7. Al-A'raaf

[ وَلَقَدْ خَلَقْنَاكُمْ ثُمَّ صَوَّرْنَاكُمْ ] ئه‌ی ئاده‌میزاد به‌ دڵنیایی ئێوه‌مان دروست كردووه‌ پاشان وێنه‌مان كێشاون، مه‌به‌ست له‌ ئاده‌مه‌ [ ثُمَّ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ ] پاشان به‌ فریشته‌كانمان وت كه‌ كڕنوشی ڕێز بۆ ئاده‌م به‌رن [ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ لَمْ يَكُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ (١١) ].هه‌ر هه‌موویان كڕنوشیان بۆ ئاده‌م بردو فه‌رمانی خوای گه‌وره‌یان جێبه‌جێ كرد ته‌نها ئیبلیس نه‌بێ كه‌ جنی بوو مه‌لائیكه‌ت نه‌بوو به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی زۆر عیباده‌تی خوای ئه‌كرد له‌ ڕیزی مه‌لائیكه‌تان باسكراوه‌ ئه‌و له‌ كڕنوشبه‌ران نه‌بوو وه‌ كڕنوشی بۆ ئاده‌م نه‌برد.

{گفتوگۆی نێوان خوای گەورەو ئیبلیس}

[ قَالَ مَا مَنَعَكَ أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ ] خوای گه‌وره‌ بۆ سه‌رزه‌نشت كردن و جێگیر كردنى به‌ڵگه‌ به‌سه‌ریدا فه‌رمووی: ئه‌ی ئیبلیس چی ڕێگری لێ كردیت كه‌ سوجده‌ بۆ ئاده‌م به‌ریت كاتێك كه‌ من فه‌رمانم پێ كردیت [ قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نَارٍ وَخَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ (١٢) ] وتی: ئه‌ی خوایه‌ من له‌و باشترم منت له‌ ئاگر دروست كردووه‌ ئه‌وت له‌ قوڕ دروست كردووه‌ ئاگریش له‌ قوڕ باشتره‌ به‌گومانی خۆی، (ئیبلیس یه‌كه‌م كه‌س بوو كه‌ قیاسى به‌كارهێنا).

[ قَالَ فَاهْبِطْ مِنْهَا ] خوای گه‌وره‌ فه‌رمووی: ده‌ی له‌ ئاسمان یان به‌هه‌شت یان ئه‌و پله‌وپایه‌ى پێتدرابوو دابه‌زه‌ ئیتر تۆ نابێ له‌ناو مه‌لائیكه‌تاندا بیت [ فَمَا يَكُونُ لَكَ أَنْ تَتَكَبَّرَ فِيهَا ] وه‌ بۆت نیه‌ كه‌ له‌ ئاسماندا یان له‌ به‌هه‌شتدا خۆت به‌گه‌وره‌ بزانی و سه‌رپێچی فه‌رمانی خوای گه‌وره‌ بكه‌ی [ فَاخْرُجْ إِنَّكَ مِنَ الصَّاغِرِينَ (١٣) ] ده‌رچۆ له‌ به‌هه‌شت تۆ له‌و كه‌سانه‌ی كه‌ ڕیسواو زه‌لیل و سه‌رشۆڕ ئه‌بیت.

[ قَالَ أَنْظِرْنِي إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ (١٤) ] ئیبلیس وتی: ئه‌ی په‌روه‌ردگار بمهێڵه‌ره‌وه‌ با نه‌مرم تا ڕۆژی زیندوو بوونه‌وه‌ تا ڕۆژی قیامه‌ت.

[ قَالَ إِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ (١٥) ] خوای گه‌وره‌ فه‌رمووی: ئه‌وا مۆڵه‌تت ئه‌ده‌م و تۆ له‌و كه‌سانه‌ی كه‌ ئه‌مێنیته‌وه‌ تا ڕۆژی قیامه‌ت كه‌ دونیا تێك ئه‌چێ بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ خوای گه‌وره‌ خه‌ڵكی پێ تاقیبكاته‌وه‌.

[ قَالَ فَبِمَا أَغْوَيْتَنِي ] ئیبلیس وتی: خوایه‌ به‌هۆی ئه‌وه‌ی كه‌ تۆ منت گومڕا كرد، (یه‌كه‌م كه‌سه‌ كه‌ گومڕا كردنی خۆی داوه‌ته‌ پاڵ خوای گه‌وره‌و قه‌ده‌رى كردووه‌ به‌ به‌ڵگه‌ له‌سه‌ر كوفرو تاوان ئه‌نجامدان، ئه‌وانه‌یشى كوفرو تاوان ده‌كه‌ن و ده‌ڵێن له‌سه‌رمان نوسراوه‌و به‌ده‌ست خۆمان نیه‌ شوێن شه‌یتان كه‌وته‌نه‌و هه‌مان قسه‌ى ئه‌و ده‌كه‌ن) [ لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِرَاطَكَ الْمُسْتَقِيمَ (١٦) ] ئه‌بێ له‌سه‌ر ڕێگا ڕاسته‌كه‌ی تۆ دابنیشم وه‌ خه‌ڵكی گومڕا بكه‌م.

[ ثُمَّ لَآتِيَنَّهُمْ مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ أَيْمَانِهِمْ وَعَنْ شَمَائِلِهِمْ ] پاشان ئه‌بێ بۆیان بێم له‌ پێشیانه‌وه‌ هانیان ئه‌ده‌م بۆ دونیا، وه‌ له‌ دوایانه‌وه‌ گومانیان بۆ دروست ده‌كه‌م سه‌باره‌ت به‌ قیامه‌ت، وه‌ له‌لای ڕاستیانه‌وه‌ سستیان ده‌كه‌م له‌ چاكه‌ كردن، وه‌ له‌لای چه‌پیانه‌وه‌ خراپه‌و تاوانیان بۆ ده‌رازێنمه‌وه‌، هه‌موو ڕێگاو هۆكارێك ئه‌گرمه‌ به‌ر بۆ گومڕا كردنیان، (به‌ڵام سه‌ره‌وه‌ی باس نه‌كرد له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌سه‌ره‌وه‌ ڕه‌حمه‌تی خوای گه‌وره‌ دائه‌به‌زێ) [ وَلَا تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شَاكِرِينَ (١٧) ] وه‌ ئه‌بێ ئه‌ی په‌روه‌ردگار زۆربه‌ی خه‌ڵك نه‌بینی كه‌ شوكرانه‌بژێری تۆ بكات، یان به‌تاك و ته‌نها تۆ بپه‌رستن به‌ڵكو گومڕایان ئه‌كه‌م و له‌ ڕێگای ڕاست ده‌ریان ئه‌كه‌م.

[ قَالَ اخْرُجْ مِنْهَا مَذْءُومًا مَدْحُورًا ] خوای گه‌وره‌ فه‌رمووی: ئه‌ی ئیبلیس ده‌رچۆ له‌ ئاسمان یان له‌ به‌هه‌شت به‌زه‌مكراوی و به‌ده‌ركراوی و ریسوایى [ لَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكُمْ أَجْمَعِينَ (١٨) ] هه‌ر كه‌سێك كه‌ شوێن تۆ بكه‌وێ له‌ مرۆڤ و جنیه‌كان خوای گه‌وره‌ سوێندی خوارد ئه‌بێ دۆزه‌خ پڕ بكه‌م له‌ ئێوه‌ له‌ تۆ و شوێنكه‌وتوانت.

[ وَيَا آدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ ] خوای گه‌وره‌ دوای ئه‌وه‌ی ئیبلیسی له‌ به‌هه‌شت ده‌ركرد فه‌رمووی: ئه‌ی ئاده‌م خۆت و حه‌وای خێزانت نیشته‌جێ بن له‌ به‌هه‌شتدا [ فَكُلَا مِنْ حَيْثُ شِئْتُمَا ] به‌ ویستى خۆتان له‌ نازو نیعمه‌ته‌كانى به‌هه‌شت بخۆن [ وَلَا تَقْرَبَا هَذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونَا مِنَ الظَّالِمِينَ (١٩) ] به‌ڵام ته‌نها نزیك ئه‌و داره‌ نه‌بنه‌وه‌ دوایی له‌ سته‌مكاران ئه‌بن.

{شەیتان فێڵ لە ئادەم‌و حەوا دەكات}

[ فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطَانُ ] شه‌یتان له‌ ده‌ره‌وه‌ی به‌هه‌شت بوو وه‌سوه‌سه‌ی بۆ دروست كردن له‌ناو به‌هه‌شتدا، كه‌ ئه‌و به‌هه‌شته‌یه‌ كه‌ ئیمانداران له‌ ڕۆژی قیامه‌ت ئه‌چنه‌ ناوی [ لِيُبْدِيَ لَهُمَا مَا وُورِيَ عَنْهُمَا مِنْ سَوْآتِهِمَا ] تا ئه‌وه‌ی كه‌ عه‌وره‌تی خۆیان پێ داپۆشی بوو شه‌یتان ویستی عه‌وره‌تیان ده‌ربخات [ وَقَالَ مَا نَهَاكُمَا رَبُّكُمَا عَنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ إِلَّا أَنْ تَكُونَا مَلَكَيْنِ أَوْ تَكُونَا مِنَ الْخَالِدِينَ (٢٠) ] وه‌ پێی وتن كه‌ خوای گه‌وره‌ قه‌ده‌غه‌ى ئێوه‌ى نه‌كردووه‌ له‌م داره‌ بخۆن ته‌نها بۆ ئه‌وه‌ نه‌بێ كه‌ ئه‌گه‌ر له‌و داره‌ بخۆن ئێوه‌ ئه‌بن به‌ دوو مه‌لائیكه‌ت یان له‌ به‌هه‌شتدا به‌هه‌میشه‌یی ئه‌مێننه‌وه‌و تیایدا نامرن.