Muslim99Muslim99
← Tafsir library

12. Yusuf

Joseph · Meccan · 111 ayahs

سُورَةُ يُوسُفَ

Reading Al-Mukhtasar in Interpreting the Noble Qur'an by Tafsir Center for Quranic Studies

Ayahs 51–60 of 111

51

قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ إِذْ رَٰوَدتُّنَّ يُوسُفَ عَن نَّفْسِهِۦ ۚ قُلْنَ حَٰشَ لِلَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِن سُوٓءٍۢ ۚ قَالَتِ ٱمْرَأَتُ ٱلْعَزِيزِ ٱلْـَٰٔنَ حَصْحَصَ ٱلْحَقُّ أَنَا۠ رَٰوَدتُّهُۥ عَن نَّفْسِهِۦ وَإِنَّهُۥ لَمِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ

У: «Юсуфнинг нафсини хоҳлаган вақтингиздаги ишингиз нима эди?» деди. Улар: «Аллоҳ сақласин! Биз унда бирон ёмонлик сезмадик», дедилар. Азизнинг хотини: «Энди ҳақиқат зоҳир бўлди. Мен унинг нафсини хоҳладим. Албатта, у содиқлардандир.

Шунда подшоҳ ўша аёлларга деди: «Юсуфни йўлдан урмоқчи бўлган вақтингизда нима бўлган эди?» Бунга жавобан аёллар: "Юсуфнинг туҳматчи бўлишидан Аллоҳ асрасин", дедилар. Шу ерда Азизнинг хотини айбини тан олиб деди: «Мана энди ҳақиқат тантана қилди. У мени эмас, мен уни йўлдан урмоқчи бўлган эдим. У бегуноҳ. Мен туҳмат қилгандим. У ростгўй одам».

52

ذَٰلِكَ لِيَعْلَمَ أَنِّى لَمْ أَخُنْهُ بِٱلْغَيْبِ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَا يَهْدِى كَيْدَ ٱلْخَآئِنِينَ

Бу мен унга йўғида орқасидан хиёнат қилмаганимни, албатта, Аллоҳ хоинларнинг макрини тўғриликка йўлламаслигини билиши учундир.

Азизнинг хотини деди: "Йўлдан урганимга иқрор бўлишимнинг сабаби мен унга йўқлигида туҳмат қилмаганимни билиб қўйиши учундир. Шунга амин бўлдимки, Аллоҳ ёлғончи маккорларга тавфиқ бермас экан".

53

۞ وَمَآ أُبَرِّئُ نَفْسِىٓ ۚ إِنَّ ٱلنَّفْسَ لَأَمَّارَةٌۢ بِٱلسُّوٓءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّىٓ ۚ إِنَّ رَبِّى غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ

Ва ўз нафсимни оқламайман. Албатта, нафс, агар Роббим раҳм қилмаса, ёмонликка кўп ундовчидир. Албатта, Роббим мағфиратли ва билгувчидир», деди..

Азизнинг хотини гапини давом эттириб шундай деди: "Мен ўзимни оқламоқчи бўлаётганим йўқ. Чунки инсон нафси кўп ҳолларда ёмонликка буюради. Нафс ўзи истаган нарсага мойил бўлаверади. Ундан тийилиш эса осон кечмайди. Фақат Аллоҳ раҳм қилган ҳолатларгина бундан мустасно. Албатта, Парвардигорим тавба қилган бандасини Кечиргувчи, Меҳрибон Зотдир".

54

وَقَالَ ٱلْمَلِكُ ٱئْتُونِى بِهِۦٓ أَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِى ۖ فَلَمَّا كَلَّمَهُۥ قَالَ إِنَّكَ ٱلْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِينٌ أَمِينٌۭ

Подшоҳ: «Уни менга келтиринглар, уни ўзимга хос кишилардан қилиб оламан», деди. У билан гаплашганда эса: «Албатта, сен бугунги кунда ҳузуримизда маконатли ва ишончли кишилардансан», деди. (Подшоҳга Юсуфнинг (а. с.) пок эканликлари маълум бўлганидан сўнг, уни қамоқдан чиқариб олиб келишни ва у зотни ўзига хос кишилардан қилиб олишини айтди.)

Юсуфнинг бегуноҳлиги ва билимдонлиги аён бўлгач, подшоҳ аъёнларига деди: «Уни ҳузуримга олиб келинглар, ўзимнинг хос кишиларимдан қилиб оламан». Уни олиб келдилар. Подшоҳ у билан гаплашиб, оқил ва доно эканини билгач: «Эй Юсуф, сен бу кун бизнинг даргоҳимизда мартабали, ишончли одамга айландинг», деди.

55

قَالَ ٱجْعَلْنِى عَلَىٰ خَزَآئِنِ ٱلْأَرْضِ ۖ إِنِّى حَفِيظٌ عَلِيمٌۭ

У: «Мени ернинг хазиналари устига қўй. Албатта, мен муҳофаза қилувчи ва билувчиман», деди. (Юсуф а. с. подшоҳга, мен хазинани қандай муҳофаза қилиш–сақлаш ва уни қандай тасарруф қилишни билувчиман, дедилар. Туш таъбирига кўра, Миср ўлкаси келажакда худди шундай сифатларни мужассам қилган одамга муҳтож эди.)

Юсуф подшоҳга деди: "Мени Миср еридаги мол-дунё ва озиқ овқат омборларига масъул қилиб қўй. Чунки мен ишончли сақлаб берувчиман ва шу ишнинг билимдониман".

56

وَكَذَٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِى ٱلْأَرْضِ يَتَبَوَّأُ مِنْهَا حَيْثُ يَشَآءُ ۚ نُصِيبُ بِرَحْمَتِنَا مَن نَّشَآءُ ۖ وَلَا نُضِيعُ أَجْرَ ٱلْمُحْسِنِينَ

Шундай қилиб, Юсуфга ер юзида маконат бердик, уни ўзи хоҳлаган жойга ерлаша оладиган қилдик. Ўз раҳматимизни, кимни хоҳласак, ўшанга муяссар этурмиз ва гўзал амал қилувчиларнинг ажрини зое қилмасмиз.

Юсуфнинг бегуноҳлиги исботланиб, зиндондан озод бўлиши Бизнинг унга ато этган неъматларимиздандир. Шунингдек, Биз уни Миср ерида имкониятли одамга айлантирдик. Ўзи истаган ерида яшайдиган бўлди. Биз бу дунёда марҳаматимизни Ўзимиз истаган одамга етказурмиз. Гўзал амал қилувчиларнинг савобини зое қилмасмиз. Уларнинг мукофотларини тўла-тўкис қилиб берурмиз.

57

وَلَأَجْرُ ٱلْءَاخِرَةِ خَيْرٌۭ لِّلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَكَانُوا۟ يَتَّقُونَ

Иймон келтирган ва тақво қилганлар учун, албатта, охиратдаги ажр яхшироқ бўлур.

Аллоҳга иймон келтирган ҳамда буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила У Зотдан тақво қиладиган кишилар учун охират савоби бу дунё неъматларидан яхшироқ.

58

وَجَآءَ إِخْوَةُ يُوسُفَ فَدَخَلُوا۟ عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهُۥ مُنكِرُونَ

Юсуфнинг оға-инилари келдилар ва унинг ҳузурига кирдилар. Бас, у уларни таниди. Улар эса, уни танимадилар. ( Юсуфнинг (а. с.) ҳусни тадбирлари ва Аллоҳ берган имконларни ишга солишлари Миср аҳли қаҳатчиликдан катта зарар кўрмади. Ҳатто бошқа ўлкалар улардан озиқ-овқат сўраб кела бошлади. Мисрда озиқ-овқат сероблигини эшитиб, Юсуфнинг (а. с.) оға-инилари ҳам шу ёққа келишди.)

Юсуфнинг ака-укалари ўз ишлари билан Миср ерига келиб, унинг ҳузурига кирдилар. Юсуф уларни таниди. Улар эса Юсуфни танимадилар. Чунки кўп замонлар ўтиб, ўзгариб кетганди. Уни қудуққа ташган пайтларида у ҳали ёш бола эди.

59

وَلَمَّا جَهَّزَهُم بِجَهَازِهِمْ قَالَ ٱئْتُونِى بِأَخٍۢ لَّكُم مِّنْ أَبِيكُمْ ۚ أَلَا تَرَوْنَ أَنِّىٓ أُوفِى ٱلْكَيْلَ وَأَنَا۠ خَيْرُ ٱلْمُنزِلِينَ

Уларнинг жиҳозларини юклаган вақтда: «Менинг ҳузуримга ота бир инингизни олиб келинг. Кўраяпсизларми? Мен ўлчовни тўла қилмоқдаман ва мен энг яхши мезбонман.

Оға-инилар Юсуфга отаси олдида қолган яна бир укалари ҳақида ҳам гапиргандилар. Юсуф улар сўраган озиқ-овқат, дон-дунларни бергач: "Ўша ўзинглар айтган ота бир укангизни ҳам менинг олдимга олиб келинглар. Менинг ўлчовни тўла қилиб бераётганимни ва яхши мезбон эканимни кўрмаяпсизларми?", деди.

60

فَإِن لَّمْ تَأْتُونِى بِهِۦ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِندِى وَلَا تَقْرَبُونِ

Агар уни ҳузуримга олиб келмасангиз, унда сизга менинг даргоҳимда ўлчаб бериш йўқ ва менга яқин ҳам келманглар», деди. ( Юсуф (а. с.) уларга сўраган нарсаларини–озиқ-овқатни ҳам бердилар. Жўнаб кетишларидан олдин молларини юклаш, йўлга тайёргарлик кўриш пайтида, янаги сафар ота бир иниларини ҳам олиб келишни тайинладилар.)

Агар уни олиб келмасангиз, ёлғончи эканингиз аён бўлади ва менда сизларга берадиган ҳеч нарса бўлмайди, менинг шаҳримга яқинлашманглар ҳам.

Commentary: Al-Mukhtasar in Interpreting the Noble Qur'an by Tafsir Center for Quranic Studies. Qur'an text and translation via AlQuran Cloud.