Muslim99Muslim99
← Tafsir library

9. At-Tawba

The Repentance · Medinan · 129 ayahs

سُورَةُ التَّوۡبَةِ

Reading Rebar Kurdish Tafsir

Ayahs 61–70 of 129

61

وَمِنْهُمُ ٱلَّذِينَ يُؤْذُونَ ٱلنَّبِىَّ وَيَقُولُونَ هُوَ أُذُنٌۭ ۚ قُلْ أُذُنُ خَيْرٍۢ لَّكُمْ يُؤْمِنُ بِٱللَّهِ وَيُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِينَ وَرَحْمَةٌۭ لِّلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ مِنكُمْ ۚ وَٱلَّذِينَ يُؤْذُونَ رَسُولَ ٱللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌۭ

هه‌ندێکی تر (له دووڕووه‌کان) ئه‌وه‌نده نه‌فامن، ئازاری دڵی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله عليه وسلم) ده‌ده‌ن، به‌وه‌ی که ده‌ڵێن: (محمد) گوێ بۆ هه‌موو که‌س ده‌گرێت، پێیان بڵێ: گوێ بیستی خێره بۆتان، باوه‌ڕی پته‌وی به‌خوا هه‌یه‌، باوه‌ڕی (به ڕاستگۆی) ئیماندارانیش هه‌یه‌، ڕه‌حمه‌تیشه بۆ ئه‌وانه‌تان که باوه‌ڕیان هێناوه‌، (به‌ڵام) ئه‌وانه‌ی ئازاری پێغه‌مبه‌ری خوا ده‌ده‌ن سزایه‌کی به‌ئێش بۆیان ئاماده‌یه‌.

[ وَمِنْهُمُ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ ] وه‌ له‌ناو مونافیقانیش هه‌یانه‌ كه‌ ئازاری پێغه‌مبه‌ری خوا ئه‌دات - صلى الله عليه وسلم - [ وَيَقُولُونَ هُوَ أُذُنٌ ] وه‌ ئه‌ڵێن: پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - گوێ بۆ هه‌موو قسه‌یه‌كمان ئه‌گرێت و باوه‌ڕمان پێ ده‌كات به‌ تایبه‌تى كه‌ سوێندى بۆ بخۆین [ قُلْ أُذُنُ خَيْرٍ لَكُمْ ] ئه‌ی محمد - صلى الله عليه وسلم - پێیان بڵێ: پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - به‌ڵێ گوێ له‌ هه‌موو كه‌سێك ئه‌گرێ به‌ڵام گوێ له‌ قسه‌ی خێر ئه‌گرێ نه‌ك شه‌ڕ، وه‌ راستگۆ له‌ درۆزن جیاده‌كاته‌وه‌، وه‌ ئه‌مه‌ له‌ نه‌رمونیانی پێغه‌مبه‌ری خوایه‌ - صلى الله عليه وسلم - كه‌ گوێی بۆ قسه‌یان ئه‌گرت پاشان وایان ئه‌وت [ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَيُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِينَ ] كه‌ پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - خوای گه‌وره‌ به‌ڕاست دائه‌نێ، وه‌ قسه‌ی باوه‌ڕداران به‌ڕاست دائه‌نێ [ وَرَحْمَةٌ لِلَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ ] وه‌ ڕه‌حمه‌تیشه‌ بۆ باوه‌ڕداران له‌ ئێوه‌ [ وَالَّذِينَ يُؤْذُونَ رَسُولَ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ (٦١) ] وه‌ ئه‌وانه‌ی كه‌ ئازاری پێغه‌مبه‌ری خوا ئه‌ده‌ن - صلى الله عليه وسلم - سزایه‌كی زۆر به‌ئێش و ئازاریان بۆ هه‌یه‌.

62

يَحْلِفُونَ بِٱللَّهِ لَكُمْ لِيُرْضُوكُمْ وَٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥٓ أَحَقُّ أَن يُرْضُوهُ إِن كَانُوا۟ مُؤْمِنِينَ

دووڕووه‌کان، سوێندتان به خوا بۆ ده‌خۆن تا بڕواتان پێبکه‌ن و ڕازیتان بکه‌ن، له‌کاتێکدا که حه‌ق وایه خواو پێغه‌مبه‌ره‌که‌ی ڕازی بکه‌ن ئه‌گه‌ر ئه‌وانه باوه‌ڕدارن...

[ يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَكُمْ لِيُرْضُوكُمْ ] پیاوێك له‌ مونافیقان ناوى هه‌ندێك له‌ سه‌رانى مونافیقانى هێناو وتى: سوێند به‌ خوا ئه‌مانه‌ ناودارترین و باشترینمانن، ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ى محمد ده‌یڵێ حه‌ق و راست بێت ئه‌وا ئه‌مانه‌ له‌ گوێدرێژ خراپترین، پیاوێك له‌ موسڵمانان گوێى لێ بوو، وتى: والله ئه‌وه‌ى پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - ده‌یڵێت حه‌ق و راسته‌، وه‌ تۆ له‌ گوێدرێژ خراپترى، پیاوه‌كه‌ هه‌واڵه‌كه‌ى برد بۆ لاى پێغه‌مبه‌ری خواو - صلى الله عليه وسلم - بانگى مونافیقه‌كه‌ى كردو پێى فه‌رموو: بۆچى ئه‌و قسه‌یه‌ت كرد؟ ئه‌ویش سوێندى ده‌خوارد به‌ خواى گه‌وره‌ كه‌ واى نه‌وتووه‌، موسڵمانه‌كه‌یش وتى: خوایه‌ راستى راستگۆ و درۆى درۆزن ئاشكرا بكه‌، خواى گه‌وره‌ ئه‌م ئایه‌ته‌ى دابه‌زاند، سوێند ئه‌خۆن بۆ ئێوه‌ به‌ خوای گه‌وره‌ بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ ڕازیتان بكه‌ن [ وَاللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَقُّ أَنْ يُرْضُوهُ إِنْ كَانُوا مُؤْمِنِينَ (٦٢) ] به‌ڵام ئه‌وان خواو پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - له‌ خۆیان ڕازی بكه‌ن ئه‌وه‌ زۆر شایه‌نترو باشترو چاكتره‌ بۆیان ئه‌گه‌ر ئه‌وان ڕاستگۆ و ئیماندارن.

63

أَلَمْ يَعْلَمُوٓا۟ أَنَّهُۥ مَن يُحَادِدِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ فَأَنَّ لَهُۥ نَارَ جَهَنَّمَ خَٰلِدًۭا فِيهَا ۚ ذَٰلِكَ ٱلْخِزْىُ ٱلْعَظِيمُ

مه‌گه‌ر ئه‌وانه نازانن ئه‌و که‌سه‌ی که دژایه‌تی خواو پێغه‌مبه‌ره‌که‌ی بکات، ئه‌وه به ڕاستی ئاگری دۆزه‌خ به‌شیه‌تی و بۆی ئاماده‌یه هاوڕێ له‌گه‌ڵ ژیانی نه‌بڕاوه‌شدا، ئا ئه‌وه ڕیسوایی و خه‌جاڵه‌تیه‌کی زۆر گه‌وره‌یه‌.

[ أَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ يُحَادِدِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ ] ئایا نازانن هه‌ر كه‌سێك دژایه‌تی و سه‌رپێچى خواو پێغه‌مبه‌ری خوا- صلى الله عليه وسلم - بكات [ فَأَنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدًا فِيهَا ] ئه‌وه‌ ئاگری دۆزه‌خی بۆ هه‌یه‌و به‌هه‌میشه‌یی تیایدا ئه‌مێنێته‌وه‌ به‌ نه‌مری [ ذَلِكَ الْخِزْيُ الْعَظِيمُ (٦٣) ] كه‌ ئه‌میش سه‌رشۆڕی و زه‌لیلیه‌كی یه‌كجار گه‌وره‌یه‌.

64

يَحْذَرُ ٱلْمُنَٰفِقُونَ أَن تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُورَةٌۭ تُنَبِّئُهُم بِمَا فِى قُلُوبِهِمْ ۚ قُلِ ٱسْتَهْزِءُوٓا۟ إِنَّ ٱللَّهَ مُخْرِجٌۭ مَّا تَحْذَرُونَ

دووڕووه‌کان ده‌ترسن له‌وه‌ی سووره‌تێک دابه‌زێنرێته سه‌ریان، هه‌واڵیان بداتێ به‌وه‌ی له دڵ و ده‌روونیاندایه‌، پێیان بڵێ: گاڵته بکه‌ن! بێگومان ئه‌وه‌ی لێی ده‌ترسن خوا هه‌ر ئاشکرای ده‌کات (بۆ خۆتان و بۆ خه‌ڵکیش).

[ يَحْذَرُ الْمُنَافِقُونَ أَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُورَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِمَا فِي قُلُوبِهِمْ ] مونافیقان حه‌زه‌ر ئه‌كه‌ن و له‌وه‌ ئه‌ترسێن كه‌ خوای گه‌وره‌ سووڕه‌تێكیان له‌سه‌ر داببه‌زێنێته‌ خواره‌وه‌ كه‌ ئه‌وه‌ی ناو دڵیان ده‌ربكات و ئاشكرای بكات [ قُلِ اسْتَهْزِئُوا ] ئه‌ی محمد - صلى الله عليه وسلم - پێیان بڵێ: ئێوه‌ گاڵته‌ بكه‌ن به‌ موسڵمانان یان به‌دابه‌زینی سووره‌تی قورئان [ إِنَّ اللَّهَ مُخْرِجٌ مَا تَحْذَرُونَ (٦٤) ] ئه‌وه‌ی كه‌ ئێوه‌ حه‌زه‌ری لێ ئه‌كه‌ن خوای گه‌وره‌ ده‌ری ئه‌كات و ئاشكرای ئه‌كات به‌وه‌ی كه‌ سووره‌تی قورئان دائه‌به‌زێنێ وه‌كو له‌ سووره‌تی ته‌وبه‌دا خوای گه‌وره‌ ئابڕووی بردن، یان پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - ئاگادار ئه‌كاته‌وه‌ له‌ ئێوه‌.

65

وَلَئِن سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ ۚ قُلْ أَبِٱللَّهِ وَءَايَٰتِهِۦ وَرَسُولِهِۦ كُنتُمْ تَسْتَهْزِءُونَ

(کاتێک تۆ ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله عليه وسلم) له‌گوفتاری نابه‌جێیان ئاگادار ده‌بیت) و لێیان ده‌پرسیت (ئه‌وه خه‌ریکی چین؟!) ئه‌وه بێگومان ده‌ڵێن: به‌ڕاستی ئێمه ته‌نها ده‌مه‌ته‌قێ و گه‌مه‌و گاڵته‌مان ده‌کرد، پێیان بڵێ: ئایا ئێوه به خواو ئایه‌ت و فه‌رمانه‌کانی و پێغه‌مبه‌ره‌که‌ی گاڵته‌تان ده‌کرد؟!

{گاڵتە كردن بە خواو ئایەتەكانی‌و پێغەمبەرەكەی - صلی الله علیه وسلم - كوفرە}

[ وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ ] له‌ غه‌زای ته‌بووكدا كه‌سێك له‌ مونافیقان وتی: كه‌سم نه‌بینیوه‌ وه‌كو پێغه‌مبه‌ری خواو - صلى الله عليه وسلم - ئه‌م صه‌حابانه‌ كه‌ به‌خه‌می سكیانه‌وه‌ بن، وه‌ له‌ كاتی قسه‌كردندا درۆ بكه‌ن، وه‌ له‌ كاتی رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی دوژمن ترسنۆك بن، پیاوێك له‌ صه‌حابه‌ فه‌رمووی: درۆت كرد به‌ڵكو تۆ مونافیقی ئه‌بێ هه‌واڵ به‌ پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - بده‌م، تا ئه‌و گه‌یشته‌ لای پێغه‌مبه‌ر - صلى الله عليه وسلم - خوای گه‌وره‌ ئه‌م ئایه‌ته‌ی دابه‌زاند، وه‌ كاتێك كه‌ پرسیاریان لێ بكه‌ی بۆچی ئه‌م قسانه‌تان كردووه‌و تانه‌و ته‌شه‌ر له‌ پێغه‌مبه‌ری خواو - صلى الله عليه وسلم - له‌ صه‌حابه‌و له‌ دین ئه‌ده‌ن ئه‌و كاته‌ ئه‌ڵێن ئه‌ی محمد - صلى الله عليه وسلم - ڕێگا دوور بوو ده‌مه‌ته‌قێمان ئه‌كرد بۆ ئه‌وه‌ی دووری ڕێگاكه‌ ببڕین وه‌ گاڵته‌مان ئه‌كردو كاتمان به‌سه‌ر ئه‌برد [ قُلْ أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ (٦٥) ] ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر - صلى الله عليه وسلم - پێیان بفه‌رمه‌: ئایا ئێوه‌ شت نه‌ما گاڵته‌ی پێ بكه‌ن ئیلا خوای گه‌وره‌و ئایه‌ته‌كانی خواو پێغه‌مبه‌ری خوا نه‌بێ - صلى الله عليه وسلم - ئایا ئێوه‌ گاڵته‌ به‌مانه‌ ئه‌كه‌ن؟

66

لَا تَعْتَذِرُوا۟ قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَٰنِكُمْ ۚ إِن نَّعْفُ عَن طَآئِفَةٍۢ مِّنكُمْ نُعَذِّبْ طَآئِفَةًۢ بِأَنَّهُمْ كَانُوا۟ مُجْرِمِينَ

(ئیتر بێ سووده‌) پاکانه مه‌که‌ن، چونکه به‌ڕاستی ئێوه بێ باوه‌ڕ بوون دوای ئه‌وه‌ی له ڕواڵه‌تدا باوه‌ڕتان هێنابوو ئه‌گه‌ر له ده‌سته‌یه‌کتان خۆش ببین (دوای ته‌وبه‌ی ڕاسته‌قینه‌) ده‌سته‌یه‌کتان هه‌ر ئازار ده‌ده‌ین (به‌هۆی کاری نابه‌جێیه‌وه‌) چونکه به‌ڕاستی ئه‌وان تاوانبارو تاوانکار بوون.

[ لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ ] ئه‌و كه‌سه‌ خۆی هه‌ڵواسی بوو به‌ ڕه‌شمه‌ی ئه‌سپه‌كه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - هه‌ر ئه‌یوت: ئێمه‌ گاڵته‌مان ئه‌كردو كاتمان به‌سه‌ر ئه‌برد، پێغه‌مبه‌ریش - صلى الله عليه وسلم - ئه‌یفه‌رموو: عوزر مه‌هێننه‌وه‌ ئه‌وه‌ ئێوه‌ كافر بوون، واته‌: كوفره‌كه‌تان ئاشكرا كرد له‌ دوای ئه‌وه‌ی كه‌ پێشتر ئیمانتان ئاشكرا كردبوو [ إِنْ نَعْفُ عَنْ طَائِفَةٍ مِنْكُمْ ] ئه‌گه‌ر له‌ كۆمه‌ڵێكیشتان خۆش بین ئه‌وانه‌ی كه‌ واز له‌ نیفاق دێنن و ته‌وبه‌ ئه‌كه‌ن [ نُعَذِّبْ طَائِفَةً ] ئه‌وا كۆمه‌ڵێكتان سزا ئه‌ده‌ین ئه‌وانه‌ی كه‌ به‌رده‌وام بن له‌سه‌ر نیفاق و كوفری خۆیان [ بِأَنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِمِينَ (٦٦) ] له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌مانه‌ به‌رده‌وامن له‌سه‌ر جه‌ریمه‌و تاوان.

67

ٱلْمُنَٰفِقُونَ وَٱلْمُنَٰفِقَٰتُ بَعْضُهُم مِّنۢ بَعْضٍۢ ۚ يَأْمُرُونَ بِٱلْمُنكَرِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ ٱلْمَعْرُوفِ وَيَقْبِضُونَ أَيْدِيَهُمْ ۚ نَسُوا۟ ٱللَّهَ فَنَسِيَهُمْ ۗ إِنَّ ٱلْمُنَٰفِقِينَ هُمُ ٱلْفَٰسِقُونَ

دووڕووه‌کان له پیاوان و له ژنان سه‌ر به‌یه‌کترن و وه‌ک یه‌کن له‌م ڕه‌فتارانه‌دا: فه‌رمان به‌گوناهو خراپه و تاوان ده‌ده‌ن و قه‌ده‌غه‌ی خێرو چاکه ده‌که‌ن و ده‌ستیان ده‌نوقێنن (ماڵ و سامان به‌شی که‌س ناده‌ن)، ئه‌وانه خوایان فه‌رامۆش کردووه‌، خوایش ئه‌وانی پشت گوێ خستووه‌، به‌ڕاستی دووڕووه‌کان هه‌رخۆیان یاخی و له ئایین ده‌رچوون.

[ الْمُنَافِقُونَ وَالْمُنَافِقَاتُ ] پیاوانی دووڕوو ئافره‌تانی دووڕوو [ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْضٍ ] هه‌ندێكیان دۆست و پشتیوانی هه‌ندێكی تریانن [ يَأْمُرُونَ بِالْمُنْكَرِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوفِ ] فه‌رمان ئه‌كه‌ن به‌ خراپه‌و ڕێگری ئه‌كه‌ن له‌ چاكه‌ [ وَيَقْبِضُونَ أَيْدِيَهُمْ ] وه‌ ده‌ستیان تووند ئه‌گرن و ڕه‌زیلن له‌ به‌خشین [ نَسُوا اللَّهَ ] خوای گه‌وره‌یان له‌بیر كرد [ فَنَسِيَهُمْ ] خوای گه‌وره‌ش وه‌كو له‌بیرچوو مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵدا ده‌كات و ئیهمالیان ده‌كات، ئه‌گه‌رنا خواى گه‌وره‌ هیچ شتێك له‌ بیر ناكات [ إِنَّ الْمُنَافِقِينَ هُمُ الْفَاسِقُونَ (٦٧) ] به‌ڕاستی مونافیقان ئه‌وانن كه‌ فاسقن و ده‌رچوون له‌ گوێڕایه‌ڵی خوا.

68

وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلْمُنَٰفِقِينَ وَٱلْمُنَٰفِقَٰتِ وَٱلْكُفَّارَ نَارَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَا ۚ هِىَ حَسْبُهُمْ ۚ وَلَعَنَهُمُ ٱللَّهُ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌۭ مُّقِيمٌۭ

خوا (هه‌ڕه‌شه‌ی کردوه و) به‌ڵێنی ئاگری دۆزه‌خی به دووڕووه‌کان له پیاوان و ژنان و به‌بێ باوه‌ڕانیش داوه‌، که به‌رده‌وام و نه‌مرن تیایدا، ئه‌و دۆزه‌خه‌یان به‌سه و کاڵا به‌قه‌د باڵایه‌و خوا نه‌فره‌تی لێکردوون و سزای به‌رده‌وامیش به‌شیانه و بۆیان ئاماده‌یه‌.

{مونافیقان شوێنیان دۆزەخە}

[ وَعَدَ اللَّهُ الْمُنَافِقِينَ وَالْمُنَافِقَاتِ وَالْكُفَّارَ نَارَ جَهَنَّمَ ] خوای گه‌وره‌ به‌ڵێنی داوه‌ به‌ پیاوانی دووڕوو ئافره‌تانی دووڕوو وه‌ به‌كافران كه‌ بیانخاته‌ ناو ئاگری دۆزه‌خ [ خَالِدِينَ فِيهَا ] به‌ نه‌مری تیایدا ئه‌مێننه‌وه‌ به‌هه‌میشه‌یی [ هِيَ حَسْبُهُمْ ] كه‌ ئاگری دۆزه‌خیان به‌سه‌ بۆ ئه‌وه‌ی تیایدا سزا بدرێن [ وَلَعَنَهُمُ اللَّهُ ] وه‌ خوای گه‌وره‌ نه‌فره‌تی لێ كردون و له‌ ڕه‌حمه‌تی خۆی ده‌ری كردون [ وَلَهُمْ عَذَابٌ مُقِيمٌ (٦٨) ] وه‌ سزایه‌كی به‌رده‌وام و هه‌میشه‌ییان بۆ هه‌یه‌ كه‌ تیایدا ئه‌مێننه‌وه‌.

69

كَٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ كَانُوٓا۟ أَشَدَّ مِنكُمْ قُوَّةًۭ وَأَكْثَرَ أَمْوَٰلًۭا وَأَوْلَٰدًۭا فَٱسْتَمْتَعُوا۟ بِخَلَٰقِهِمْ فَٱسْتَمْتَعْتُم بِخَلَٰقِكُمْ كَمَا ٱسْتَمْتَعَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكُم بِخَلَٰقِهِمْ وَخُضْتُمْ كَٱلَّذِى خَاضُوٓا۟ ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَٰلُهُمْ فِى ٱلدُّنْيَا وَٱلْءَاخِرَةِ ۖ وَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْخَٰسِرُونَ

(ئێوه‌ش ئه‌ی بێ باوه‌ڕان) وه‌ک ئه‌و بێ باوه‌ڕانه‌ن له پێش ئێوه‌دا بوون، که ئه‌وان له ئێوه به‌هێزتر بوون و ماڵ و منداڵیشیان له ئێوه زیاتر بوو، ئینجا ماوه‌یه‌ک به‌و به‌شه‌ی که هه‌یانبوو ڕایانبوارد، ئێوه‌ش ماوه‌یه‌ک ڕاتانبوارد به به‌شه‌که‌ی خۆتان، هه‌روه‌ک چۆن ئه‌وانه‌ی پێش ئێوه ڕایانبوارد به به‌شه‌کانی خۆیان!! ئێوه‌ش ڕۆچوون له ئاره‌زووبازیدا وه‌ک چۆن ئه‌وان ڕۆچوون له ئاره‌زووبازیدا، ئا ئه‌وانه هه‌موو کارو کرده‌وه‌یه‌کیان پووچه‌ڵ بۆته‌وه و به‌که‌ڵکیان نه‌هات له دنیاوقیامه‌تدا ئا ئه‌وانه هه‌ر خۆیان ڕه‌نج به‌خه‌سارن.

[ كَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ كَانُوا أَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً ] دووڕووه‌كان ئێوه‌ وه‌ك ئه‌و كافرانه‌ی پێش خۆتانن كه‌ ئه‌وان له‌ ئێوه‌ به‌هێزتر بوون [ وَأَكْثَرَ أَمْوَالًا وَأَوْلَادًا ] وه‌ سامان و ماڵ و منداڵیان له‌ ئێوه‌ زیاتر بوو [ فَاسْتَمْتَعُوا بِخَلَاقِهِمْ ] ئه‌وان به‌شی خۆیان له‌ خۆشی دونیا ڕایانبواردو به‌سه‌ریان برد، یاخود به‌ دینه‌كه‌ى خۆیان [ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلَاقِكُمْ ] وه‌ ئێوه‌ش ئه‌ی دووڕووه‌كان له‌ دونیادا به‌شی خۆتان ڕاتانبواردو به‌سه‌رتان برد [ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلَاقِهِمْ ] وه‌كو ئه‌وانه‌ی پێش ئێوه‌ چۆن سوودمه‌ند بوون له‌و نازو نیعمه‌تانه‌ی كه‌ خوای گه‌وره‌ له‌ دونیا پێی به‌خشیبوون [ وَخُضْتُمْ كَالَّذِي خَاضُوا ] وه‌ ئێوه‌ ڕۆچوون له‌ جوانی و ڕازاوه‌یی دونیا، یاخود له‌ درۆو شتى پوچه‌ڵ و یاری كردندا، یاخود له‌ گاڵته‌ كردن به‌ ئایه‌ته‌كانی خوای گه‌وره‌ وه‌ك ئه‌وان كه‌ ئه‌وانیش وایان كرد [ أُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ ] ئه‌وانه‌ی كه‌ ئه‌م سیفه‌ته‌ خراپانه‌یان تیا بێ خوای گه‌وره‌ كرده‌وه‌كانیان به‌تاڵ ئه‌كاته‌وه‌ له‌ دونیاو قیامه‌تدا [ وَأُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ (٦٩) ] وه‌ ئه‌وانن كه‌ خۆیان زه‌ره‌رمه‌ندی ڕاسته‌قینه‌ن.

70

أَلَمْ يَأْتِهِمْ نَبَأُ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوحٍۢ وَعَادٍۢ وَثَمُودَ وَقَوْمِ إِبْرَٰهِيمَ وَأَصْحَٰبِ مَدْيَنَ وَٱلْمُؤْتَفِكَٰتِ ۚ أَتَتْهُمْ رُسُلُهُم بِٱلْبَيِّنَٰتِ ۖ فَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلَٰكِن كَانُوٓا۟ أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

ئایا ئه‌وانه هه‌واڵی گرنگی قه‌ومه‌کانی پێش خۆیان پێ نه‌گه‌یشتووه (به‌تایبه‌تی) قه‌ومی نوح و عادو ثمود، قه‌ومی ئیبراهیم و نیشته‌جێکانی مه‌دیه‌ن (قه‌ومی شوعه‌یب)، هه‌روه‌ها ڕه‌فتار نزم و بێ ڕه‌وشته‌کان (قه‌ومی لوط)، جا هه‌موو ئه‌و نه‌ته‌وانه پێغه‌مبه‌ره‌کانیان به‌به‌ڵگه‌و نیشانه‌ی ئاشکرایان بۆ هێنان، جا به‌ڕاستی وه‌نه‌بێت خوا سته‌می لێکردبن، به‌ڵکو ئه‌وان سته‌میان له خۆیان کرد.

[ أَلَمْ يَأْتِهِمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ] ئایا مونافیقان هه‌واڵی ئوممه‌تانی پێش خۆیانیان پێ نه‌گه‌یشتووه‌و بۆیان باس نه‌كراوه‌ [ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ ] وه‌كو قه‌ومی نوح كه‌ خوای گه‌وره‌ له‌ناو ئاوه‌كه‌دا غه‌رقی كردن، وه‌ قه‌ومی عاد كه‌ به‌ بایه‌كی به‌هێز له‌ناوی بردن، وه‌ قه‌ومی ثهمود كه‌ به‌ده‌نگێكی به‌هێز له‌ناوى بردن [ وَقَوْمِ إِبْرَاهِيمَ وَأَصْحَابِ مَدْيَنَ ] وه‌ قه‌ومی ئیبراهیمیشی له‌ناو برد به‌ (نه‌مرودى كوڕى كه‌نعان)ى پاشایانه‌وه‌، وه‌ قه‌ومی شوعه‌یب كه‌ له‌ مه‌دیه‌ن بوون خوای گه‌وره‌ زه‌وی له‌ ژێریاندا هه‌ژاند [ وَالْمُؤْتَفِكَاتِ ] وه‌ دێیه‌كانی قه‌ومی لوط كه‌ خوای گه‌وره‌ به‌ردی بارانده‌ سه‌ریاندا، بۆیه‌ پێی وتراوه‌: (الْمُؤْتَفِكَات) له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ دێیه‌كانیان له‌ ژێردا ئه‌مدیو و ئه‌ودیو كرا [ أَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ ] ئه‌م شه‌ش قه‌وم و نه‌ته‌وه‌یه‌ كه‌ خوای گه‌وره‌ باسی كرد خوای گه‌وره‌ پێغه‌مبه‌ری بۆ ناردن به‌ به‌ڵگه‌ی ڕوون و ئاشكرا [ فَمَا كَانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ (٧٠) ] دواتر كه‌ خوای گه‌وره‌ له‌ناوی بردن ئه‌وه‌ نه‌بوو كه‌ خوای گه‌وره‌ سته‌میان لێ بكات به‌ڵكو ئه‌وان خۆیان زوڵم و سته‌میان له‌خۆیان كرد، چونكه‌ پێغه‌مبه‌ری بۆ ناردن وه‌ ئاگاداری كردنه‌وه‌ به‌ڵام ئه‌وان كوفریان كرد به‌خوای گه‌وره‌، وه‌ ملكه‌چ نه‌بوون وه‌ شوێن پێغه‌مبه‌رانی خوای گه‌وره‌ نه‌كه‌وتن.

Commentary: Rebar Kurdish Tafsir. Qur'an text and translation via AlQuran Cloud.