8. Al-Anfaal

[ إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ] ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ ئیمانیان هێناوه‌ وه‌ كۆچیان كردووه‌ وه‌ جیهادیان كردووه‌ به‌ ماڵ و نه‌فسیان له‌ پێناو خوای گه‌وره‌دا [ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا ] وه‌ ئه‌وانه‌ی كه‌ جێی ئه‌وانیان كرده‌وه‌و په‌نایان دان وه‌ سه‌ریان خستن واته‌: ئه‌نصارى و پشتیوانه‌كان [ أُولَئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ ] ئه‌مانه‌ هه‌ندێكیان دۆست و سه‌رخه‌رو پشتیوانی یه‌كترین كه‌ له‌سه‌ره‌تادا میراتیشیان له‌ یه‌كتری ئه‌برد، به‌ڵام دواتر نه‌سخ بووه‌وه‌ [ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يُهَاجِرُوا ] به‌ڵام ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ ئیمانیان هێناوه‌ به‌ڵام كۆچیان نه‌كردووه‌ له‌ وڵاتی كافراندا ماونه‌ته‌وه‌، یان له‌ شوێنى خۆیان ماونه‌ته‌وه‌ له‌ ده‌شت وه‌كو ئه‌عرابیه‌كان [ مَا لَكُمْ مِنْ وَلَايَتِهِمْ مِنْ شَيْءٍ ] ئه‌مانه‌ دۆست و پشتیوان و سه‌رخه‌ری ئێوه‌ نین وه‌ نابێ میراتیش له‌ ئێوه‌ به‌رن [ حَتَّى يُهَاجِرُوا ] تا كۆچ نه‌كه‌ن كه‌ كۆچیان كرد ئه‌و كاته‌ ئه‌بن به‌دۆست و پشتیوان سه‌رخه‌ری ئێوه‌ وه‌ میراتیشتان لێ ئه‌به‌ن [ وَإِنِ اسْتَنْصَرُوكُمْ فِي الدِّينِ فَعَلَيْكُمُ النَّصْرُ ] به‌ڵام ئه‌گه‌ر هاتوو داوای ئه‌وه‌یان لێ كردن كه‌ سه‌ریان بخه‌ن به‌سه‌ر كافراندا ئه‌وه‌ ئێوه‌ پێویسته‌ له‌سه‌رتان كه‌ سه‌ریان بخه‌ن به‌سه‌ر كافراندا چونكه‌ براتانن [ إِلَّا عَلَى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ ] به‌ڵام ئه‌گه‌ر هاتوو داوای سه‌رخستنیان كرد به‌سه‌ر قه‌ومێكی كافردا كه‌ ئێوه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و قه‌ومه‌ كافره‌دا عه‌هدو به‌ڵێن و په‌یمانتان هه‌یه‌ ئه‌و كاته‌ ئه‌بێ به‌ڵێن و په‌یمانه‌كه‌ هه‌ڵنه‌وه‌شێننه‌وه‌ وه‌ ئه‌بێ به‌ڵێن و په‌یمانه‌كه‌ ببه‌نه‌ سه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ی خوای گه‌وره‌ كه‌سانی خائین و ناپاكی خۆش ناوێ [ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ (٧٢) ] وه‌ خوای گه‌وره‌ زۆر بینایه‌ به‌هه‌موو ئه‌و كرده‌وانه‌ی ئێوه‌ كه‌ ئه‌یكه‌ن وه‌ هه‌مووی ئه‌بینێت.

[ وَالَّذِينَ كَفَرُوا بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ ] وه‌ ئه‌وانه‌یشی كه‌ كافرو بێباوه‌ڕن هه‌ندێكیان دۆست و سه‌رخه‌رو یارمه‌تیده‌رو پشتیوانی هه‌ندێكی تریانن [ إِلَّا تَفْعَلُوهُ ] ئه‌گه‌ر وا نه‌كه‌ن واته‌: ئێوه‌ی موسڵمان نه‌بن به‌ دۆست و پشتیوان سه‌رخه‌ری یه‌كتری وه‌ بڕۆن دۆست و پشتیوان و سه‌رخستن و وه‌لائتان بۆ كافران هه‌بێ ئه‌و كاته‌ [ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِي الْأَرْضِ وَفَسَادٌ كَبِيرٌ (٧٣) ] له‌سه‌ر زه‌ویدا ئاشووب و گه‌نده‌ڵی و فیتنه‌یه‌كی زۆر بڵاو ئه‌بێته‌وه‌ له‌ دین و دونیاتاندا.

[ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ] وه‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ ئیمانیان هێناوه‌ وه‌ كۆچیان كردووه‌ وه‌ جیهادیان كردووه‌ له‌ پێناو خوای گه‌وره‌ [ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا ] وه‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ په‌نایان دان و سه‌ریانخستن، واته‌: ئه‌نصاریه‌كان له‌ خه‌ڵكی مه‌دینه‌ [ أُولَئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا ] ئا ئه‌مانه‌ باوه‌ڕداری ڕاسته‌قینه‌ن، وه‌ له‌ حه‌قیقه‌تدا باوه‌ڕدار ئه‌بێ وابێت [ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ (٧٤) ] ئه‌مانه‌ له‌لایه‌ن خوای گه‌وره‌ لێخۆشبوونیان بۆ هه‌یه‌ خوای گه‌وره‌ لێیان خۆش ئه‌بێ وه‌ ڕزق و ڕۆزیه‌كی پاك و چاكیان پێ ئه‌به‌خشێ.

[ وَالَّذِينَ آمَنُوا مِنْ بَعْدُ وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا مَعَكُمْ ] وه‌ ئه‌و كه‌سانه‌یشی كه‌ له‌ دواتردا ئیمانیان هێناو كۆچیان كردو جیهادیان كرد له‌گه‌ڵ ئێوه‌دا [ فَأُولَئِكَ مِنْكُمْ ] ئه‌وانیش هه‌ر له‌ ئێوه‌ن و خوای گه‌وره‌ حسابی ئێوه‌یان بۆ ئه‌كات له‌ ئه‌جرو پاداشتدا [ وَأُولُو الْأَرْحَامِ بَعْضُهُمْ أَوْلَى بِبَعْضٍ فِي كِتَابِ اللَّهِ ] وه‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ خزمی نزیكی یه‌كترن ئا ئه‌مانه‌ هه‌ندێكیان له‌ پێشترن بۆ هه‌ندێكیان له‌ حوكم و بڕیاری خوای گه‌وره‌دا واته‌: ئه‌مان میراتی له‌ یه‌كتری ئه‌به‌ن، (ابن عباس) ئه‌فه‌رمووێ: سه‌ره‌تا پێغه‌مبه‌ر - صلى الله عليه وسلم - برایه‌تی خسته‌ نێوان هاوه‌ڵانه‌وه‌و هه‌ندێكیان میراتیان له‌ هه‌ندێكیان ئه‌برد تا ئه‌م ئایه‌ته‌ دابه‌زی ئه‌و كاته‌ ئه‌وه‌ی تر نه‌سخ بۆوه‌و ئیتر میراتیان له‌ یه‌كتری نه‌ئه‌برد ته‌نها به‌ نه‌سه‌ب میراتیان له‌ یه‌كتری ئه‌برد [ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ (٧٥) ] به‌ راستى خوای گه‌وره‌ زۆر زانایه‌ به‌ هه‌موو شتێك و زانیاری به‌هه‌موو شتێك هه‌یه‌، والله أعلم.