6. Al-An'aam

{تواناو دەسەڵاتی خوای گەورە}

[ وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ ] وه‌ خوای گه‌وره‌ ئه‌و خوایه‌یه‌ كه‌ باڵاده‌ست و به‌توانایه‌ له‌سه‌رووی به‌نده‌كانیه‌وه‌ [ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً ] وه‌ مه‌لائیكه‌تیش ئه‌نێرێته‌ سه‌رتان كه‌ كرده‌وه‌كانتان بپارێزێ و بینوسێت، یاخود خۆتان بپارێزێ له‌ به‌ڵاو موسیبه‌ت [ حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا ] تا مردن ئه‌گات به‌ یه‌كێكتان فریشته‌كانی ئێمه‌ ڕوحی ئه‌كێشن، (ئیبنو عه‌بباس) ده‌فه‌رمێت: فریشته‌ی گیانكێشان یارمه‌تیده‌رى هه‌یه‌ له‌ فریشته‌كانى تر كه‌ ئه‌وان گیان ده‌كێشن و روح بگاته‌ گه‌روو (ملك الموت) ده‌یكێشێت [ وَهُمْ لَا يُفَرِّطُونَ (٦١) ] وه‌ ئه‌وان هیچ كه‌مته‌رخه‌میه‌ك ناكه‌ن له‌وه‌ی كه‌ خوای گه‌وره‌ فه‌رمانی پێیان كردبێ له‌ گیانكێشان.

[ ثُمَّ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ ] پاشان فریشته‌ی گیانكێشان ڕوحتان ئه‌كێشێ و ئه‌یگه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ لای خوای گه‌وره‌ كه‌ خوایه‌كی حه‌قه‌، یان خه‌ڵكى هه‌موویان له‌ رۆژى قیامه‌ت ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ لاى خواى گه‌وره‌ [ أَلَا لَهُ الْحُكْمُ ] ئایا هه‌ر حوكم و بڕیار بۆ خوای گه‌وره‌ نیه‌ [ وَهُوَ أَسْرَعُ الْحَاسِبِينَ (٦٢) ] وه‌ خوای گه‌وره‌ خێراترین حساب و لێپرسینه‌وه‌تان له‌گه‌ڵدا ئه‌كات و پێویستی به‌ بیركردنه‌وه‌و تێڕوانین نیه‌.

[ قُلْ مَنْ يُنَجِّيكُمْ مِنْ ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ ] ئه‌ی محمد- صلى الله عليه وسلم - پێیان بفه‌رمه‌: كێ هه‌یه‌ ئێوه‌ ڕزگار بكات له‌ تاریكیه‌كانی وشكانی و ده‌ریادا [ تَدْعُونَهُ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً ] كه‌ دوعا ئه‌كه‌ن وه‌ له‌ خوای گه‌وره‌ ئه‌پاڕێنه‌وه‌ به‌ زه‌لیلی و به‌ملكه‌چی و بێده‌سه‌ڵاتی وه‌ به‌ نهێنی، یان به‌ ئاشكراو نهێنى [ لَئِنْ أَنْجَانَا مِنْ هَذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ (٦٣) ] ئه‌ڵێن: ئه‌گه‌ر خوای گه‌وره‌ له‌م ناخۆشی و سه‌غڵه‌تی و تاریكییانه‌ ڕزگارمان بكات ئه‌وا له‌و كه‌سانه‌ی ئه‌بین كه‌ شوكرانه‌بژێری خوای گه‌وره‌ ئه‌كه‌ین.

[ قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ ] ئه‌ی محمد- صلى الله عليه وسلم - پێیان بڵێ: خوای گه‌وره‌ تواناو ده‌سه‌ڵاتی هه‌یه‌ كه‌ سزایه‌كتان بۆ بنێرێ له‌سه‌رووی خۆتانه‌وه‌ له‌ ئاسمانه‌وه‌ به‌ به‌رد بارین یان باران بارین یان با یان هه‌ر سزایه‌كی تر، كه‌ ئه‌م ئایه‌ته‌ دابه‌زى پێغه‌مبه‌ری خوا- صلى الله عليه وسلم - فه‌رمووى: ئه‌ى په‌روه‌ردگار په‌نا ده‌گرم به‌ڕووى پیرۆزت [ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ ] یاخود له‌ ژێر پێیه‌كانتانه‌وه‌ به‌ بوومه‌له‌رزه‌و ڕۆچوون به‌ناخی زه‌ویدا یان به‌غه‌رق بوون یان به‌هه‌ر شێوازێكی تر، دیسان پێغه‌مبه‌ری خوا- صلى الله عليه وسلم - فه‌رمووى: ئه‌ى په‌روه‌ردگار په‌نا ده‌گرم به‌ڕووى پیرۆزت [ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ ] یان بتانكاته‌ به‌ش به‌ش و كۆمه‌ڵ كۆمه‌ڵ و گروپ گروپ و پارچه‌ پارچه‌، وه‌ شه‌ڕو ئاژاوه‌ بكه‌ن و هه‌ندێكتاندا به‌سه‌ر هه‌ندێكتاندا زاڵ بن به‌ كوشتن و دیل گرتن و وێرانكاری، پێغه‌مبه‌ری خوا- صلى الله عليه وسلم - فه‌رمووى: ئه‌مه‌یان سوكتره‌ [ انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ ] ته‌ماشا بكه‌ و بزانه‌ چۆن ئێمه‌ نیشانه‌و به‌ڵگه‌ ئاشكراكانی خۆمانیان بۆ ڕوون ده‌كه‌ینه‌وه‌ [ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُونَ (٦٥) ] به‌ڵكو تێبگه‌ن و بیر بكه‌نه‌وه‌.

[ وَكَذَّبَ بِهِ قَوْمُكَ وَهُوَ الْحَقُّ ] ئه‌ی محمد- صلى الله عليه وسلم - قه‌ومه‌كه‌ی تۆ كه‌ قوره‌یشه‌ ئه‌م قورئانه‌یان به‌درۆزانی، یاخود سزای خوای گه‌وره‌یان به‌درۆزانی له‌ كاتێكدا كه‌ ئه‌مه‌ حه‌ق و ڕاستیه‌و هیچ گومانێكی تیا نیه‌ [ قُلْ لَسْتُ عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ (٦٦) ] ئه‌ی محمد- صلى الله عليه وسلم - پێیان بڵێ: من ناتوانم كرده‌وه‌كانی ئێوه‌ بپارێزم تا پاداشت یان سزاتان بده‌مه‌وه‌ له‌سه‌ری ته‌نها ئیشی من گه‌یاندنی دینی خوای گه‌وره‌یه‌.

[ لِكُلِّ نَبَإٍ مُسْتَقَرٌّ وَسَوْفَ تَعْلَمُونَ (٦٧) ] هه‌موو هه‌واڵێك جێگیر ئه‌بێت و روو ده‌دات، واته‌: له‌ داهاتوودا ڕاستیه‌تی ئه‌و شتانه‌تان بۆ ده‌رئه‌كه‌وێ كه‌ من هه‌واڵتان پێ ئه‌ده‌م.

{دانەنیشتن لە مەجلیسی خراپەكاراندا}

[ وَإِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آيَاتِنَا ] ئه‌ی محمد- صلى الله عليه وسلم - كاتێك ئه‌و كه‌سانه‌ ئه‌بینی كه‌ ڕۆئه‌چن له‌ ئایه‌ته‌كانی ئێمه‌ به‌وه‌ی به‌درۆی ئه‌زانن و ڕه‌تی ئه‌كه‌نه‌وه‌و گاڵته‌ی پێ ئه‌كه‌ن [ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ ] ئه‌وا تۆ پشتیان تێ بكه‌و له‌گه‌ڵیان دامه‌نیشه‌، وه‌ ئه‌گه‌ر دانیشتبووی ئه‌وه‌ ئه‌و مه‌جلیسانه‌ به‌جێ بێله‌ [ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ ] تا قسه‌كانیان ئه‌گۆڕن و ئه‌چنه‌ سه‌ر باس و خواسێكی تر، كه‌ نه‌هی كراوه‌ له‌ دانیشتن له‌گه‌ڵ ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ كوفر ئه‌كه‌ن، وه‌ نه‌هی كردنه‌ له‌ دانیشتن له‌گه‌ڵ ئه‌هلی بیده‌عیشدا ئه‌وانیش به‌هه‌مان شێوه‌ دروست نیه‌ مرۆڤـ له‌گه‌ڵیان دابنیشێ [ وَإِمَّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطَانُ فَلَا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرَى مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ (٦٨) ] وه‌ ئه‌گه‌ر شه‌یتان ئه‌وه‌ی له‌بیرت برده‌وه‌ كه‌ هه‌ڵسیت و ئه‌و مه‌جلیسانه‌ به‌جێ بێلی دوای ئه‌وه‌ی كه‌ بیرت كه‌وته‌وه‌و یادت خرایه‌وه‌ ئه‌و كاته‌ دامه‌نیشه‌ له‌گه‌ڵ كه‌سانێكی ئاوا زاڵم و سته‌مكار كه‌ گاڵته‌ به‌ ئایه‌ته‌كانی خوای گه‌وره‌ یان به‌ سوننه‌تی پێغه‌مبه‌ری خوا- صلى الله عليه وسلم - بكه‌ن.

[ وَمَا عَلَى الَّذِينَ يَتَّقُونَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ ] ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ ته‌قوای خوای گه‌وره‌ ئه‌كه‌ن وه‌ خۆیان ئه‌پارێزن هیچ شتێكیان له‌سه‌ر نیه‌ كه‌ خه‌ڵكی تر گاڵته‌ به‌ ئایه‌ته‌كانی خوای گه‌وره‌ بكات ئه‌گه‌ر ئه‌و شوێنه‌ به‌جێ بێلن و بڕۆن [ وَلَكِنْ ذِكْرَى لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ (٦٩) ] به‌ڵكو ئه‌مه‌ یادخستنه‌وه‌یه‌كه‌ به‌ڵكو ته‌قوای خوای گه‌وره‌ بكه‌ن و خۆیان لم كاره‌ بپارێزن.

[ وَذَرِ الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَهُمْ لَعِبًا وَلَهْوًا ] وه‌ تۆ واز له‌و كه‌سانه‌ بێنه‌ كه‌ دینه‌كه‌یان كردووه‌ به‌ یاری و گاڵته‌جاری و كاتی پێ به‌سه‌ر ئه‌به‌ن [ وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا ] وه‌ ژیانی دونیا له‌ خشته‌ی بردوون و فریوی داون [ وَذَكِّرْ بِهِ أَنْ تُبْسَلَ نَفْسٌ بِمَا كَسَبَتْ ] وه‌ یادی ئه‌و كه‌سانه‌ بكه‌ره‌وه‌ كه‌ خۆیان تووشی به‌هیلاك دان و ئابڕوو بردن و سزا كردووه‌ به‌ڵكو بیر بكه‌نه‌وه‌ وه‌ خۆیان له‌ سزای خوای گه‌وره‌ ڕزگار بكه‌ن [ لَيْسَ لَهَا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيٌّ وَلَا شَفِيعٌ ] كه‌ جگه‌ له‌ خوای گه‌وره‌ له‌ ڕۆژی قیامه‌ت ئه‌و كه‌سانه‌ هیچ دۆست و خۆشه‌ویست و سه‌رخه‌رو یارمه‌تیده‌رو تكاكارێكیان نیه‌ [ وَإِنْ تَعْدِلْ كُلَّ عَدْلٍ لَا يُؤْخَذْ مِنْهَا ] وه‌ ئه‌گه‌ر هه‌موو شتێك ببه‌خشن و فیدیه‌ بده‌ن بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ ڕزگاریان بێت له‌ سزاى ڕۆژی قیامه‌ت، ئه‌وا هیچ فیدیه‌و ڕزگاركردنێك نیه‌و كه‌س ناتوانێ ڕزگاریان بكات [ أُولَئِكَ الَّذِينَ أُبْسِلُوا بِمَا كَسَبُوا ] ئه‌مانه‌ كه‌ دینیان كردووه‌ به‌ یاری و گاڵته‌جاڕی و سووكایه‌تی پێ ئه‌كه‌ن خۆیان رووبه‌ڕووی به‌هیلاك دان كردۆته‌وه‌و نه‌فسی خۆیان به‌هیلاك داوه‌ [ لَهُمْ شَرَابٌ مِنْ حَمِيمٍ ] ئه‌مانه‌ له‌ ڕۆژی قیامه‌ت ئاو و خواردنه‌وه‌یه‌كیان بۆ هه‌یه‌ كه‌ به‌ ئاگری دۆزه‌خ گه‌رم كراوه‌ كه‌ كاتێك ئه‌یخۆن هه‌موو پێست و ناوسكیان ئه‌توێنێته‌وه‌ [ وَعَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْفُرُونَ (٧٠) ] وه‌ سزایه‌كی زۆر به‌ئێش و ئازاریان بۆ هه‌یه‌ به‌هۆی ئه‌و كوفرانه‌ی كه‌ كردوویانه‌.