11. Hud

[ إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ ] ته‌نها كه‌سانێك نه‌بێت كه‌ ئارامگرن له‌ هه‌ردوو حاڵه‌ته‌كه‌داو شوكری خوای گه‌وره‌ ئه‌كه‌ن وه‌ كرده‌وه‌ی چاك ئه‌كه‌ن [ أُولَئِكَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ كَبِيرٌ (١١) ] ئا ئه‌مانه‌ لێخۆشبوونی خوای گه‌وره‌ بۆ تاوانه‌كانیان هه‌یه‌، وه‌ ئه‌جرو پاداشتێكی زۆر گه‌وره‌یان بۆ هه‌یه‌.

[ فَلَعَلَّكَ تَارِكٌ بَعْضَ مَا يُوحَى إِلَيْكَ ] له‌وانه‌یه‌ ئه‌ی محمد - صلی الله علیه وسلم - هه‌ندێك له‌و شته‌ی كه‌ به‌ وه‌حی بۆت دائه‌به‌زێ وازی لێ بێنی له‌به‌ر قسه‌و هه‌واو ئاره‌زووی كافران [ وَضَائِقٌ بِهِ صَدْرُكَ ] یان دڵت پێی ته‌نگ بێ له‌ ترسی ئه‌واندا نه‌وه‌كو گله‌یت لێ بكه‌ن و ئیمان نه‌هێنن [ أَنْ يَقُولُوا لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ كَنْزٌ ] كاتێك كه‌ ئه‌وان به‌ تۆ ئه‌ڵێن: ئه‌گه‌ر تۆ پێغه‌مبه‌ری خوای - صلی الله علیه وسلم - بۆچی كه‌نزو زێڕو زیوت له‌ ئاسمانه‌وه‌ بۆ دانابه‌زێت [ أَوْ جَاءَ مَعَهُ مَلَكٌ ] یان بۆچی فریشته‌یه‌ك له‌گه‌ڵتدا نایات ڕاستێتی تۆمان پێ بڵێ [ إِنَّمَا أَنْتَ نَذِيرٌ ] ئه‌ی محمد - صلی الله علیه وسلم - تۆ ته‌نها ترسێنه‌رو ئاگاداركه‌ره‌وه‌ی ئاگاداریان بكه‌وه‌و گوێ به‌ قسه‌ی ئه‌وان مه‌ده‌ [ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ (١٢) ] وه‌ خوای گه‌وره‌ ئاگای له‌ هه‌موو شتێك هه‌یه‌و كاره‌كانی خۆت ته‌نها به‌خوای گه‌وره‌ بسپێره‌.

{ قورئان تەحەددای كافران دەكات}

[ أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ ] یاخود ئه‌ڵێن: ئه‌م قورئانه‌ت له‌لایه‌ن خۆته‌وه‌ هه‌ڵبه‌ستووه‌و قسه‌ی خوای گه‌وره‌ نیه‌ [ قُلْ فَأْتُوا بِعَشْرِ سُوَرٍ مِثْلِهِ مُفْتَرَيَاتٍ ] ئه‌ی محمد - صلی الله علیه وسلم - پێیان بڵێ: ئه‌گه‌ر ڕاست ئه‌كه‌ن ئێوه‌ش ده‌ سووره‌ت هاوشێوه‌ی قورئان بێنن [ وَادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ (١٣) ] وه‌ جگه‌ له‌ خوای گه‌وره‌ كێیشتان مه‌به‌سته‌ له‌ دۆسته‌كانی خۆتان بانگیان بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی یارمه‌تیتان بده‌ن له‌سه‌ر هێنانه‌وه‌ی ده‌ سووره‌تی بچووك وه‌كو سووره‌ته‌كانی قورئان ئه‌گه‌ر ئێوه‌ ڕاستگۆن له‌وه‌ی كه‌ ئه‌ڵێن: ئه‌م قورئانه‌ كه‌لام و فه‌رمووده‌ی خوای گه‌وره‌ نیه‌و قسه‌ی منه‌.

[ فَإِلَّمْ يَسْتَجِيبُوا لَكُمْ ] ئه‌گه‌ر ئه‌م شته‌یان نه‌كردو وه‌ڵامیان نه‌دایته‌وه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی توانایان نیه‌و هه‌رگیز قسه‌ى مرۆڤـ وه‌كو قسه‌ى خواى گه‌وره‌ نابێت، هه‌روه‌كو چۆن هیچ كه‌س له‌ خواى گه‌وره‌ ناچێت به‌ هه‌مان شێوه‌ قسه‌ى هیچ كه‌سێكیش له‌ قسه‌ى خواى گه‌وره‌ ناچێت بۆیه‌ تا ئێستا نه‌یانتوانیوه‌ ته‌نها سوره‌تێكى بچوكى هاوشێوه‌ى قورئان بێننه‌وه‌و تارۆژى قیامه‌تیش ناتوانن [ فَاعْلَمُوا أَنَّمَا أُنْزِلَ بِعِلْمِ اللَّهِ ] ئه‌وه‌ ئه‌ی باوه‌ڕداران بزانن و یه‌قینتان هه‌بێ كه‌ ئه‌م قورئانه‌ پیرۆزه‌ به‌ زانیاری خوای گه‌وره‌ دابه‌زیوه‌و خوای گه‌وره‌ ئاگای لێیه‌ [ وَأَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ ] وه‌ هیچ په‌رستراوێك به‌حه‌ق نیه‌ شایه‌نی په‌رستن بێ جگه‌ له‌ زاتی پیرۆزی الله [ فَهَلْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ (١٤) ] ئایا ئێوه‌ جێگیرو به‌رده‌وامن له‌سه‌ر ئیسلام، واته‌: به‌رده‌وام بن و گوێ به‌ قسه‌ی كافران مه‌ده‌ن.

[ مَنْ كَانَ يُرِيدُ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا ] هه‌ر كه‌سێك كه‌ له‌ دونیادا ئه‌ژێ مه‌به‌ستی ته‌نها ڕازاوه‌یی و جوانی ژیانی دونیا بێت و بۆ دونیا بژێ [ نُوَفِّ إِلَيْهِمْ أَعْمَالَهُمْ فِيهَا ] ئه‌وا كرده‌وه‌كانیان به‌ته‌واوی پێ ئه‌ده‌ین و دونیایان بۆ ئه‌ڕازێنینه‌وه‌و ده‌ستیان ئه‌خه‌ین [ وَهُمْ فِيهَا لَا يُبْخَسُونَ (١٥) ] وه‌ له‌ دونیادا وایان لێ ئه‌كه‌ین كه‌ هیچ شتێكیان كه‌م نه‌بێ له‌ ڕزق و ڕۆزی و له‌ش ساغی و هێمنی و ئارامی، ئه‌م ئایه‌ته‌ له‌سه‌ر جوله‌كه‌و گاور دابه‌زیوه‌، وه‌ وتراوه‌ له‌سه‌ر ریابازه‌كان دابه‌زیووه‌.

[ أُولَئِكَ الَّذِينَ لَيْسَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ إِلَّا النَّارُ ] به‌ڵام ئه‌م كه‌سانه‌ له‌ ڕۆژی دوایی جگه‌ له‌ ئاگری دۆزه‌خ هیچ شتێكی تریان بۆ نیه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌وان بۆ دونیا ژیاون و قیامه‌تیان نه‌وویستووه‌ [ وَحَبِطَ مَا صَنَعُوا فِيهَا وَبَاطِلٌ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ (١٦) ] وه‌ ئه‌گه‌ر كرده‌وه‌یه‌كی چاكیشیان كردبێت بۆ مه‌به‌ستی دونیاو ناوبانگ هه‌مووی به‌تاڵ و پووچه‌ڵ ئه‌بێته‌وه‌.

[ أَفَمَنْ كَانَ عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَيَتْلُوهُ شَاهِدٌ مِنْهُ ] ئایا ئه‌گه‌ر كه‌سێك له‌سه‌ر به‌ڵگه‌ی ڕوون و ئاشكرا بێ له‌لایه‌ن خوای گه‌وره‌وه‌، یاخود له‌سه‌ر فیتره‌تى پاك بێت (مه‌به‌ست پێى پێغه‌مبه‌ری خوایه‌ - صلی الله علیه وسلم - ، یاخود باوه‌ڕدارانه‌)، وه‌ قورئان بخوێنێ، وه‌ شایه‌ت بێت له‌سه‌ری به‌ موعجیزه‌و به‌ڵگه‌، یاخود كتابه‌كانی پێشتر شایه‌تی بۆ دابێ وه‌كو ته‌ورات و ئینجیل [ وَمِنْ قَبْلِهِ كِتَابُ مُوسَى ] وه‌ پێشتریش كتابی موسى - صلی الله علیه وسلم - شایه‌تی بۆ پێغه‌مبه‌ری خوا دابێت [ إِمَامًا وَرَحْمَةً ] كه‌ ئه‌و كتابه‌ش له‌ كاتی خۆی پێشه‌واو ڕه‌حمه‌ت بووه‌ بۆ خه‌ڵك و خه‌ڵكى شوێنی كه‌وتوون [ أُولَئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ ] ئا ئه‌و كه‌سانه‌ كه‌ له‌سه‌ر به‌ڵگه‌ی ڕوون و ئاشكران ئه‌وانه‌ ئیمان به‌ پێغه‌مبه‌ری خوا دێنن - صلی الله علیه وسلم - [ وَمَنْ يَكْفُرْ بِهِ مِنَ الْأَحْزَابِ ] وه‌ هه‌ر كه‌سێكیش له‌ حیزبه‌كان له‌ ئه‌هلی مه‌ككه‌و غه‌یری ئه‌وان له‌ دینه‌كانی تر كوفر بكه‌ن به‌ قورئان و پێغه‌مبه‌ری خواو - صلی الله علیه وسلم - ئیمانی پێ نه‌هێنن [ فَالنَّارُ مَوْعِدُهُ ] ئه‌وا مه‌وعیدی ئه‌وان ئاگری دۆزه‌خه‌ [ فَلَا تَكُ فِي مِرْيَةٍ مِنْهُ ] ئه‌ی محمد - صلی الله علیه وسلم - تۆ هیچ گومانت له‌ قورئاندا نه‌بێ یان له‌و وه‌عدو به‌ڵێنانه‌ نه‌بێ، (هه‌رچه‌نده‌ پێغه‌مبه‌ری خواو - صلی الله علیه وسلم - هیچ گومانى نه‌بووه‌، به‌ڵام ئه‌مه‌ رێنماییه‌ بۆ باوه‌ڕداران) [ إِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ ] ئه‌مه‌ حه‌قێكه‌ له‌لایه‌ن خوای گه‌وره‌وه‌ [ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُونَ (١٧) ] به‌ڵام زۆربه‌ی خه‌ڵكی ئیمان ناهێنن له‌گه‌ڵ ده‌ركه‌وتنی به‌ڵگه‌ی ڕوون و ئاشكرادا.

[ الَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ ] ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ ڕێگری ئه‌كه‌ن له‌ دینی خوای گه‌وره‌و نایه‌ڵن خه‌ڵك موسڵمان بێت [ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا ] وه‌ ئه‌یانه‌وێت و وه‌سفی دینه‌كه‌ی خوای گه‌وره‌ ئه‌كه‌ن به‌وه‌ی دینێكی گێڕه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ خه‌ڵكی لێ دووربخه‌نه‌وه‌، یاخود ده‌یانه‌وێت خه‌ڵكى له‌سه‌ر رێگارى خوارو گێڕ بن [ وَهُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كَافِرُونَ (١٩) ] وه‌ ئه‌وانیش بێباوه‌ڕن به‌ ڕۆژی دوایی.

[ أُولَئِكَ لَمْ يَكُونُوا مُعْجِزِينَ فِي الْأَرْضِ ] ئا ئه‌مانه‌ له‌سه‌ر زه‌ویدا ڕزگاریان نابێ له‌ سزای خوای گه‌وره‌ [ وَمَا كَانَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ أَوْلِيَاءَ ] وه‌ جگه‌ له‌ خوای گه‌وره‌ش هیچ دۆست و پشتیوانێكی تریان نیه‌ كه‌ ڕزگاریان بكات له‌ سزای خوای گه‌وره‌ یان سزای خوای گه‌وره‌یان له‌سه‌ر بگه‌ڕێنێته‌وه‌ [ يُضَاعَفُ لَهُمُ الْعَذَابُ ] سزای ئه‌مانه‌ چه‌ند قاتێكه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی درۆیان هه‌ڵبه‌ستووه‌ بۆ خواى گه‌وره‌و به‌ناو خوای گه‌وره‌وه‌ قسه‌یان كردووه‌و ڕێگریان كردووه‌ له‌ دینی خوای گه‌وره‌و ئیسلامیان وه‌سف كردووه‌ به‌وه‌ی كه‌ دینێكی ناڕێك و خراپه‌ (كافران له‌سه‌ر هه‌موو فه‌رمانێك كه‌ نه‌یانكردبێت، وه‌ له‌سه‌ر هه‌موو قه‌ده‌غه‌كراوێك كه‌ كردبێتیان سزا ده‌درێت) [ مَا كَانُوا يَسْتَطِيعُونَ السَّمْعَ ] ئا ئه‌مانه‌ نه‌یانئه‌توانی گوێ له‌ حه‌ق بگرن له‌به‌ر ئه‌وه‌ی خۆیان له‌ ئاست حه‌قدا كه‌ڕ ئه‌كرد [ وَمَا كَانُوا يُبْصِرُونَ (٢٠) ] وه‌ حه‌قیشیان نه‌ئه‌بینی و خۆیان كوێر ئه‌كرد له‌ ئاست بینینی حه‌قدا.