Muslim99Muslim99
← Tafsir library

9. At-Tawba

The Repentance · Medinan · 129 ayahs

سُورَةُ التَّوۡبَةِ

Reading Al-Mukhtasar in Interpreting the Noble Qur'an by Tafsir Center for Quranic Studies

Ayahs 71–80 of 129

71

وَٱلْمُؤْمِنُونَ وَٱلْمُؤْمِنَٰتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَآءُ بَعْضٍۢ ۚ يَأْمُرُونَ بِٱلْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ ٱلْمُنكَرِ وَيُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤْتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَيُطِيعُونَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥٓ ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ ٱللَّهُ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌۭ

مۆمىن ئەرلەر، مۆمىن ئاياللار بىر - بىرى بىلەن دوستتۇر، ئۇلار (كىشىلەرنى) ياخشى ئىشلارنى قىلىشقا بۇيرۇيدۇ، يامان ئىشلاردىن توسىدۇ، نامازنى (تولۇق) ئادا قىلىدۇ، زاكات بېرىدۇ، اﷲ قا ۋە اﷲ نىڭ پەيغەمبىرىگە ئىتائەت قىلىدۇ، ئەنە شۇلارغا اﷲ رەھىم قىلىدۇ، اﷲ ھەقىقەتەن غالىبتۇر، ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر

مۆئمىن ئەرلەر، مۆئمىن ئاياللارنىڭ ئارىسىنى ئىمان جەملەپ تۇرغاچقا ئۆز-ئارا بىر-بىرىگە ياردەمدە بولىدۇ. ئۇلار ئاللاھقا ئىتائەت قىلىش، تەۋھىد ۋە نامازغا ئوخشاش ئاللاھ ياخشى كۆرۈدىغان ئىشلارغا بۇيرۇيدۇ. كاپىرلىق ۋە جازانىخورلۇققا ئوخشاش ئاللاھ يامان كۆرىدىغان ئىشلاردىن چەكلەيدۇ. نامازنى ئەڭ مۇكەممەل، تولۇق رەۋىشتە ئادا قىلىدۇ. ئاللاھقا ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىتائەت قىلىدۇ. ئاللاھ بۇ ماختاشقا سازاۋار سۈپەتكە ئىگە بولغانلارنى جەننەتكە كىرگۈزىدۇ. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ غالىبتۇر، ھېچكىم ئاللاھتىن غالىب كېلەلمەيدۇ. مەخلۇقاتلارنى يارىتىشتا، ئىشلارنى ئۇرۇنلاشتۇرۇشتا ۋە ھۆكۈملەرنى يولغا قويۇشتا ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر.

72

وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلْمُؤْمِنِينَ وَٱلْمُؤْمِنَٰتِ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا وَمَسَٰكِنَ طَيِّبَةًۭ فِى جَنَّٰتِ عَدْنٍۢ ۚ وَرِضْوَٰنٌۭ مِّنَ ٱللَّهِ أَكْبَرُ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ

اﷲ مۆمىن ئەرلەر ۋە مۆمىن ئاياللارغا ئاستىدىن ئۆستەڭلار ئېقىپ تۇرىدىغان جەننەتلەرنى ۋەدە قىلدى. ئۇلار جەننەتلەردە مەڭگۈ قالىدۇ، ھەمىشە تۇرىدىغان جەننەتلەردە گۈزەل جايلارنى ۋەدە قىلدى. (ئۇلار ئېرىشىدىغان) اﷲ نىڭ رازىلىقى (جەننەت نېمەتلىرىنىڭ ھەممىسىدىن) كاتتىدۇر، بۇ چوڭ بەختتۇر

ئاللاھ مۆئمىن ئەرلەر ۋە مۆئمىن ئاياللارنى قەسرىلىرى ئاستىدىن ئۆستەڭلەر ئېقىپ تۇرىدىغان جەننەتلەرگە كىرگۈزۈشنى ۋەدە قىلدى. ئۇلار جەننەتلەردە مەڭگۈ تۇرىدۇ. ئۇلار نېئمەتلىرى ئۈزۈلۈپ قالمايدىغان جەننەتلەردە ئەبەدىي ياشايدۇ، ئاللاھ ئۇلارغا جەننەتدە كاتتا گۈزەل جايلارنى ئاتا قىلىدىغانلىقىنى ۋەدە قىلدى. مانا بۇ مۇكاپات ھېچقانداق غەلبە تەڭلىشەلمەيدىغان ئەڭ بۈيۈك غەلبىدۇر.

73

يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِىُّ جَٰهِدِ ٱلْكُفَّارَ وَٱلْمُنَٰفِقِينَ وَٱغْلُظْ عَلَيْهِمْ ۚ وَمَأْوَىٰهُمْ جَهَنَّمُ ۖ وَبِئْسَ ٱلْمَصِيرُ

ئى پەيغەمبەر! كاپىرلارغا ۋە مۇناپىقلارغا قارشى جىھاد قىلغىن، ئۇلارغا (قارشى غازات قىلىش ۋە قورقۇنچ سېلىش بىلەن) قاتتىق مۇئامىلە قىلغىن، ئۇلارنىڭ جايى جەھەننەمدۇر، ئۇ نېمىدېگەن يامان جاي!

ئى پەيغەمبەر! كاپىرلارغا قارشى قىلىچ بىلەن جىھاد قىلغىن، مۇناپىقلارغا قارشى تىل ۋە ھۆججەت بىلەن جىھاد قىلغىن. ئۇلارغا قارشى قاتتىق مۇئامىلە قىلغىن. چۈنكى ئۇلار شۇنىڭغا لايىق. قىيامەت كۈنى ئۇلارنىڭ تۇرىدىغان جايى جەھەننەمدۇر. ئۇلارنىڭ بارىدىغان جايى نېمىدېگەن يامان جاي-ھە!

74

يَحْلِفُونَ بِٱللَّهِ مَا قَالُوا۟ وَلَقَدْ قَالُوا۟ كَلِمَةَ ٱلْكُفْرِ وَكَفَرُوا۟ بَعْدَ إِسْلَٰمِهِمْ وَهَمُّوا۟ بِمَا لَمْ يَنَالُوا۟ ۚ وَمَا نَقَمُوٓا۟ إِلَّآ أَنْ أَغْنَىٰهُمُ ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥ مِن فَضْلِهِۦ ۚ فَإِن يَتُوبُوا۟ يَكُ خَيْرًۭا لَّهُمْ ۖ وَإِن يَتَوَلَّوْا۟ يُعَذِّبْهُمُ ٱللَّهُ عَذَابًا أَلِيمًۭا فِى ٱلدُّنْيَا وَٱلْءَاخِرَةِ ۚ وَمَا لَهُمْ فِى ٱلْأَرْضِ مِن وَلِىٍّۢ وَلَا نَصِيرٍۢ

ئۇلار (يەنى مۇناپىقلار) ھېچنېمە دېمىگەنلىكى توغرىسىدا اﷲ بىلەن قەسەم قىلىدۇ، ئۇلار ھەقىقەتەن كۇفرى سۆزىنى ئېيتتى، ئىسلام دىنىغا كىرگەنلىكىنى ئىپادىلىگەندىن كېيىن كاپىر بولدى، ئۇلار ئىشقا ئاشمايدىغان ئىشنى ئىشقا ئاشۇرۇشقا ئورۇندى (يەنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنى ئۆلتۈرۈشنى قەستلىدى)، ئۇلارنىڭ (پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنى) يامان كۆرۈشنى پەقەت اﷲ نىڭ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىنىڭ ئۇلارنى ئۆز پەزلىدىن باي قىلغانلىقى ئۈچۈندۇر، ئەگەر ئۇلار (مۇناپىقلىقتىن) تەۋبە قىلسا، ئۆزلىرىگە ياخشىدۇر، ئەگەر ئۇلار (ئىماندىن داۋاملىق) يۈز ئۆرۈسە، اﷲ ئۇلارنى دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە قاتتىق ئازاب بىلەن جازالايدۇ، يەر يۈزىدە ئۇلارغا (ئۇلارنى ئازابتىن قۇتۇلدۇرىدىغان) بىرەر دوست ۋە بىرەر مەدەتكار تېپىلمايدۇ

مۇناپىقلار سېنى تىللاش ۋە دىنىڭنى ئەيىپلەشتىن ئىبارەت ساڭا يېتىپ كەلگەن سۆزلەرنى ئۆزلىرىنىڭ دېمىگەنلىكىگە يالغاندىن ئاللاھ بىلەن قەسەم قىلىدۇ. ھەقىقەتەن ئۇلار ساڭا يېتىپ كەلگەن كۇپرى سۆزلىرىنى ئېيتتى. ئىمان ئېيتىپ بولغاندىن كېيىن كاپىر بولدى. ئۇلار پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ھۇجۇم قىلىشتىن ئىبارەت ئىشقا ئاشمايدىغان پىلانىنى ئىشقا ئاشۇرۇشقا ئۇرۇندى. ئۇلار ئاللاھنىڭ ئۆز پەيغەمبىرىگە ئاتا قىلغان غەنىمەتلىرى ئارقىلىق ئۆزلىرىگە مەرھەمەت قىلغانلىقىدىن ئىبارەت ئىنكار قىلغىلى بولمايدىغان بىر ئىشنى ئىنكار قىلدى. ئەگەر ئۇلار مۇناپىقلىقىدىن ئاللاھقا تەۋبە قىلسا تەۋبە قىلغىنى مۇناپىقلىقتا قېلىپ قالغىنىدىن ياخشى ئىدى. ئەگەر ئۇلار ئاللاھقا تەۋبە قىلىشتىن يۈز ئۆرۈسە ئاللاھ ئۇلارنى دۇنيادا ئۆلتۈرۈش ۋە ئەسىرگە چۈشۈش بىلەن ئېغىر جازالىسا، ئاخىرەتتە دەۋزەختە دەھشەتلىك ئازاپ بىلەن جازالايدۇ. ئۇلارغا ئىگە بولۇپ، ئۇلارنى ئازاپتىن قۇتقۇزىدىغان ۋە ئۇلاردىن ئازاپنى چىكىندۈرىدىغان بىرەر دوست ياكى مەدەتكار بولمايدۇ.

75

۞ وَمِنْهُم مَّنْ عَٰهَدَ ٱللَّهَ لَئِنْ ءَاتَىٰنَا مِن فَضْلِهِۦ لَنَصَّدَّقَنَّ وَلَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ

ئۇلارنىڭ ئىچىدىكى بەزىلەر: «ئەگەر اﷲ بىزگە ئۆز پەزلىدىن ئاتا قىلسا (يەنى رىزقىمىزنى كەڭ قىلسا) ئەلۋەتتە سەدىقە بېرەتتۇق، ئەلۋەتتە ياخشىلاردىن بولاتتۇق» دەپ اﷲ قا ئەھدە قىلدى

مۇناپىقلارنىڭ ئىچىدە بەزىلەر: ئەگەر ئاللاھ بىزگە ئۆز پەزلىدىن ئاتا قىلسا ئەلۋەتتە بىز موھتاجلارغا سەدىقە بېرەتتۇق، ئەمەللىرىمىزنى ئىسلاھ قىلىپ سالىھلارنىڭ قاتارىدىن بولاتتۇق دەپ ئاللاھقا ئەھدە قىلدى.

76

فَلَمَّآ ءَاتَىٰهُم مِّن فَضْلِهِۦ بَخِلُوا۟ بِهِۦ وَتَوَلَّوا۟ وَّهُم مُّعْرِضُونَ

اﷲ ئۇلارغا ئۆز پەزلىدىن ئاتا قىلغان (يەنى باي قىلغان) چاغدا، بېخللىق قىلىشتى (يەنى ئەھدىنى بۇزۇپ، اﷲ قا ۋە اﷲ نىڭ پەيغەمبىرىگە ئىتائەت قىلىشتىن يۈز ئۆرۈشتى)

ئاللاھ ئۇلارغا ئۆز پەزلىدىن ئاتا قىلغان چاغدا، بەرگەن ئەھدىسىگە ۋاپا قىلمىدى، بەلكى ماللىرىدىن ھېچ نەرسە سەدىقە قىلمىدى، ئۇلار ئىماندىن يۈز ئۆرىدى.

77

فَأَعْقَبَهُمْ نِفَاقًۭا فِى قُلُوبِهِمْ إِلَىٰ يَوْمِ يَلْقَوْنَهُۥ بِمَآ أَخْلَفُوا۟ ٱللَّهَ مَا وَعَدُوهُ وَبِمَا كَانُوا۟ يَكْذِبُونَ

ئۇلار (سەدىقە قىلىمىز، ياخشىلاردىن بولىمىز دەپ) اﷲ قا بەرگەن ئەھدىسىگە خىلاپلىق قىلغانلىقلىرى، (ئىمانىنى، ئېھسانىنى، دەۋا قىلىشتىكى) يالغانچىلىقلىرى ئۈچۈن، اﷲ قا مۇلاقات بولىدىغان كۈن (يەنى قىيامەت كۈنى) گە قەدەر مۇناپىقلىقنىڭ دىللىرىدا (يىلتىز تارتىپ) تۇرۇشىنى اﷲ ئۇلارنىڭ (ئىشىنىڭ) ئاقىۋىتى قىلدى

ئۇلار ئاللاھقا بەرگەن ئەھدىسىگە تۇرماستىن يالغانچىلىق قىلغانلىقلىرى سەۋەبىدىن، ئاللاھ ئۇلارنى جازالاپ قىيامەتكە قەدەر مۇناپىقلىقنى ئۇلارنىڭ دىللىرىدا مۇقەررەرلەشتۇردى.

78

أَلَمْ يَعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَىٰهُمْ وَأَنَّ ٱللَّهَ عَلَّٰمُ ٱلْغُيُوبِ

اﷲ نىڭ ئۇلارنىڭ ئىچكى سىرلىرىنى، (ئۆزئارا قىلىشقان) يوشۇرۇن سۆزلىرىنى بىلىپ تۇرىدىغانلىقىنى، پۈتۈن غەيبلەرنى چوڭقۇر بىلىدىغانلىقىنى ئۇلار ئۇقمامدۇ؟

ئاللاھنىڭ ئۇلارنىڭ سورۇنلىرىدا مەخپى قىلىشقان سۈيقەست ۋە ھىلە-مىكرىلىرىنى بىلىپ تۇرىدىغانلىقىنى، ئاللاھنىڭ غەيبلەرنى بىلىدىغانلىقىنى مۇناپىقلار بىلمەمدۇ؟ ئۇلارنىڭ قىلمىشلىرىدىن ھېچنەرسە ئاللاھقا مەخپى قالمايدۇ. ئاللاھ ئۇلارنى قىلمىشلىرىغا كۆرە جازالايدۇ.

79

ٱلَّذِينَ يَلْمِزُونَ ٱلْمُطَّوِّعِينَ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ فِى ٱلصَّدَقَٰتِ وَٱلَّذِينَ لَا يَجِدُونَ إِلَّا جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ ۙ سَخِرَ ٱللَّهُ مِنْهُمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

(مۇناپىقلار) مۆمىنلەرنىڭ ئىچىدىكى مەردلىك بىلەن (كۆپ) سەدىقە قىلغۇچىلارنى، تاقىتىنىڭ يېتىشىچە (يەنى كەمبەغەل بولغانلىقتىن ئاز) سەدىقە قىلغۇچىلارنى ئەيىبلەيدۇ، ئۇلارنى مەسخىرە قىلىدۇ، اﷲ ئۇلارنى مەسخىرە قىلغانلىقلىرى ئۈچۈن جازالايدۇ، ئۇلار قاتتىق ئازابقا دۇچار بولىدۇ

مۇناپىقلار مۆئمىنلەر ئىچىدىكى كۈچىنىڭ يېتىشىچە پەقەت ئازغىنە نەرسە سەدىقە قىلغۇچىلارنى ئەيىپلەيدۇ، ئۇلار: «ئۇلارنىڭ سەدىقە قىلغىنىنىڭ نېمە پايدىسى بار؟» دەپ مەسخىرە قىلىدۇ، ئاللاھ ئۇلارنى مۆئمىنلەرنى مەسخىرە قىلغانلىقى ئۈچۈن جازالايدۇ. ئۇلار قاتتىق ئازاپقا .دۇچار بولىدۇ

80

ٱسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِن تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةًۭ فَلَن يَغْفِرَ ٱللَّهُ لَهُمْ ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا۟ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ ۗ وَٱللَّهُ لَا يَهْدِى ٱلْقَوْمَ ٱلْفَٰسِقِينَ

(ئى مۇھەممەد!) ئۇلار (يەنى مۇناپىقلار) ئۈچۈن مەيلى مەغپىرەت تەلەپ قىل، مەيلى مەغپىرەت تەلەپ قىلما (بەرىبىر ئوخشاش)، ئۇلار ئۈچۈن 70 قېتىم مەغپىرەت قىلمايدۇ. چۈنكى ئۇلار اﷲ نى ۋە اﷲ نىڭ پەيغەمبىرىنى ئىنكار قىلدى، اﷲ پاسىق قەۋمنى ھىدايەت قىلمايدۇ

ئى پەيغەمبەر! ئۇلار ئۈچۈن مەغپىرەت تەلەپ قىلغىن ياكى قىلمىغىن (بەرىبىر ئوخشاش). ئۇلار ئۈچۈن 70 قېتىم مەغپىرەت تەلەپ قىلساڭمۇ ئاللاھ ئۇلارنى ھەرگىز مەغپىرەت قىلمايدۇ، چۈنكى ئۇلار ئاللاھ ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىنى ئىنكار قىلدى. ئاللاھ مەقسەتلىك ھالدا شەرىئەتتىن چىقىپ كەتكۈچىلەرنى ھەقىقەتكە مۇۋەپپەق قىلمايدۇ.

Commentary: Al-Mukhtasar in Interpreting the Noble Qur'an by Tafsir Center for Quranic Studies. Qur'an text and translation via AlQuran Cloud.