3. Aal-i-Imraan

{هەندێك لە باسی جولەكە}

[ إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ حَقٍّ ] ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ كوفر ئه‌كه‌ن به‌ ئایه‌ته‌كانی خوای گه‌وره‌ وه‌ پێغه‌مبه‌رانی خوای گه‌وره‌ ئه‌كوژن به‌ ناحه‌ق كه‌ مه‌به‌ست پێی جووله‌كه‌یه‌ كه‌ چه‌نده‌ها پێغه‌مبه‌ری خوای گه‌وره‌یان كوشتووه‌ [ وَيَقْتُلُونَ الَّذِينَ يَأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِ ] وه‌ ئه‌و كه‌سانه‌یش ئه‌كوژن كه‌ فه‌رمان به‌ دادپه‌روه‌ری و چاكه‌ ئه‌كه‌ن له‌ناو خه‌ڵكیدا واته‌: موسڵمانان [ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ (٢١) ] موژده‌ی سزایه‌كی زۆر به‌ئێش و ئازار بده‌ به‌و جووله‌كانه‌ .

[ أُولَئِكَ الَّذِينَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ ] ئا ئه‌مانه‌ن كه‌ له‌ دونیاو قیامه‌تدا خوای گه‌وره‌ كرده‌وه‌كانیان به‌تاڵ ئه‌كاته‌وه‌ ئه‌گه‌ر چاكه‌شیان هه‌بێ [ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ (٢٢) ] وه‌ له‌ ڕۆژی قیامه‌تیش كه‌س نیه‌ كه‌ سه‌ریان بخات و له‌ سزای خوای گه‌وره‌ ڕزگاریان بكات .

[ أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ ] ئایا نابینی ئه‌وانه‌ی به‌شێك له‌ كتابیان وه‌رگرتووه‌و زانیاریان هه‌یه‌ كه‌ زانایانی جووله‌كه‌ن [ يُدْعَوْنَ إِلَى كِتَابِ اللَّهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ ] كاتێك كه‌ بانگ ئه‌كرێن بۆ لای كتابه‌كه‌ی خوای گه‌وره‌ بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ حوكم و بڕیار له‌ نێوانیاندا بدات، یان بۆلاى كتابه‌كه‌ى خۆیان كه‌ موژده‌ى هاتنى پێغه‌مبه‌رى خواى - صلی الله علیه وسلم - تێدایه‌ [ ثُمَّ يَتَوَلَّى فَرِيقٌ مِنْهُمْ وَهُمْ مُعْرِضُونَ (٢٣) ] پاشان كۆمه‌ڵێك له‌وان پشت هه‌ڵئه‌كه‌ن و ئه‌ڕۆن و روو وه‌رئه‌گێڕن .

[ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّامًا مَعْدُودَاتٍ ] ئه‌وه‌ی كه‌ له‌ خشته‌ی بردبوون و له‌خۆبایی كردبوون ئه‌وه‌بوو كه‌ به‌ گومانی خۆیان ئه‌یانووت ئاگری دۆزه‌خ ئێمه‌ ناگرێته‌وه‌ ته‌نها چه‌ند ڕۆژێكی كه‌م نه‌بێ چل رۆژه‌، یان حه‌وت ڕۆژه‌، ئه‌یانووت: ژیانى دونیا حه‌وت هه‌زار ساڵه‌ له‌ برى هه‌ر هه‌زار ساڵ یه‌ك رۆژ ئێمه‌ ده‌خرێینه‌ ناو ئاگرى دۆزه‌خ پاشان ده‌رده‌كرێین و موسڵمانان شوێنمان ده‌گرنه‌وه‌ له‌ناو ئاگردا [ وَغَرَّهُمْ فِي دِينِهِمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ (٢٤) ] وه‌ ئه‌وه‌ی له‌ دینه‌كه‌یاندا له‌ خشته‌ی بردبوون و له‌خۆبایی كردبوون ئه‌و درۆیانه‌ بوو كه‌ هه‌ڵیانبه‌ستبوو كه‌ ئه‌یانووت: ئێمه‌ نه‌وه‌و خۆشه‌ویستی خوای گه‌وره‌ین، ئێمه‌ ناچینه‌ ناو ئاگری دۆزه‌خ .

[ فَكَيْفَ إِذَا جَمَعْنَاهُمْ لِيَوْمٍ لَا رَيْبَ فِيهِ ] ئه‌بێ حاڵیان چۆن بێ كاتێك كه‌ كۆیان ئه‌كه‌ینه‌وه‌ له‌ ڕۆژێكدا كه‌ هیچ گومانی تیا نیه‌ كه‌ ڕۆژی قیامه‌ته‌ [ وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ (٢٥) ] وه‌ هه‌موو كه‌سێك پاداشت یان سزای كرده‌وه‌كانی خۆی وه‌رئه‌گرێ وه‌ هیچ كه‌سێك سته‌می لێ ناكرێ به‌وه‌ی كه‌ چاكه‌كانی بۆ نه‌نووسرێ، یاخود تاوانی خه‌ڵكی تر بخرێته‌ سه‌رشانی .

[ قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ ] ئه‌ی محمد - صلی الله علیه وسلم - بڵێ: ئه‌ی په‌روه‌ردگار ته‌نها تۆ خاوه‌نی هه‌موو موڵكه‌كانی [ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ ] موڵك به‌ هه‌ر كه‌سێك ئه‌به‌خشی كه‌ ویستت لێ بێت [ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ ] وه‌ له‌ هه‌ر كه‌سێكی وه‌رئه‌گریته‌وه‌ كه‌ ویستت لێ بێت [ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ ] وه‌ هه‌ر كه‌سێك به‌ عیززه‌ت ئه‌كه‌ی كه‌ وویستت لێ بێت [ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ ] وه‌ هه‌ر كه‌سێك زه‌لیل ئه‌كه‌ی كه‌ ویستت لێ بێت [ بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (٢٦) ] خێرو چاكه‌ ته‌نها به‌ده‌ستی تۆیه‌، وه‌ به‌ دڵنیایى هه‌ر تۆ تواناو ده‌سه‌ڵاتت به‌سه‌ر هه‌موو شتێكدا هه‌یه‌ .

[ تُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَتُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ ] شه‌و ئه‌خه‌یته‌ ناو ڕۆژه‌وه‌، وه‌ ڕۆژ ئه‌خه‌یته‌ ناو شه‌وه‌وه‌و تێكه‌ڵیان ئه‌كه‌ی [ وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ ] وه‌ له‌ مردوو زیندوو ده‌رئه‌كه‌ی وه‌ له‌ زیندووش مردوو ده‌رئه‌كه‌یت وه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ له‌ دڵۆپه‌ ئاوێك كه‌ مردووه‌ مرۆڤێكی زیندوو ده‌رئه‌كه‌یت وه‌ به‌ پێچه‌وانه‌یشه‌وه‌، وه‌ له‌ هێلكه‌ مریشك ده‌رئه‌كه‌ی وه‌ به‌ پێچه‌وانه‌وه‌، وه‌ له‌ تۆوێك جۆره‌ها به‌روبووم ده‌رئه‌كه‌ی وه‌ به‌ پێچه‌وانه‌وه‌، یاخود مرۆڤی موسڵمان له‌ كافر ده‌رئه‌كه‌ی وه‌ به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ [ وَتَرْزُقُ مَنْ تَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ (٢٧) ] وه‌ ڕزقی هه‌ر كه‌سێك ئه‌ده‌ی كه‌ خۆت ویستت لێ بێت به‌بێ حیساب و به‌بێ ژماره‌.

[ لَا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ ] نابێ باوه‌ڕداران كافران بكه‌ن به‌ دۆست و خۆشه‌ویست و سه‌رخه‌رو پشتیوانی خۆیان و خۆشیانیان بوێ له‌ جگه‌ له‌ ئیمانداران [ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ ] وه‌ هه‌ر كه‌سێك وابكات ئه‌وا خوای گه‌وره‌ به‌ریه‌ له‌و كه‌سه‌و شتێكی لای خوای گه‌وره‌ نامێنێ [ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقَاةً ] ئیلا ئه‌گه‌ر هاتوو ترسان بتانكوژن ئه‌وكاته‌ دروسته‌ به‌ ئاشكرا وه‌لائی خۆتانیان بۆ ده‌ربڕن به‌ڵام دڵتان پڕ بێت له‌ باوه‌ڕ [ وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ ] وه‌ خوای گه‌وره‌ ئه‌تانترسێنێ و ئاگادارتان ئه‌كاته‌وه‌ به‌ نه‌فسی پیرۆزی خۆی نه‌كه‌ن كافران بكه‌نه‌ وه‌لی و دۆست و خۆشه‌ویستی خۆتان چونكه‌ سزاى سه‌ختتان ده‌دات [ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ (٢٨) ] وه‌ سه‌ره‌نجامی گه‌ڕانه‌وه‌شتان هه‌ر بۆ لای خوای گه‌وره‌یه.

[ قُلْ إِنْ تُخْفُوا مَا فِي صُدُورِكُمْ أَوْ تُبْدُوهُ يَعْلَمْهُ اللَّهُ ] ئه‌ی محمد - صلی الله علیه وسلم - پێیان بڵێ: هه‌ر شتێك له‌ سینگتاندا له‌ دڵتاندا بشارنه‌وه‌ یان ئاشكرای بكه‌ن خوای گه‌وره‌ عیلم و زانیاری پێیه‌ وه‌ ئاگای لێیه‌ [ وَيَعْلَمُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ] وه‌ هه‌رچی له‌ ئاسمانه‌كان و زه‌وی هه‌یه‌ خوای گه‌وره‌ زانیاری به‌ هه‌مووی هه‌یه‌ [ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (٢٩) ] وه‌ خوای گه‌وره‌ تواناو ده‌سه‌ڵاتی به‌سه‌ر هه‌موو شتێكدا هه‌یه‌.

[ يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ ] له‌ ڕۆژی قیامه‌تدا هه‌موو كه‌سێك هه‌ر كرده‌وه‌یه‌كی كردبێت له‌ چاكه‌ یان خراپه‌ ئه‌بینێ كه‌ ئاماده‌یه‌و نیشانی ئه‌درێ [ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ أَمَدًا بَعِيدًا ] ئه‌گه‌ر خراپه‌ی كردبێ ئاواته‌خوازه‌ كه‌ ماوه‌و مه‌سافه‌یه‌كی یه‌كجار زۆر له‌ نێوان ئه‌م و خراپه‌كانیدا بێت و هه‌ر نه‌یبینێ [ وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ ] وه‌ خوای گه‌وره‌ دیسان ئه‌تانترسێنێ به‌نه‌فسی پیرۆزی خۆی له‌ خوای گه‌وره‌و سزاكه‌ى بترسێن [ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ (٣٠) ] وه‌ خوای گه‌وره‌ زۆر به‌ ڕه‌ئفه‌ت و ڕه‌حمه‌ته‌ به‌ به‌نده‌كانی.