2. Al-Baqara

ئۇلار زېمىندا بۇزغۇنچىلىق ۋە كۇپۇرلۇق قىلىشتىن چەكلەنسە، ئۇلار بۇنى ئىنكار قىلىپ ئۆزلىرىنى بىز ئىسلاھ قىلغۇچى، ئىسلاھات ئىگىلىرى دەپ ئويلايدۇ

پەيغەمبەرئەلەيھىسسالامنىڭ ساھابىلىرى ئىمان ئېيتقاندەك ئىمان ئېيتىشقا بۇيرۇلسا، ئۇلار مەسخىرە قىلىپ، كۆزگە ئىلماي: بىز ئىمان ئېيتقان ئەخمەقلەرگە ئوخشاش ئىمان ئېيتامدۇق؟دەيدۇ، ئەمەلىيەتتە ئۇلارنىڭ ئۆزى ئەخمەق بولسىمۇ لېكىن ئۇلار بۇنى بىلمەيدۇ

ئۇلار مۆئمىنلەر بىلەن ئۇچراشقاندا، ئۇلاردىن قورقۇپ: سىلەر ئىمان ئېيتقاندەك بىزمۇ ئىمان ئېيتتۇق دەيدۇ، مۆئمىنلەردىن ئايرىلىپ ئۆزلىرىنىڭ كاتىۋاشلىرى بىلەن يالغۇز قالغاندا، بىز ھەقىقەتتە سىلەرگە ئەگىشىمىز، سىلەر بىلەن بىللە، لېكىن مۆئمىنلەرنى زاڭلىق ۋە مەسخىرە قىلىپ كۆرۈنۈشتە ئۇلارغا ماسلىشىمىز، دەيدۇ.

ئۇلارنىڭ مۆئمىنلەرنى مەسخىرە قىلغانلىقىنىڭ باراۋىرىدە، ئاللاھ ئۇلارنى مەسخىرە قىلىدۇ، جازا ئۇلارنىڭ قىلغان ئەمىلىنىڭ تۈرىدىن بولىدۇ، شۇنىڭ ئۈچۈن دۇنيادا ئۇلارغا مۇسۇلمانلارغا بېرىلگەن ھۆكۈم ئىجرا بولىدۇ، ئەمما ئاخىرەتتە ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ كۇپۇرلىقى ۋە نىپاقلىقىنىڭ جازاسىنى تارتىدۇ، شۇنىڭ ئۈچۈن ئۇلارغا ئازغۇنلۇق ۋە ھەددىدىن ئېشىشى ئۈچۈن مۆھلەت بېرىلىدۇ، شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئىككىلىنىش ۋە ھەيرانلىقتا قالىدۇ

ئۇلار ئەقىلسىزلەردۇر، چۈنكى ئۇلار ئىماننى كۇپىرغا ئالماشتۇردى، ئۇلار ئاللاھقا بولغان ئىماننى زېيان تارتقانلىقى ئۈچۈن بۇ تىجارىتىدە پايدا ئالالمىدى ۋە توغرا يول تاپقۇچىمۇ بولمىدى.

ئاللاھ تائالا ئاشۇ مۇناپىقلار ئۈچۈن ئوتتىن ۋە سۇدىن ئىبارەت بولغان ئىككى تۈرلۈك ئوخشۇتۇشنى بايان قىلدى: ئۇلارنىڭ ئوتتىن بولغان ئوخشىتىلىشى: ئۇلار يورۇقلۇق ئۈچۈن ئوت ياققان كىشىگە ئوخشايدۇ، ئوتنىڭ نۇرى پارلىغان ۋاقىتتا، ئۇنىڭ نۇرىدىن مەنپەئەتلىنىشنى ئويلىغاندا، ئوتنىڭ يالقۇنى پەسلەپ، چوغى قېلىپ، يورۇقلىقى كېتىپ قالىدۇ-دە، ئوت ياققۇچىلار ئەتراپتىكى ھېچ نەرسىنى كۆرەلمەي يولىنى تاپالمايدۇ.

ئۇلار گاس بولۇپ ھەقنى قوبۇل قىلىش تەرىقىسىدە ئاڭلىمايدۇ، ھەقنى سۆزلەشتىن گاچىدۇر، ھەقنى كۆرۈشتىن كۆردۇر، ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ ئازغۇنلۇقىدىن قايتمايدۇ

ئۇلارنىڭ سۇدىن بولغان ئوخشىتىلىشى: ئۇلارنىڭ ئەھۋالى بىر-بىرىگە كىرىشىپ كەتكەن گۈلدۈرمامىلىق، چاقماقلىق قاراڭغۇ كېچىدە قاتتىق يامغۇر چۈشكەندە قورقۇپ كەتكەن كىشىلەرگە ئوخشايدۇ. ئۇلار چاقماق ئاۋازىنىڭ قاتتىقلىقىدىن ئۆلۈپ كېتىشتىن ئەنسىرەپ بارماقلىرى بىلەن قۇلاقلىرىنى ئېتىۋالىدۇ، ئاللاھ كاپىرلارنى ھەممە تەرەپتىن قورشاپ، ئۇلارنىڭ ئەھۋالىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر، ئۇلار ئاللاھنى ئاجىزلاشتۇرالمايدۇ

چاقماقنىڭ قاتتىق چېقىشى ۋە نۇرىنىڭ كۈچلۈكلىكىدىن ئۇلار كۆزلىرىدىن ئايرىلىپ قالغىلى تاس قالىدۇ، چاقماقنىڭ يورۇقلىقىدا ئالغا ئىلگىرلەيدۇ، يورۇقلۇق تۈگىگەندە، قاراڭغۇ-زۇلمەتتە قىلىپ ھەرىكەتلىنىشكە قادىر بولالمايدۇ، ئەگەر ئاللاھ خالىسا ئىدى ئەلۋەتتە ئۆزىنىڭ ھەممىگە قادىر بولغان قۇدرىتى بىلەن، ئۇلارنىڭ ئاڭلاش ۋە كۆرۈش قۇۋۋىتىنى كەتكۈزىۋېتەتتى، ئۇلار ھەقتىن يۈز ئۆرىگەنلىكى ئۈچۈن بۇ ئەزالىرىنى ئۇلارغا قايتۇرمايتتى. يامغۇر قۇرئان كەرىمنىڭ مىسالىدۇر، چاقماق ئاۋازى قۇرئان كەرىمدىكى چەكلىمىلەرنىڭ مىسالىدۇر، چاقماقنىڭ يورۇقى ئۇلار ئۈچۈن بەزى ۋاقىتتا ھەقنىڭ ئاشكارا بولىدىغانلىقىنىڭ مىسالىدۇر، گۈلدۈرمامىنىڭ قاتتىقلىقىدىن قۇلىقىنى ئېتىۋىلىشى ئۇلارنىڭ ھەقنى قوبۇل قىلماستىن، ھەقتىن يۈز ئۆرىگەنلىكىنىڭ مىسالىدۇر. يۇقىرىدا بايان قىلىنغان ئىككى مىسال بىلەن مۇناپىقلارنىڭ ئارىسىدىكى ئورتاق ئوخشىتىش بولسا، مەنپەئەتلىنەلمەسلىكتۇر، ئوتنىڭ مىسالىدا بولسا: ئوتنى يورۇتقۇچى ئوتنىڭ كۆيدۈرۈشى ۋە قاراڭغۇلۇقتىن باشقا نەرسىدىن مەنپەئەتلىنەلمىدى، سۇنىڭ مىسالىدا بولسا: يامغۇردا قالغان كىشىلەر گۇلدۈرماما ۋە چاقماقنىڭ گۈلدۈرلىشى ۋە قورقۇشىدىن باشقا نەرسىدىن مەنپەئەتلىنەلمىدى. شۇنىڭغا ئوخشاش مۇناپىقلارمۇ ئىسلامدىن قوپاللىق ۋە رەھىمسىزلىكتىن باشقىنى كۆرمەيدۇ