سُورَةُ النَّحۡلِ
Reading Al-Mukhtasar in Interpreting the Noble Qur'an by Tafsir Center for Quranic Studies
Ayahs 21–30 of 128
أَمْوَٰتٌ غَيْرُ أَحْيَآءٍۢ ۖ وَمَا يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ
Ўликлардир, тирик эмаслар ва қачон қайта тирилтирилишларини билмаслар.
Улар бандаларининг қўллари билан ясалган жонсиз нарсалардир. Уларда на ҳаёт бор ва на илм. Улар қачон қайта тирилишларини ҳам, қиёмат нималигини ҳам, дўзахга тушишларини ҳам билмайдилар.
إِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌۭ وَٰحِدٌۭ ۚ فَٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِٱلْءَاخِرَةِ قُلُوبُهُم مُّنكِرَةٌۭ وَهُم مُّسْتَكْبِرُونَ
Илоҳингиз ягона илоҳдир. Охиратга иймон келтирмайдиганларнинг қалблари инкор қилувчидир, ўзлари эса мутакаббирдирлар.
Чин маъбудингиз Аллоҳдир. Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқдир. Қайта тирилишга ишонмайдиган кимсаларнинг қалблари охиратдан қўрқмаганлари туфайли Аллоҳнинг тавҳидини инкор қилиб тураверади. Улар ҳисоб-китобга ҳам, амалга яраша жазо ёки мукофот олишига ҳам ишонмайдилар. Улар ҳақни қабул қилмайдиган ва унга бўйсунмайдиган мутакаббирлардир.
لَا جَرَمَ أَنَّ ٱللَّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ ۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلْمُسْتَكْبِرِينَ
Шубҳасизки, Аллоҳ нимани сир тутаётганларини ва нимани ошкор қилаётганларини биладир. Албатта, У мутакаббирларни хуш кўрмас.
Ҳақ гап шуки, Аллоҳ уларнинг сир тутаётган ишларини ҳам, ошкор этаётган ишларини ҳам билади. Бирон иш Аллоҳдан яширин қолмас. Яқинда уларга қилган амалларига яраша жазо ёки мукофотларини беради. Аллоҳ Ўзига бўйсунишдан, ибодат қилишдан бош тортган мутакаббирларни ёқтирмайди. Улардан жуда қаттиқ қасос олади.
وَإِذَا قِيلَ لَهُم مَّاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمْ ۙ قَالُوٓا۟ أَسَٰطِيرُ ٱلْأَوَّلِينَ
Қачонки, уларга: «Роббингиз нимани нозил қилди?» дейилса, улар: «Аввалгиларнинг афсоналарини», дерлар.
Яратувчининг ягоналигини ва қайта тирилишни инкор қиладиган ўша мутакаббирларга: "Аллоҳ Муҳаммад алайҳиссаломга нимани нозил қилди", дейилса: "Ҳеч нарсани нозил қилгани йўқ. У ўзидан ўзи олдингиларнинг афсоналарини тўқиб чиқаряпти" дедилар.
لِيَحْمِلُوٓا۟ أَوْزَارَهُمْ كَامِلَةًۭ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ ۙ وَمِنْ أَوْزَارِ ٱلَّذِينَ يُضِلُّونَهُم بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ أَلَا سَآءَ مَا يَزِرُونَ
Қиёмат куни ўз гуноҳларини тўлалигича ва жаҳолат ила йўлдан адаштирган кишиларнинг гуноҳларидан кўтаришлари учундир. Огоҳ бўлинг! Улар кўтарган нарса қандоқ ҳам ёмон! (Мазкур кофирлар куфрлари, Қуръонга иймон келтирмай юрганлари ва одамларни Қуръондан тўсганлари учун етарли жазо оладилар. Қиёмат кунида улар ўз гуноҳларини тўлалигича кўтарадилар, яъни, шунга яраша жазога йўлиқтириладилар. Бунга қўшимча равишда, ўзлари жаҳолат ила Қуръонга қарши ташвиқот олиб бориб йўлдан адаштирган кишиларнинг гуноҳларидан баъзисини ҳам кўтарадилар. Унга яраша қўшимча жазо ҳам оладилар. Ўз гуноҳларига бошқаларнинг гуноҳларини ҳам қўшиб кўтарадилар.)
Токи, уларнинг оқибати ўзларининг гуноҳларини тўлалигича, билимсизларча кимларни Исломдан адаштирган бўлсалар, ўшаларнинг гуноҳларидан ҳам қўшиб кўтариб олиш бўлсин. Огоҳ бўлингизким, улар орқалаб олган ўзларининг гуноҳлари ҳам, тобеларининг гуноҳлари ҳам нақадар ёмон, манфур юк!
قَدْ مَكَرَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَأَتَى ٱللَّهُ بُنْيَٰنَهُم مِّنَ ٱلْقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَيْهِمُ ٱلسَّقْفُ مِن فَوْقِهِمْ وَأَتَىٰهُمُ ٱلْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُونَ
Батаҳқиқ, улардан олдингилар ҳам макр қилганлар. Бас, Аллоҳ биноларини пойдеворидан йиқитди. Шифт уларнинг устига қулаб тушди. Ва уларга ўзлари сезмаган томондан азоб келди.
Олдинлари ҳам кофирлар пайғамбарларига макр-ҳийлалар қилгандилар. Ўшанда Аллоҳ уларнинг биноларини пойдеворидан қулатганди. Шу билан уларни том босиб қолганди. Уларга азоб ўзлари кутмаган тарафдан келганди. Улар, қурган биноларимиз бизни асрайди, деб ўйлагандилар. Айнан ўша бинолари уларни ҳалок қилганди.
ثُمَّ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ يُخْزِيهِمْ وَيَقُولُ أَيْنَ شُرَكَآءِىَ ٱلَّذِينَ كُنتُمْ تُشَٰٓقُّونَ فِيهِمْ ۚ قَالَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْعِلْمَ إِنَّ ٱلْخِزْىَ ٱلْيَوْمَ وَٱلسُّوٓءَ عَلَى ٱلْكَٰفِرِينَ
Сўнгра қиёмат кунида У зот уларни хор қиладир ва: «Сизлар улар ҳақида тортишиб юрган Менинг «шерикларим» қани?» дер. Илм берилганлар: «Бугунги кунда хорлик ва ёмонлик кофирларгадир», дерлар.
Кейин Қиёмат куни Аллоҳ уларни азоблаб, хорлаб, шундай дейди: "У дунёда Менга бутларни шерик қилиб, улар ҳақида пайғамбарим ва мўминлар билан талашиб-тортишган эдингиз. Қани энди ўша "Менинг шерикларим?"" Раббоний олимлар дедилар: "Қиёмат куни хорлик ва азоб фақат кофирлар устига ёғилади".
ٱلَّذِينَ تَتَوَفَّىٰهُمُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ ظَالِمِىٓ أَنفُسِهِمْ ۖ فَأَلْقَوُا۟ ٱلسَّلَمَ مَا كُنَّا نَعْمَلُ مِن سُوٓءٍۭ ۚ بَلَىٰٓ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌۢ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
Фаришталар уларнинг жонларини ўзларига зулм қилган ҳолларида олгандир. Улар, ҳеч бир ёмонлик қилмаган эдик, дея таслим бўлурлар. Йўқ! Албатта, Аллоҳ нима амал қилиб юрганингизни билгувчи зотдир.
Аллоҳга куфр келтириб, ўзларига ўзлари зулм қилиб турган ҳолларида фаришталар уларнинг жонларини оладилар. Шунда улар тақдирга тан бериб, куфру маъсиятларини рад этадилар. Рад этсак, фойдаси бўлади, деб ўйлайдилар. Шунда уларга айтиладики, сизлар кофир бўлиб, гуноҳлар қилган эдингиз, дунёда қилиб ўтган ишларингизни Аллоҳ кўриб-билиб турган, ҳеч нарса У Зотдан яширин қола олмас, энди амалларингизга яраша жазо ёки мукофотингизни берур.
فَٱدْخُلُوٓا۟ أَبْوَٰبَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَا ۖ فَلَبِئْسَ مَثْوَى ٱلْمُتَكَبِّرِينَ
Бас, жаҳаннам эшикларидан, унда абадий қолгувчи бўлган ҳолингизда киринг! Бас, мутакаббирларнинг қайтар жойи қандоқ ҳам ёмон! (Бу дунёда мутакаббирлик билан динни инкор қилганингиз, одамларни дин йўлидан қайтариб, адаштирганингиз учун жаҳаннам эшикларидан киринг. Кирганда ҳам, унда абадул-абад қоладиган бўлиб киринг. Мутакаббирларнинг жазоси шу бўлади.)
Уларга шундай дейилади: "Амалларингизга қараб, жаҳаннам эшикларидан у ерда абадий қоладиган бўлиб киринглар. Аллоҳга иймон келтириш ва ёлғиз У Зотга ибодат қилишдан ўзини катта олган мутакаббирларнинг борар жойи нақадар ёмон!"
۞ وَقِيلَ لِلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ مَاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمْ ۚ قَالُوا۟ خَيْرًۭا ۗ لِّلَّذِينَ أَحْسَنُوا۟ فِى هَٰذِهِ ٱلدُّنْيَا حَسَنَةٌۭ ۚ وَلَدَارُ ٱلْءَاخِرَةِ خَيْرٌۭ ۚ وَلَنِعْمَ دَارُ ٱلْمُتَّقِينَ
Ва тақво қилганларга: «Роббингиз нимани нозил қилди?» дейилди. Улар: «Яхшиликни», дедилар. Чиройли амаллар қилганлар учун бу дунёда чиройли (мукофот) бордир. Албатта, охират диёри яхшироқдир. Роббиларининг диёри нақадар яхшидир. (Мушрикларга «Роббингиз нимани нозил қилди?» дейилганида, «Аввалгиларнинг афсоналарини», дейишган эди. Чунки улар динга, Қуръонга ўтган авлодларнинг афсонаси, эскилик сарқити, деб қарадилар. Шунинг учун ёмон оқибатга учрадилар. Ўша мушрик ва кофирлардан фарқли ўлароқ тақводорлар яхши оқибатга эришдилар.)
Павардигорларидан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилган зотларга: "Парвардигорингиз пайғамбарингиз Муҳаммад алайҳиссаломга нимани нозил қилди?", дейилди. "Аллоҳ унга буюк эзгуликни нозил қилди", деб жавоб бердилар. Аллоҳга ибодат қилиш ва бандалар билан яхши муомалада бўлиш каби яхши амалларни қилган одамларга шу дунёнинг ўзида ҳам яхшиликлар бўлади. Ғалаба ва мўл ризқ шулар жумласидан. Лекин улар учун Аллоҳнинг охиратда тайёрлаб қўйгани бу дунёдагисидан анча яхшироқдир. Парвардигорларидан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қиладиган зотларнинг охиратдаги маскани нақадар яхши!
Commentary: Al-Mukhtasar in Interpreting the Noble Qur'an by Tafsir Center for Quranic Studies. Qur'an text and translation via AlQuran Cloud.
