌رامبه‌ر گه‌وره‌ى دووڕووه‌كان كه‌ به‌ درێژایی ته‌مه‌نى ئازارى پێغه‌مبه‌ری خواى - صلى الله عليه وسلم - ده‌داو كێشه‌ى بۆ دروست ده‌كرد!!).

Commentary: Rebar Kurdish Tafsir. Qur'an text and translation via AlQuran Cloud.