11. Hud

[ وَامْرَأَتُهُ قَائِمَةٌ فَضَحِكَتْ ] خێزانه‌كه‌ی ئیبراهیمیش به‌پێوه‌ ڕاوه‌ستابوو خزمه‌تی ئه‌كردن پێكه‌نی، یاخود وتراوه‌: له‌و كاته‌دا كه‌وتۆته‌ سووڕی مانگانه‌وه‌ دوای ئه‌وه‌ی كه‌ پیره‌ژنێكی به‌سالآچوو بووه‌ [ فَبَشَّرْنَاهَا بِإِسْحَاقَ ] موژده‌مان پێیدا به‌وه‌ی كه‌ له‌ ئیبراهیم منداڵی ئه‌بێت (ئیسحاقی ئه‌بێت) [ وَمِنْ وَرَاءِ إِسْحَاقَ يَعْقُوبَ (٧١) ] وه‌ له‌ دوای ئیسحقایش له‌ ئیسحاقیش یه‌عقوب ئه‌بێت.

[ قَالَتْ يَا وَيْلَتَى أَأَلِدُ وَأَنَا عَجُوزٌ ] ساره‌ی خێزانی ئیبراهیم - صلی الله علیه وسلم - وتی: هاوار بۆ خۆم ئایا من مناڵم ئه‌بێ له‌ كاتێكدا من پیره‌ژنێكی به‌ساڵاچووم، كه‌ وتراوه‌: ته‌مه‌نی (٩٠) نه‌وه‌د ساڵ بووه‌ [ وَهَذَا بَعْلِي شَيْخًا ] ئه‌میش مێرده‌كه‌مه‌ كه‌ ئیبراهیمه‌ ئه‌میش پێره‌مێردێكی به‌ساڵاچووه‌ كه‌ ئه‌ووترێ: ته‌مه‌نی (١٢٠) سه‌دو بیست ساڵ بووه‌ [ إِنَّ هَذَا لَشَيْءٌ عَجِيبٌ (٧٢) ] به‌ڕاستی ئه‌مه‌ شتێكی زۆر سه‌رسوڕهێنه‌ره‌.

[ قَالُوا أَتَعْجَبِينَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ ] فریشته‌كان پێیان فه‌رموو: ئایا تۆ سه‌رسام ئه‌بیت له‌ كارو فه‌رمانی خوای گه‌وره‌ [ رَحْمَتُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ ] ئه‌ی ئه‌م خانه‌واده‌ی پێغه‌مبه‌رایه‌تیه‌ ڕه‌حمه‌ت و به‌ره‌كه‌تی خوای گه‌وره‌تان به‌سه‌ردا بڕژێ [ إِنَّهُ حَمِيدٌ مَجِيدٌ (٧٣) ] به‌راستى خوای گه‌وره‌ زۆر سوپاسكراوه‌و خاوه‌نی به‌رزی و بڵندی و پیرۆزیه‌.

[ فَلَمَّا ذَهَبَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ الرَّوْعُ ] كاتێ كه‌ ئیبراهیم ترسه‌كه‌ی له‌سه‌ر لاچوو [ وَجَاءَتْهُ الْبُشْرَى ] وه‌ موژده‌یان پێدا به‌وه‌ی كه‌ مناڵی ئه‌بێت [ يُجَادِلُنَا فِي قَوْمِ لُوطٍ (٧٤) ] ئه‌وكاته‌ ده‌مه‌قاڵێ و گفتوگۆی له‌گه‌ڵ مه‌لائیكه‌ته‌كاندا كرد سه‌باره‌ت به‌ قه‌ومی لوط كه‌ پێی وتن چۆن له‌ناویان ئه‌ده‌ن كاتێك كه‌ كه‌سانێكی تیایه‌ موسڵمانن.

[ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لَحَلِيمٌ ] به‌ڕاستی ئیبراهیم په‌له‌ی نه‌كردو له‌ كاروباری خۆیدا زۆر له‌سه‌رخۆ بووه‌ [ أَوَّاهٌ ] وه‌ زۆر ملكه‌چ بووه‌ بۆ فه‌رمانی خوای گه‌وره‌، یان زۆر به‌به‌زه‌یى بووه‌، یان زۆر دوعاى كردووه‌، یان زۆر زیكری خوای گه‌وره‌ی كردووه‌ [ مُنِيبٌ (٧٥) ] وه‌ زۆر بۆ لای خوای گه‌وره‌ گه‌ڕاوه‌ته‌وه.

{باسی لوط پێغەمبەر - صلی الله علیه وسلم -}

[ وَلَمَّا جَاءَتْ رُسُلُنَا لُوطًا ] وه‌ كاتێك ئه‌م فریشتانه‌ له‌لای ئیبراهیم - صلی الله علیه وسلم - ده‌رچوون و رۆیشتن بۆ لای لوط پێغه‌مبه‌ر - صلی الله علیه وسلم - كه‌ چه‌ند فه‌رسه‌خێك لێك دوور بوونه‌ [ سِيءَ بِهِمْ وَضَاقَ بِهِمْ ذَرْعًا ] لوط - صلی الله علیه وسلم - پێی ناخۆش بوو كه‌ میوانی هات، وه‌ دڵی ته‌نگ بوو له‌به‌ر قه‌ومه‌كه‌ی كه‌ قه‌ومێكی خراپ بوون [ وَقَالَ هَذَا يَوْمٌ عَصِيبٌ (٧٧) ] وه‌ فه‌رمووی: به‌ڕاستی ئه‌مه‌ ڕۆژێكی سه‌خته‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی زانی كه‌ قه‌ومه‌كه‌ی دێن بۆ ئه‌وه‌ی ده‌ستدرێژی بكه‌نه‌ سه‌ر میوانه‌كانی.

[ وَجَاءَهُ قَوْمُهُ يُهْرَعُونَ إِلَيْهِ ] خێزانى لوط پێغه‌مبه‌ر - صلی الله علیه وسلم - كافر بوو رۆیشت قه‌ومه‌كه‌ی ئاگادار كرده‌وه‌ له‌ مێوانه‌كانیان ئه‌وانیش به‌ په‌له‌و هه‌روه‌له‌ هاتن بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ ده‌ستدرێژی بكه‌نه‌ سه‌ر میوانه‌كانی له‌به‌ر ئه‌وه‌ی قه‌ومێكی به‌دڕه‌وشت بوون [ وَمِنْ قَبْلُ كَانُوا يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ ] وه‌ پێشتریش ئه‌مان هه‌ر حاڵیان وابوو كه‌ نێربازیان ئه‌كرد [ قَالَ يَا قَوْمِ هَؤُلَاءِ بَنَاتِي ] لوطيش - صلی الله علیه وسلم - بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ دووریان بخاته‌وه‌ وتی: ئه‌ی قه‌ومی خۆم ئه‌وه‌ كچانی منن، واته‌: كچی هۆزو عه‌شیره‌ته‌كه‌ی كه‌ ئه‌م وه‌كو باوكیان وایه‌ [ هُنَّ أَطْهَرُ لَكُمْ ] ئه‌مانه‌ بۆ ئێوه‌ پاكترن به‌حه‌ڵاڵی بیانهێنن و ماره‌یان بكه‌ن [ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَلَا تُخْزُونِ فِي ضَيْفِي ] وه‌ ته‌قوای خوای گه‌وره‌ بكه‌ن و له‌ خوا بترسێن، وه‌ سه‌رشۆڕم مه‌كه‌ن به‌رامبه‌ر میوانه‌كانم [ أَلَيْسَ مِنْكُمْ رَجُلٌ رَشِيدٌ (٧٨) ] ئایا كه‌سێكی باشتان تیا نیه‌ كه‌ ڕێگریتان لێ بكات له‌م كاره‌ ناشیرینه‌و ڕێنماییتان بكات بۆ ڕێگای ڕاست.

[ قَالُوا لَقَدْ عَلِمْتَ مَا لَنَا فِي بَنَاتِكَ مِنْ حَقٍّ ] وتیان: ئه‌ی لوط تۆ ئه‌زانی كه‌ ئێمه‌ هیچ كارێكمان به‌ كچانی عه‌شیره‌ت و هۆزه‌كه‌ت نیه‌ [ وَإِنَّكَ لَتَعْلَمُ مَا نُرِيدُ (٧٩) ] وه‌ تۆ ئه‌زانی كه‌ ئێمه‌ چیمان ئه‌وێ ئێمه‌ ئه‌مانه‌وێ ده‌ستدرێژی بكه‌ینه‌ سه‌ر میوانه‌ پیاوه‌كانی تۆ.

[ قَالَ لَوْ أَنَّ لِي بِكُمْ قُوَّةً ] لوط - صلی الله علیه وسلم - فه‌رمووی: ئای خۆزگه‌ ئه‌گه‌ر تواناو هێزم ده‌بوو كه‌ ده‌رم بكردنایه‌و ڕه‌تتانم بكردایه‌ته‌وه‌ [ أَوْ آوِي إِلَى رُكْنٍ شَدِيدٍ (٨٠) ] یان په‌نام ببردایه‌ بۆ شوێنێكی زۆر پارێزراو كه‌ مه‌به‌ست پێی عه‌شیره‌ته‌ ئه‌گه‌ر عه‌شیره‌ت و هۆزێكم هه‌بوایه‌ كه‌ منیان بپاراستایه‌ له‌ ده‌ست ئێوه‌ ئه‌و كاته‌ ئه‌مزانی كه‌ چیم لێ ئه‌كردن.