Muslim99Muslim99
← Tafsir library

14. Ibrahim

Abraham · Meccan · 52 ayahs

سُورَةُ إِبۡرَاهِيمَ

Reading Al-Mukhtasar in Interpreting the Noble Qur'an by Tafsir Center for Quranic Studies

Ayahs 11–20 of 52

11

قَالَتْ لَهُمْ رُسُلُهُمْ إِن نَّحْنُ إِلَّا بَشَرٌۭ مِّثْلُكُمْ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يَمُنُّ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنْ عِبَادِهِۦ ۖ وَمَا كَانَ لَنَآ أَن نَّأْتِيَكُم بِسُلْطَٰنٍ إِلَّا بِإِذْنِ ٱللَّهِ ۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ ٱلْمُؤْمِنُونَ

Пайғамбарлари уларга: «Биз сизга ўхшаш башардан ўзга ҳеч нарса эмасмиз. Лекин Аллоҳ Ўз бандаларидан кимни хоҳласа, ўшанга (Пайғамбарлик) инъом қилур. Биз ўзимизча сизга бирор ҳужжат келтира олмаймиз, илло Аллоҳнинг изни ила. Мўминлар фақат Аллоҳгагина таваккал қилсинлар. (Яъни, бу гапингиз тўғри. Биз фаришта ҳам ёки бошқа бир олий мақомли алоҳида зот ҳам эмасмиз. Бироқ бу дегани одам зотидан Пайғамбар бўлиши мумкин эмас деган гап эмас. Тўғри, биз башармиз.)

Уларга пайғамбарлари раддия билдириб дедилар: "Биз ҳам сизларга ўхшаган одамлар эканимизни инкор этмаймиз. Лекин бундан ҳамма нарсада худди сизлардек бўлишимиз лозимлиги англашилмайди. Аллоҳ бандаларидан Ўзи хоҳлаганига инъом қилиб, уни пайғамбарликка танлаб олади. Биз сизлар талаб қилаётган ҳужжатни ўзимизча келтира олмаймиз, фақат Аллоҳнинг изни билангина келтира оламиз. Бу ишга ёлғиз Аллоҳгина қодирдир. Шундай экан, мўминлар ўзларининг ҳамма ишларида ёлғиз Аллоҳгагина суянсинлар".

12

وَمَا لَنَآ أَلَّا نَتَوَكَّلَ عَلَى ٱللَّهِ وَقَدْ هَدَىٰنَا سُبُلَنَا ۚ وَلَنَصْبِرَنَّ عَلَىٰ مَآ ءَاذَيْتُمُونَا ۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ ٱلْمُتَوَكِّلُونَ

Нима учун биз Аллоҳга таваккал қилмас эканмиз?! Ҳолбуки, У бизни йўлимизга ҳидоят қилди. Бизга берган озорларингизга, албатта, сабр қиламиз. Таваккал қилувчилар фақат Аллоҳгагина таваккал қилсинлар», дедилар.

Нега энди Аллоҳга суянмас эканмиз? Бизни бу ишдан нима тўсяпти? Ёки бирон узримиз борми? Ахир У Зот бизни энг тўғри, энг ёруғ йўлга ҳидоят қилиб қўйди-ку! Сизларнинг ёлғончига чиқариш, масхара қилиш каби озорларингизга албатта сабр қиламиз. Мўминлар ўзларининг ҳамма ишларида ёлғиз Аллоҳгагина суянишлари лозим.

13

وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لِرُسُلِهِمْ لَنُخْرِجَنَّكُم مِّنْ أَرْضِنَآ أَوْ لَتَعُودُنَّ فِى مِلَّتِنَا ۖ فَأَوْحَىٰٓ إِلَيْهِمْ رَبُّهُمْ لَنُهْلِكَنَّ ٱلظَّٰلِمِينَ

Куфр келтирганлар ўз Пайғамбарларига: «Албатта, биз сизларни еримиздан чиқариб юборамиз ёки, албатта, миллатимизга қайтасизлар», дедилар. Бас, Роббилари уларга: «Албатта, Биз золимларни ҳалок қилурмиз.

Куфр келтирган кимсалар пайғамбарлари билан ҳужжатлаша олмаганларидан кейин дедилар: "Ё сизларни шаҳримиздан ҳайдаб чиқарамиз, ё динингизни ташлаб, бизнинг динимизга қайтасизлар". Шунда Парвардигор пайғамбарларига далда бериб, ваҳий қилди: "Аллоҳга ва пайғамбарларига куфр келтирган золимларни албатта ҳалок қилурмиз".

14

وَلَنُسْكِنَنَّكُمُ ٱلْأَرْضَ مِنۢ بَعْدِهِمْ ۚ ذَٰلِكَ لِمَنْ خَافَ مَقَامِى وَخَافَ وَعِيدِ

Ва улардан сўнг у ерга сизни жойлаштирурмиз. Бу эса, мақомимдан хавф қилганлар ва таҳдидимдан қўрққанлар учундир», деб ваҳий қилди. (Аллоҳ таоло, Пайғамбарларнинг кўнгилларини тинчлантириб, башорат берди. Золимлар албатта ҳалок бўлишини таъкидлади. »Золимлар« деганда кофирлар кўзда тутилади. Чунки куфр энг катта зулмдир. Ўша кофир золимларни ҳалок этгандан сўнг у ерга сизларни, яъни, Пайғамбарларни ва уларга эргашган мўмин-мусулмонларни жойлаштирамиз, деди. У ерга кимки менинг мақомимдан қўрқса, ўзидан кетиб ҳаддидан ошмаса, ўша жойлашади, деди.)

Эй Пайғамбар, уларни ҳалок қилганимиздан кейин ерни сизга ва тобеларингизга маскан қилиб берурмиз. Ҳақни тан олмаган кофирларни ҳалок қилиш, улардан кейин ерни пайғамбарлар ва мўминларга маскан қилиб бериш мукофоти Менинг буюклигимни, ҳамма ишларни кузатиб туришимни ҳис этган, кофирларни дўзахга солиш ҳақидаги ваидимдан қўрққан зотлар учундир.

15

وَٱسْتَفْتَحُوا۟ وَخَابَ كُلُّ جَبَّارٍ عَنِيدٍۢ

Фатҳу нусрат сўрадилар ва ҳар бир жабрчи, саркаш кимса ноумидликка учради.

Пайғамбарлар Парвардигорларидан душманларига қарши мадад сўрадилар. Шу билан кундек кўриниб турган ҳақни тан олмаган ва унга эргашмаган ҳар бир мутакаббир умидсизликка учради.

16

مِّن وَرَآئِهِۦ جَهَنَّمُ وَيُسْقَىٰ مِن مَّآءٍۢ صَدِيدٍۢ

Унинг ортида жаҳаннам бордир. Йиринг сув ила суғориладир.

Қиёмат куни бу мутакаббирнинг олдидан жаҳаннам чиқади. Уни кутиб турган бўлади. У ерда дўзахийлардан оқиб тушган йиринглардан суғорилади. У чанқоғини қондирмайди. Ташналик ва бошқа азобларга солинаверади, солинаверади.

17

يَتَجَرَّعُهُۥ وَلَا يَكَادُ يُسِيغُهُۥ وَيَأْتِيهِ ٱلْمَوْتُ مِن كُلِّ مَكَانٍۢ وَمَا هُوَ بِمَيِّتٍۢ ۖ وَمِن وَرَآئِهِۦ عَذَابٌ غَلِيظٌۭ

Уни ютишга уринади-ю, юта олмас. Унга ҳар томондан ўлим келади-ю, ўла олмас. Унинг ортидан эса, қаттиқ азоб бор. (Жаҳаннамда уларга алвон-алвон азоблар берилади. Жумладан, ўша жабрчи-саркаш жаҳаннам оловида ёниб-чанқаб сув сўраганида, унга йиринг берилади. Йирингни оғизга олишнинг ўзи қаттиқ азоб. Уни чанқоқбосди учун ичиш икки карра азоб, уни юта олмай қийналиш азобдир. Ўлимни ўйлашнинг ўзи бир азоб. Ўлимнинг келиши баттарроқ азоб. Энди такрор ва такрор ўлим келиб туриб ўла олмаслик мислсиз азобдир.)

Уни ичиш учун қайта-қайта уринаверади. Лекин унинг аччиқлиги, қайноқлиги ва сассиқлиги туфайли ҳеч юта олмайди. Чекаётган азоблари жуда оғирлигидан унга ўлим ҳар тарафдан келади-ю, лекин барибир ўлиб қутула олмайди. Тирик қолиб, азобланаверади. Олдида эса уни янада даҳшатлироқ азоб кутиб тураверади.

18

مَّثَلُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِرَبِّهِمْ ۖ أَعْمَٰلُهُمْ كَرَمَادٍ ٱشْتَدَّتْ بِهِ ٱلرِّيحُ فِى يَوْمٍ عَاصِفٍۢ ۖ لَّا يَقْدِرُونَ مِمَّا كَسَبُوا۟ عَلَىٰ شَىْءٍۢ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلضَّلَٰلُ ٱلْبَعِيدُ

Роббиларига куфр келтирганларнинг амалларининг мисоли, худди бўронли кунда шамол учириб кетган кулга ўхшайдир. Улар ўз касбларидан бирор нарсага эга бўлмаслар. Ана ўша узоқ адашувнинг ўзидир. (Ҳар қандай амал, агар эгасида кофирлик бўлса, бехудага айланади. Кофирлик ҳар қандай яхши амални худди кулга ўхшатиб кераксиз қилиб қўяди. Чўғи йўқ кул бефойда нарсага айланиб, уни шамол тўзитиб учириб кетганидек, кофирларнинг амаллари ҳам бехуда кетади. Улар турли амалларни қилишлари мумкин, аммо фойда ола билмайдилар.)

Кофирларнинг садақа, эҳсон, заифга раҳм қилиш каби яхши амаллари кулга ўхшайди. Бир қаттиқ шамол эсиб қолса, ҳаммасини учириб кетади, улардан асар ҳам қолмайди. Кофирларнинг амаллари ҳам шундай. Қиёмат куни асқотмайди, улардан фойда бўлмайди. Зеро, иймонга асосланмасдан иш қилиш ҳақ йўлдан узоқларга адашиб кетиб қолишдир.

19

أَلَمْ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ بِٱلْحَقِّ ۚ إِن يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَأْتِ بِخَلْقٍۢ جَدِيدٍۢ

Аллоҳ осмонлару ерни ҳақ ила яратиб қўйганини кўрмадингми? Агар истаса, сизларни кетказиб, янги халқ келтиради.

Эй инсон, Аллоҳ осмонларни ҳам, ерни ҳам бекорга эмас, ҳақ ила яратганини кўрмадингми? Эй одамлар, агар У Зот хоҳласа, сизларни кетказиб, ўрнингизга итоат ва ибодат қиладиган бошқа бир халқни олиб келиб қўяди. Бу иш У Зот учун жуда енгил.

20

وَمَا ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ بِعَزِيزٍۢ

Бу эса, Аллоҳ учун қийин эмас.

Сизларни ҳалок қилиб, ўрнингизга итоат ва ибодат қиладиган бошқа бир халқни олиб келиш Аллоҳ учун оғир иш эмас. У ҳар ишга Қодир Зотдир. Унинг қўлидан келмайдиган ишнинг ўзи йўқ.

Commentary: Al-Mukhtasar in Interpreting the Noble Qur'an by Tafsir Center for Quranic Studies. Qur'an text and translation via AlQuran Cloud.