Muslim99Muslim99
← Tafsir library

9. At-Tawba

The Repentance · Medinan · 129 ayahs

سُورَةُ التَّوۡبَةِ

Reading Rebar Kurdish Tafsir

Ayahs 51–60 of 129

51

قُل لَّن يُصِيبَنَآ إِلَّا مَا كَتَبَ ٱللَّهُ لَنَا هُوَ مَوْلَىٰنَا ۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ ٱلْمُؤْمِنُونَ

(ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله عليه وسلم) تۆش بڵێ: هه‌رگیز له‌وه زیاترمان بۆ پێش نایه‌ت جگه‌له‌وه‌ی که خوا بۆی نوسیووین (هه‌رچیش بۆمان پێش دێت هه‌ر خێره بۆمان)، ئه‌وزاته هه‌میشه یارو پشتیوانمانه‌، ده‌با ئیمانداران هه‌ر پشت به‌و خوایه ببه‌ستن.

[ قُلْ لَنْ يُصِيبَنَا إِلَّا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَنَا ] ئه‌ی محمد - صلى الله عليه وسلم - پێیان بڵێ: هیچ شتێك تووشی ئێمه‌ نابێت ته‌نها ئه‌وه‌ نه‌بێ كه‌ خوای گه‌وره‌ له‌ (لوح المحفوظ)دا نووسیوێتی له‌سه‌رمان وه‌ گۆڕانی به‌سه‌ردا نایات [ هُوَ مَوْلَانَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ (٥١) ] هه‌ر خوای گه‌وره‌ سه‌رخه‌رو پشتیوان و دۆستمانه‌، وه‌ ئه‌وانه‌ی كه‌ باوه‌ڕدارن با كاره‌كانیان ته‌نها به‌ خوای گه‌وره‌ بسپێرن وه‌ ته‌نها پشت به‌ خواى گه‌وره‌ ببه‌ستن.

52

قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنَآ إِلَّآ إِحْدَى ٱلْحُسْنَيَيْنِ ۖ وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ أَن يُصِيبَكُمُ ٱللَّهُ بِعَذَابٍۢ مِّنْ عِندِهِۦٓ أَوْ بِأَيْدِينَا ۖ فَتَرَبَّصُوٓا۟ إِنَّا مَعَكُم مُّتَرَبِّصُونَ

(به دووڕووه‌کان و بێ باوه‌ڕان) بڵێ: ئایا ئێوه له یه‌کێک له‌و دوو سه‌رئه‌نجامه چاکه زیاتر چاوه‌ڕوانی چیمان بۆ ده‌که‌ن، له‌کاتێکدا هه‌ردووکیان چاکن و ئاواتیان بۆ ده‌خوازین (که‌: یان سه‌رکه‌وتنه‌، یان شه‌هید بوون) ئێمه‌ش هه‌میشه چاوه‌ڕێی ئه‌وه ده‌که‌ین خوای گه‌وره به‌ڵاو سزایه‌کی تایبه‌تی خۆیتان به‌سه‌ردا ببارێنێت، یان به‌ده‌ستی ئێمه تووشی شکستی و نه‌هامه‌تی ببن، ده ئیتر ئێوه خۆتان مه‌ڵاس بده‌ن و چاوه‌ڕێ بن، به‌ڕاستی ئێمه‌ش له‌گه‌ڵتاندا چاوه‌ڕێین.

[ قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنَا إِلَّا إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ ] ئه‌ی محمد - صلى الله عليه وسلم - پێیان بڵێ: ئایا ئێوه‌ی مونافیق یان كافر چاوه‌ڕێی چ شتێك له‌ ئێمه‌ ئه‌كه‌ن ته‌نها یه‌كێك له‌م دوو شته‌ باشه‌ نه‌بێت یان ئه‌وه‌تا له‌ جه‌نگه‌كان سه‌ر ئه‌كه‌وین یاخود ئه‌گه‌ر تێكبشكێین شه‌هید ئه‌بین هه‌ردووكی یه‌ك له‌ یه‌ك باشتره‌ [ وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ أَنْ يُصِيبَكُمُ اللَّهُ بِعَذَابٍ مِنْ عِنْدِهِ ] وه‌ ئێمه‌ش چاوه‌ڕێین كه‌ ئێوه‌ تووشی ئه‌وه‌ ببن كه‌ خوای گه‌وره‌ له‌لایه‌ن خۆیه‌وه‌ له‌ ئاسمانه‌وه‌ سزایه‌ك بنێرێته‌ سه‌رتان و سزاتان بدات [ أَوْ بِأَيْدِينَا ] یاخود به‌ده‌ستی ئێمه‌و ئێمه‌ زاڵ بكات به‌سه‌رتاندا به‌كوشتن و به‌دیل گرتن [ فَتَرَبَّصُوا إِنَّا مَعَكُمْ مُتَرَبِّصُونَ (٥٢) ] ده‌ی چاوه‌ڕێ بن ئێمه‌ش له‌گه‌ڵتاندا چاوه‌ڕێین بزانین قسه‌ی كاممان ده‌رئه‌چێ.

53

قُلْ أَنفِقُوا۟ طَوْعًا أَوْ كَرْهًۭا لَّن يُتَقَبَّلَ مِنكُمْ ۖ إِنَّكُمْ كُنتُمْ قَوْمًۭا فَٰسِقِينَ

به دووڕووه‌کان (که ده‌یانه‌وێت له ماڵ به‌خشین خۆیان بشارنه‌وه‌) بڵێ: هه‌رچی ده‌به‌خشن به ڕه‌زامه‌ندیی یان به‌ناچاریی هه‌رگیز لێتان وه‌رناگیرێت، چونکه به‌ڕاستی ئێوه که‌سانێکی گوناهبارو باوه‌ڕ دانه‌مه‌زراون.

[ قُلْ أَنْفِقُوا طَوْعًا أَوْ كَرْهًا ] ئه‌ی محمد - صلى الله عليه وسلم - به‌ مونافیقان بڵێ: ماڵتان ببه‌خشن به‌ ویستی خۆتان به‌بێ ئه‌وه‌ی كه‌ فه‌رمانی خواو پێغه‌مبه‌ر- صلى الله عليه وسلم - جێبه‌جێ بكه‌ن یاخود با پێتان ناخۆش بێ به‌وه‌ی كه‌ خواو پێغه‌مبه‌ر - صلى الله عليه وسلم - فه‌رمانتان پێ بكات ئه‌و فه‌رمانه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن و پێشتان ناخۆش بێ له‌ هه‌ردوو حاڵه‌ته‌كه‌دا [ لَنْ يُتَقَبَّلَ مِنْكُمْ ] خوای گه‌وره‌ لێتان قبووڵ ناكات [ إِنَّكُمْ كُنْتُمْ قَوْمًا فَاسِقِينَ (٥٣) ] چونكه‌ ئێوه‌ كه‌سانێكی فاسق و ده‌رچوون له‌ گوێڕایه‌ڵی خوای گه‌وره‌.

54

وَمَا مَنَعَهُمْ أَن تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقَٰتُهُمْ إِلَّآ أَنَّهُمْ كَفَرُوا۟ بِٱللَّهِ وَبِرَسُولِهِۦ وَلَا يَأْتُونَ ٱلصَّلَوٰةَ إِلَّا وَهُمْ كُسَالَىٰ وَلَا يُنفِقُونَ إِلَّا وَهُمْ كَٰرِهُونَ

هه‌ر بۆیه‌ش ئه‌وه‌ی که ده‌یبه‌خشن لێیان وه‌رناگیرێت، چونکه ئه‌وانه باوه‌ڕیان به‌خواو به‌پێغه‌مبه‌ره‌که‌ی (صلى الله عليه وسلم) نیه و نایه‌ن بۆ نوێژ، مه‌گه‌ر به‌له‌ش به‌باری ته‌مه‌ڵی نه‌بێت، ماڵ و سامانیش نابه‌خشن مه‌گه‌ر له‌کاتێکدا که ئه‌وان نابه‌دڵ و سه‌خڵه‌تن.

[ وَمَا مَنَعَهُمْ أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقَاتُهُمْ ] چ شتێك ڕێگری كرد له‌ مونافیقان كه‌ خوای گه‌وره‌ خێره‌كانیان لێ وه‌ربگرێ [ إِلَّا أَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَبِرَسُولِهِ ] ته‌نها له‌به‌ر ئه‌وه‌ نه‌بێ كه‌ ئه‌وان كافرن به‌ خواو پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - [ وَلَا يَأْتُونَ الصَّلَاةَ إِلَّا وَهُمْ كُسَالَى ] وه‌ نایه‌ن بۆ نوێژه‌كانیان ته‌نها به‌ته‌مبه‌ڵی نه‌بێت [ وَلَا يُنْفِقُونَ إِلَّا وَهُمْ كَارِهُونَ (٥٤) ] وه‌ ماڵیش نابه‌خشن ئیلا پێیان ناخۆشه‌ و بۆ ڕیایه‌.

55

فَلَا تُعْجِبْكَ أَمْوَٰلُهُمْ وَلَآ أَوْلَٰدُهُمْ ۚ إِنَّمَا يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيُعَذِّبَهُم بِهَا فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا وَتَزْهَقَ أَنفُسُهُمْ وَهُمْ كَٰفِرُونَ

(ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله عليه وسلم) ئه‌ی ئیماندار) نه‌ماڵ و سامان و نه نه‌وه‌یان سه‌رسامت نه‌کات به‌باشیان بزانیت، چونکه به‌ڕاستی خوا هه‌ر ده‌یه‌وێت له ژیانی دنیادا تووشی به‌ڵاو سزایان بکات له ڕێگه‌ی ماڵ و سامان و نه‌وه‌یانه‌وه و گیانیان ده‌ربێت، له‌کاتێکدا که ئه‌وان بێ باوه‌ڕن.

[ فَلَا تُعْجِبْكَ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ ] بۆیه‌ تۆ سه‌رسام مه‌به‌ به‌ ماڵ و منداڵیان [ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِهَا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ] خوای گه‌وره‌ ئه‌یه‌وێ به‌هۆی ئه‌م نیعمه‌تانه‌ی كه‌ پێیان ئه‌به‌خشێ سزایان بدات له‌ ژیانی دونیادا [ وَتَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ وَهُمْ كَافِرُونَ (٥٥) ] وه‌ ڕوحیان بكێشێت له‌ حاڵه‌تێك كه‌ ئه‌وان كافرو بێباوه‌ڕ بن.

56

وَيَحْلِفُونَ بِٱللَّهِ إِنَّهُمْ لَمِنكُمْ وَمَا هُم مِّنكُمْ وَلَٰكِنَّهُمْ قَوْمٌۭ يَفْرَقُونَ

ئه‌وانه سوێندیش به خوا ده‌خۆن که به‌ڕاستی له ئێوه‌ن، (به‌ڵام درۆ ده‌که‌ن) ئه‌وانه هیچ کاتێک له ئێوه نین، به‌ڵکو ئه‌وانه که‌سانێکن که له ترسا خه‌ریکن زیڕه بکه‌ن و ترسنۆکن.

[ وَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنَّهُمْ لَمِنْكُمْ ] وه‌ مونافیقان سوێند ئه‌خۆن به‌ خوای گه‌وره‌ كه‌ ئه‌وان له‌ ئێوه‌ن وه‌ موسڵمانن [ وَمَا هُمْ مِنْكُمْ ] به‌ڵام درۆ ئه‌كه‌ن ئه‌وان له‌ ئێوه‌ نین و موسڵمان نین [ وَلَكِنَّهُمْ قَوْمٌ يَفْرَقُونَ (٥٦) ] به‌ڵام ئه‌وان كه‌سانێكن له‌ رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی دوژمن ئه‌ترسێن بۆیه‌ له‌گه‌ڵتان نایه‌ن بۆ غه‌زا، یاخود له‌ ئێوه‌ ئه‌ترسێن بۆیه‌ سوێندتان بۆ ئه‌خۆن كه‌ ئێمه‌ له‌گه‌ڵ ئێوه‌داین.

57

لَوْ يَجِدُونَ مَلْجَـًٔا أَوْ مَغَٰرَٰتٍ أَوْ مُدَّخَلًۭا لَّوَلَّوْا۟ إِلَيْهِ وَهُمْ يَجْمَحُونَ

خۆئه‌گه‌ر په‌نایه‌ک یان چه‌ند ئه‌شکه‌وتێک یان ژێر زه‌مینێکیان ده‌ست بکه‌وێت ئه‌وه به‌په‌له ڕووی تێده‌که‌ن و له‌کاتێکدا که ئه‌وان هیچ شتێک جڵه‌ویان ناگرێت (ئه‌وه‌نده له به‌شداربوونی غه‌زا ده‌ترسن).

[ لَوْ يَجِدُونَ مَلْجَأً أَوْ مَغَارَاتٍ أَوْ مُدَّخَلًا ] ئه‌گه‌ر هه‌ر شوراو په‌ناگه‌یه‌ك یان ئه‌شكه‌وتێك یان هه‌ر تونێل و كونێكیان ده‌ست بكه‌وێ كه‌ بچنه‌ ناویه‌وه‌ [ لَوَلَّوْا إِلَيْهِ وَهُمْ يَجْمَحُونَ (٥٧) ] ئه‌وه‌ به‌ خێرایى بۆی ئه‌چن وه‌ په‌نای بۆ ئه‌به‌ن، چۆن ئه‌سپێك لغاوی بكه‌یته‌وه‌ به‌خێرایی ئه‌ڕوات ئاوا به‌خێرایی بۆ ئه‌و په‌ناگانه‌ ئه‌ڕۆن بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ خۆیان په‌نا بده‌ن و خۆیان بپارێزن و له‌گه‌ڵ ئێوه‌ نه‌یه‌ن بۆ غه‌زاو جیهاد، یان لێتان دوور بكه‌ونه‌وه‌ چونكه‌ رقیان لێتانه‌و خۆشیان ناوێن.

58

وَمِنْهُم مَّن يَلْمِزُكَ فِى ٱلصَّدَقَٰتِ فَإِنْ أُعْطُوا۟ مِنْهَا رَضُوا۟ وَإِن لَّمْ يُعْطَوْا۟ مِنْهَآ إِذَا هُمْ يَسْخَطُونَ

هه‌یانه تانه‌و ته‌شه‌ر له تۆ ده‌دات له دابه‌شکردنی زه‌کات و ده‌ستکه‌وتدا (پڕوپاگه‌نده ده‌کات که گوایه عه‌داله‌ت و دادی تێدا نیه‌)، جا ئه‌وانه ئه‌گه‌ر به‌شیان بدرێت ڕازین، ئه‌گه‌ر بێ به‌ش بکرێن لێی ئه‌وه خێرا ئه‌وان ڕق هه‌ڵده‌گرن و کینه له سینه ده‌گرن.

[ وَمِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ ] پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - غه‌نیمه‌ى غه‌زاى حونه‌ینى دابه‌ش ده‌كرد (عبدالله بن ذي الخويصرة التميمي) هات وتى: ئه‌ى پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - دادپه‌روه‌ر به‌، پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - فه‌رمووى: هاوار بۆ خۆت ئه‌گه‌ر من دادپه‌روه‌ر نه‌بم كێ دادپه‌روه‌ره‌؟! ئیمامى عومه‌ر فه‌رمووى: ئه‌ى پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - رێگام بده‌ له‌ گه‌ردنى بده‌م، پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - فه‌رمووى: لێیگه‌ڕێ ئه‌مه‌ هاوه‌ڵانێكى هه‌یه‌ یه‌كێك له‌ ئێوه‌ نوێژى خۆى پێ كه‌مه‌ له‌ ئاست نوێژى ئه‌مان، وه‌ رۆژووى خۆى پێ كه‌مه‌ له‌ ئاست رۆژووى ئه‌مان، له‌ دین ده‌رده‌چن هه‌روه‌كو چۆن تیر له‌ نیشان ده‌رده‌چێت، له‌ هه‌ر شوێنێك پێیان گه‌یشتن بیانكوژن، خواى گه‌وره‌ ئه‌م ئایه‌ته‌ى دابه‌زاند، وه‌ دواتر كه‌ ده‌ركه‌وتن خه‌واریج بوون ئیمامى عه‌لى كوشتارى كردن، وه‌ هه‌یشیانه‌ ئه‌ی محمد - صلى الله عليه وسلم - له‌و مونافیقانه‌ ڕه‌خنه‌و تانه‌و ته‌شه‌ر له‌ تۆ ئه‌گرێ كاتێك كه‌ صه‌ده‌قه‌و خێر یاخود غه‌نیمه‌ت دابه‌ش ئه‌كه‌ی له‌ نێوان موسڵمانان [ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْهَا رَضُوا ] ئه‌گه‌ر پێیان ببه‌خشی ئه‌وه‌نده‌ی كه‌ خۆیان ئه‌یانه‌وێ ئه‌وا ڕازی ئه‌بن وه‌ تانه‌و ته‌شه‌رت لێ ناده‌ن له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌وان نیه‌تیان دونیایه‌ [ وَإِنْ لَمْ يُعْطَوْا مِنْهَا إِذَا هُمْ يَسْخَطُونَ (٥٨) ] به‌ڵام ئه‌وه‌ی كه‌ مه‌به‌ستیانه‌ نه‌یانده‌یتێ ئه‌و كاته‌ تووڕه‌ ئه‌بن وه‌ ناڕازی ئه‌بن وه‌ تانه‌و ته‌شه‌رت لێ ئه‌ده‌ن.

59

وَلَوْ أَنَّهُمْ رَضُوا۟ مَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥ وَقَالُوا۟ حَسْبُنَا ٱللَّهُ سَيُؤْتِينَا ٱللَّهُ مِن فَضْلِهِۦ وَرَسُولُهُۥٓ إِنَّآ إِلَى ٱللَّهِ رَٰغِبُونَ

خۆ ئه‌گه‌ر ئه‌وانه ڕازی بوونایه به‌و به‌شه‌ی خوا به نسیبی کردوون و پێغه‌مبه‌ر (صلى الله عليه وسلم) پێی به‌خشیوون و به‌دڵ بیانوتایه‌: خوامان به‌سه (که لێمان ڕازی بێت)، ئێمه فه‌رامۆش ناکات له‌ئاینده‌دا هه‌ر پێمان ده‌به‌خشێت له فه‌زڵ و زیاده ڕێزی خۆی، پێغه‌مبه‌ره‌که‌شی له‌وه‌ی ده‌ستی ده‌که‌وێت پێمان ده‌به‌خشێت، به‌ڕاستی ئێمه ئاوات و مه‌به‌ستمان گه‌ڕانه‌وه‌یه بۆ لای خواو به‌ده‌ستهێنانی ڕه‌زامه‌ندی ئه‌وه (ئه‌و کاته پاداشتی هه‌ردوو جیهانیان بۆ خۆیان مسۆگه‌ر ده‌کرد).

[ وَلَوْ أَنَّهُمْ رَضُوا مَا آتَاهُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ ] به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌وان ڕازی بوونایه‌ به‌وه‌ی كه‌ خواو پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - پێی به‌خشین [ وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ ] وه‌ بیانوتایه‌ ئێمه‌ خوای گه‌وره‌مان به‌سه‌ [ سَيُؤْتِينَا اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَرَسُولُهُ ] خوای گه‌وره‌ له‌ فه‌زڵی خۆی پێمان ئه‌به‌خشێ، وه‌ پێغه‌مبه‌ر - صلى الله عليه وسلم - ئه‌وه‌ی بمانه‌وێ پێمان ئه‌به‌خشێ [ إِنَّا إِلَى اللَّهِ رَاغِبُونَ (٥٩) ] ئێمه‌ ڕه‌غبه‌تمان بۆ لای خوایه‌و مه‌به‌ستمانه‌ بۆ لای خوای گه‌وره‌ بگه‌ڕێینه‌وه‌ ئه‌مه‌ بۆ ئه‌وان باشتر بوو.

60

۞ إِنَّمَا ٱلصَّدَقَٰتُ لِلْفُقَرَآءِ وَٱلْمَسَٰكِينِ وَٱلْعَٰمِلِينَ عَلَيْهَا وَٱلْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِى ٱلرِّقَابِ وَٱلْغَٰرِمِينَ وَفِى سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱبْنِ ٱلسَّبِيلِ ۖ فَرِيضَةًۭ مِّنَ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌۭ

بێگومان زه‌کات ته‌نها بۆ هه‌ژارو نه‌داران و ئه‌و که‌سانه‌ی که‌کارمه‌ندن به‌سه‌ریه‌وه و به‌و موسڵمانه نوێیانه‌ی که هێشتا ئیمان جێگیر نه‌بووه له‌دڵیاندا و بۆ ئازادکردنی کۆیله‌کان و بۆ (یارمه‌تیدانی) قه‌رزداره‌کان و بۆ گه‌یاندنی ئاینی خوا (هه‌ر بوارێک که خزمه‌ت به‌بانگه‌وازی ئیسلام بکات و ئاینی خوا به‌ره‌و پێش و سه‌رکه‌وتن ببات) هه‌روه‌ها بۆ ئه‌و ڕێبوارانه‌ش که پاره‌یان لێ ده‌بڕێت و نه‌دار ده‌که‌ون، (دابه‌شکردنی زه‌کات به‌و شێوه‌یه‌) فه‌رزه له لایه‌ن خواوه له‌گه‌ردنی ئیمانداراندا، خواش زاناو دانایه (له سامان به‌خشین و فه‌رزکردنی زه‌کاتدا).

{ئەوانەی زەكاتیان پێ‌ دەشێت}

[ إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ ] خوای گه‌وره‌ لێره‌ مه‌ساریفی زه‌كات باس ئه‌كات زه‌كات بۆ كێیه‌؟ بۆ ئه‌م هه‌شت كۆمه‌ڵه‌یه‌ كه‌ خوای گه‌وره‌ دیاری كردووه‌ یه‌كه‌میان بۆ فه‌قیره‌ كه‌سێك كه‌ هیچ شتێكی نیه‌و داوا له‌ خه‌ڵكى ناكات، وه‌ بۆ (مسكین)ه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هه‌یه‌تی به‌ڵام به‌شی ناكات و ده‌گه‌ڕێت و داوا له‌ خه‌ڵكى ده‌كات [ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا ] وه‌ بۆ ئه‌وانه‌یه‌ كه‌ زه‌كاته‌كه‌ كۆ ئه‌كه‌نه‌وه‌، كاتی خۆی فه‌رمانبه‌ری ده‌وڵه‌ت هه‌بووه‌ زه‌كاتی كۆ كردۆته‌وه‌ له‌و زه‌كاته‌ به‌شی خۆیشیان ئه‌درێ [ وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ ] وه‌ بۆ ئه‌و كافرانه‌ى كه‌ موسڵمان بوونه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ له‌سه‌ر ئیسلام دامه‌زراو بن، یاخود بۆ ئه‌وه‌ى هاوشێوه‌كانیان موسڵمان بن، یاخود بۆ ئه‌وه‌ى زه‌ره‌رو زیان له‌ ده‌ورى موسڵمانان دوور بخرێته‌وه‌، یاخود ئه‌یانده‌یتێ بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ موسڵمان بن، وه‌كو پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - له‌ غه‌نیمه‌ى حونه‌ین ئه‌وه‌نده‌یدا به‌ (صه‌فوانى كوڕى ئومه‌ییه‌) تا پێغه‌مبه‌ری خوا - صلى الله عليه وسلم - بوو به‌ خۆشه‌ویستترین كه‌س له‌لاى كه‌ پێشتر له‌ هه‌موو كه‌س زیاتر رقى لێبوو [ وَفِي الرِّقَابِ ] وه‌ بۆ ئه‌و كۆیله‌ بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ خۆیانی پێ بكڕنه‌وه‌و خۆیانی پێ ئازاد بكه‌ن [ وَالْغَارِمِينَ ] وه‌ بۆ كه‌سێك كه‌ قه‌رزار بێت له‌ كاروبارێكی شه‌رعیدا، یاخود به‌ڵاو موسیبه‌تێكى به‌سه‌ردا هاتبێت و كه‌وتبێته‌ ژێر قه‌رزه‌وه‌ [ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ ] وه‌ بۆ جیهاد كردن له‌ پێناو خوای گه‌وره‌دا، وه‌ حه‌ج كردنیش ده‌گرێته‌وه‌ [ وَابْنِ السَّبِيلِ ] وه‌ بۆ ڕێبواران كه‌ له‌ ماڵ و شاری خۆیان دووركه‌وتونه‌ته‌وه‌و پاره‌یان لێبڕاوه‌ [ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ ] به‌م شێوازه‌ خوای گه‌وره‌ فه‌رزی كردووه‌و دابه‌شی كردووه‌ [ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ (٦٠) ] وه‌ خوای گه‌وره‌ زۆر زاناو كاربه‌جێیه.

Commentary: Rebar Kurdish Tafsir. Qur'an text and translation via AlQuran Cloud.