7. Al-A'raaf

[ وَمِمَّنْ خَلَقْنَا أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِهِ يَعْدِلُونَ (١٨١) ] له‌ ئوممه‌تی ئیسلامیشدا كه‌سانێك هه‌ن كه‌ هیدایه‌تی خه‌ڵكی ئه‌ده‌ن به‌ حه‌ق و بۆ حه‌ق وه‌ حوكم و بڕیاریش له‌ نێوان خه‌ڵكدا به‌دادپه‌روه‌ری ئه‌ده‌ن كه‌ ئه‌مه‌ كۆمه‌ڵی ڕزگار بوو (فیرقه‌ی ناجیه‌) و (تائیفه‌ی مه‌نصوره‌) یه‌.

[ وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا ] وه‌ ئه‌و كه‌سانه‌شى كه‌ ئایه‌ته‌كانی ئێمه‌ به‌درۆ ئه‌زانن [ سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُونَ (١٨٢) ] ئه‌وه‌ پله‌ پله‌ ئه‌یان به‌ینه‌وه‌و نیعمه‌تیان به‌سه‌ردا ئه‌ڕژێنین تا ته‌واو له‌ گومڕایی خۆیاندا ڕۆئه‌چن به‌ڵام كاتێك كه‌ ئه‌یانبه‌ینه‌وه‌ ئاگایان له‌ خۆیان نیه‌و له‌ بێئاگایدا ئه‌یانبه‌ینه‌وه‌.

[ وَأُمْلِي لَهُمْ ] وه‌ بۆیان درێژ ئه‌كه‌ینه‌وه‌و مۆڵه‌تیان ئه‌ده‌ین و زوو سزایان ناده‌ین [ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ (١٨٣) ] به‌راستى نه‌خشه‌و پیلانی خوای گه‌وره‌ زۆر به‌هێزه‌.

[ أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوا مَا بِصَاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّةٍ ] ئایا بۆ بیر ناكه‌نه‌وه‌ سه‌باره‌ت به‌ پێغه‌مبه‌ری خوا - صلی الله علیه وسلم - كه‌ ئه‌م هاوڕێیه‌ی ئه‌وان كه‌ پێغه‌مبه‌ری خوایه‌ - صلی الله علیه وسلم - شێت نیه‌ [ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ (١٨٤) ] به‌ڵكو ته‌نها ترسێنه‌رێكه‌ به‌ ئاشكرا له‌ سزای خوای گه‌وره‌ ئه‌یانترسێنێ.

[ أَوَلَمْ يَنْظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ] ئایا بۆ ئه‌مانه‌ بیر ناكه‌نه‌وه‌ له‌ موڵكی خوای گه‌وره‌ له‌ ئاسمانه‌كان و له‌ زه‌وی تا بیانگه‌یه‌نێ به‌ ئیمان هێنان [ وَمَا خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ ] وه‌ ئه‌و هه‌موو شته‌ی كه‌ خوای گه‌وره‌ دروستی كردووه‌ [ وَأَنْ عَسَى أَنْ يَكُونَ قَدِ اقْتَرَبَ أَجَلُهُمْ ] وه‌ له‌وانه‌یه‌ ئه‌جه‌ل و كاتی مردنی ئه‌وان نزیك بووبێته‌وه‌ و به‌ره‌و سزاى خواى گه‌وره‌ بڕۆن [ فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ (١٨٥) ] ئه‌گه‌ر باوه‌ڕ به‌ قورئان نه‌كه‌ن ئیتر ئایا له‌ دوای قورئان باوه‌ڕ به‌ چ حه‌دیس و وته‌یه‌كی تر ئه‌كه‌ن.

[ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَلَا هَادِيَ لَهُ ] هه‌ر كه‌سێك خوای گه‌وره‌ گومڕای بكات كه‌ شایه‌نی هیدایه‌ت نه‌بێ كه‌س ناتوانێ هیدایه‌تی بدات [ وَيَذَرُهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ (١٨٦) ] وه‌ خوای گه‌وره‌ وازیان لێ دێنێ له‌ناو توغیان و كوفرو سته‌می خۆیاندا ڕۆبچن.

{كاتی هاتنی قیامەت غەیبەو خوا نەبێت كەس نایزانێت }

[ يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّي لَا يُجَلِّيهَا لِوَقْتِهَا إِلَّا هُوَ ] ئه‌ی محمد - صلی الله علیه وسلم - قوره‌یش پرسیاری ڕۆژی قیامه‌ت له‌ تۆ ئه‌كه‌ن كه‌ی خوای گه‌وره‌ جێگیری ئه‌كات وه‌ ئه‌یهێنێت و ڕوو ئه‌دات؟ بڵێ: هاتنی قیامه‌ت كاته‌كه‌ی ته‌نها لای په‌روه‌ردگاره‌و كاته‌كه‌ی ئاشكرا ناكات و ته‌نها خۆی نه‌بێ كه‌س نایزانێ [ ثَقُلَتْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ] زانینى كاتى هاتنى قیامه‌ت قورسه‌ له‌سه‌ر خه‌ڵكى ئاسمانه‌كان و زه‌وى و كه‌سیان نایزانن نه‌ پێغه‌مبه‌رێكى نێردراو، وه‌ نه‌ فریشته‌یه‌كى نزیك له‌ خواى گه‌وره‌، یان هاتنی قیامه‌ت قورسه‌ له‌سه‌ر ئاسمانه‌كان و زه‌وی ئه‌وان تواناى خۆڕاگرتنیان نیه‌و هه‌مووی وێران ئه‌بێ [ لَا تَأْتِيكُمْ إِلَّا بَغْتَةً ] قیامه‌ت نایات ئیلا له‌ ناكاو و كتوپڕدا نه‌بێ كاتێك كه‌ ئێوه‌ بێ ئاگان [ يَسْأَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَا ] ئه‌ی محمد - صلی الله علیه وسلم - وا پرسیارت لێ ئه‌كه‌ن وه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ تۆ كاتى هاتنى قیامه‌ت بزانی [ قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللَّهِ ] تۆ بڵێ: زانیارى كاتى هاتنى ڕۆژی قیامه‌ت ته‌نها لاى خوای گه‌وره‌یه‌و ته‌نها خۆی ئه‌یزانێ [ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ (١٨٧) ] به‌ڵام زۆربه‌ی زۆری خه‌ڵك نایزانن.

{سوودو زیان تەنها بەدەست خوایە}

[ قُلْ لَا أَمْلِكُ لِنَفْسِي نَفْعًا وَلَا ضَرًّا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ ] ئه‌ی محمد - صلی الله علیه وسلم - بڵێ: من بۆ نه‌فسی خۆم هیچ سوودو زیانێكم به‌ده‌ست نیه‌ مه‌گه‌ر خوای گه‌وره‌ خۆی ویستى لێ بێ هه‌ندێك شتم پێ بڵێ [ وَلَوْ كُنْتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ لَاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ ] وه‌ ئه‌گه‌ر من نهێنی غه‌یبم بزانیایه‌ ئه‌وا ئیشی خێرو چاكه‌م بۆ خۆم زۆر ئه‌كرد له‌ كڕین و فرۆشتن و به‌رژوه‌ندی دین و دونیا [ وَمَا مَسَّنِيَ السُّوءُ ] وه‌ هه‌رگیز تووشی خراپه‌ نه‌ئه‌بووم به‌ڵام غه‌یب نازانم بۆیه‌ له‌ هه‌ندێك جه‌نگدا تێكئه‌شكێم یان صه‌حابه‌م ئه‌كوژرێ، (كه‌ پێغه‌مبه‌رى خوا غه‌یب نه‌زانێت چۆن خه‌ڵكى غه‌یب ده‌زانن؟! نابێت مرۆڤـ باوه‌ڕ به‌و كه‌سانه‌ بكات كه‌ بانگه‌شه‌ى زانینى غه‌یب ده‌كه‌ن له‌ جادووگه‌رو فاڵچیان، چونكه‌ هه‌ركه‌سێك باوه‌ڕیان پێ بكات ئه‌وا كافر ده‌بێت و كرده‌وه‌ چاكه‌كانى هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌) [ إِنْ أَنَا إِلَّا نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ (١٨٨) ] ئیشی من ته‌نها ئاگادار كردنه‌وه‌و ترساندن و موژده‌دانه‌ به‌ كه‌سانێك كه‌ ئیمانیان هه‌بێ.

[ هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ ] خوای گه‌وره‌ ئه‌و خوایه‌یه‌ كه‌ ئێوه‌ی دروست كردووه‌ له‌ یه‌ك نه‌فس كه‌ ئاده‌مه‌ [ وَجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا ] پاشانیش خێزانه‌كه‌ی خۆی كه‌ حه‌وا بوو له‌ په‌راسووی چه‌پى دروستی كرد [ لِيَسْكُنَ إِلَيْهَا ] تا هۆگرو ئارام بێ له‌لای [ فَلَمَّا تَغَشَّاهَا ] كاتێك كه‌ ئاده‌م جیماعی كرد له‌گه‌ڵ حه‌وا [ حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيفًا ] حه‌ملێكی سووكی هه‌بوو سه‌ره‌تا كه‌ دڵۆپه‌ ئاوێكه‌ پاشان خوێنێكى مه‌یوو پاشان پارچه‌ گوشتێكه‌ [ فَمَرَّتْ بِهِ ] حه‌مله‌كه‌ی به‌رده‌وام بوو ده‌ركه‌وت [ فَلَمَّا أَثْقَلَتْ ] كاتێك كه‌ مناڵه‌كه‌ قورس بوو له‌ سكیداو گه‌وره‌ بوو [ دَعَوَا اللَّهَ رَبَّهُمَا لَئِنْ آتَيْتَنَا صَالِحًا لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ (١٨٩) ] دوعایان كرد له‌ خوای گه‌وره‌ و پاڕانه‌وه‌ ئه‌گه‌ر مناڵێكی چاك و ساغمان پێ ببه‌خشی ئه‌وه‌ ئێمه‌ شوكرانه‌بژێری تۆ ئه‌كه‌ین.

[ فَلَمَّا آتَاهُمَا صَالِحًا ] كاتێك كه‌ مناڵی صاڵحی پێیان به‌خشی یان مناڵێكی ساغ و ڕێك و ته‌واو [ جَعَلَا لَهُ شُرَكَاءَ فِيمَا آتَاهُمَا ] ئه‌وان شه‌ریكیان بۆ خوای گه‌وره‌ بڕیاردا، لێره‌ مه‌به‌ست ئاده‌م و حه‌وا خۆیان نیه‌ به‌ڵكو مه‌به‌ست موشریكانه‌ له‌ نه‌وه‌كانی ئاده‌م و حه‌وا وه‌كو جوله‌كه‌و گاور، ئه‌گه‌رنا ئه‌وان شه‌ریكیان بۆ خوای گه‌وره‌ بڕیار نه‌داوه‌و ئه‌و ئه‌ثهرانه‌ی كه‌ هاتووه‌ مناڵیان بووه‌و كه‌ ناویان ناوه‌ (عبدالله) مناڵه‌كه‌یان مردووه‌ شه‌یتان وتوویه‌تی: ناوی بنێن (عبدالحارث) ئه‌و كاته‌ ئه‌مێنێ به‌ قسه‌یان كردووه‌ ئه‌وانه‌ (ئیسرائیلیاته‌)و هیچى صه‌حیح نیه‌و بنچینه‌و بنه‌ماو ئه‌سڵی نیه‌ [ فَتَعَالَى اللَّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ (١٩٠) ] وه‌ خوای گه‌وره‌ زۆر له‌وه‌ به‌رزو بڵندتره‌ كه‌ موشریكان شه‌ریك بۆ خوای گه‌وره‌ بڕیار بده‌ن.