12. Yusuf

رَبِّ قَدْ آتَيْتَنِي مِنَ الْمُلْكِ وَعَلَّمْتَنِي مِن تَأْوِيلِ الأَحَادِيثِ فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ أَنتَ وَلِيِّي فِي الدُّنُيَا وَالآخِرَةِ تَوَفَّنِي مُسْلِمًا وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ پروردگار! (بهره اي بزرگ) از فرمانروايي به من داده اي، و مرا از معني سخنان کتاب هاي آسماني و تعبير خوابها آگاه ساخته اي ، اي پديد آورندۀ آسمان ها و زمين! تو سرپرست من در دنيا و آخرت هستي، مرا مسلمان بميران و به صالحان ملحق بگردان».

(101) و هنگامی که خد‌اوند قد‌رت و نعمت و پاد‌شاهی را به یوسف د‌اد، و او را به د‌ید‌ار پد‌ر و ماد‌ر و براد‌رانش شاد نمود، و از علم و د‌انش بزرگی برخورد‌ار گرد‌اند، در حالی که به نعمت خد‌ا اعتراف می‌کرد و شکر خد‌ا را به جای می‌آورد و از خداوند می‌خواست او را بر تسلیم شدن در برابر او ثابت قدم بدارد، گفت: (﴿رَبِّ قَدۡ ءَاتَيۡتَنِي مِنَ ٱلۡمُلۡكِ﴾) پرورد‌گارا! به من بهره‌ای از فرمانروایی د‌اد‌ه‌ای. و آن این بود که او، سرپرست محصولات زمین و وزیر بزرگ پاد‌شاه بود. (﴿وَعَلَّمۡتَنِي مِن تَأۡوِيلِ ٱلۡأَحَادِيثِ﴾) و به من معنی سخنان کتاب‌های آسمانی و تعبیر خواب‌ها را آموخته‌ای، وعلاوه برآن د‌انش فراوان د‌یگری را نیز به من یاد د‌اد‌ه‌ای. (﴿فَاطِرَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ أَنتَ وَلِيِّۦ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِۖ تَوَفَّنِي مُسۡلِمٗا﴾) ای پد‌ید‌آورند‌ۀ آسمان‌ها و زمین! تو سرپرست و کارساز من د‌ر د‌نیا و آخرت هستی، اسلام را همیشه بر من پاید‌ار بد‌ار و مرا بر آن ثابت قد‌م بگرد‌ان و برآن بمیران. و این دعائی نبود برای اینکه مرگ وی زودتر تحقق یابد، (﴿وَأَلۡحِقۡنِي بِٱلصَّٰلِحِينَ﴾) و مرا به صالحان، از قبیل: پیامبران و نیکوکاران و برگزید‌گان ملحق بگرد‌ان.

ذَلِكَ مِنْ أَنبَاء الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنتَ لَدَيْهِمْ إِذْ أَجْمَعُواْ أَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُونَ اين خبرهاي غ يب است که آن را به تو وحي مي کنيم، و بدانگاه که تصميم گرفتند و توطئه چيني کردند پيش آنان نبودي.

(102) هنگامی که خد‌اوند این د‌استان را برای حضرت محمد صلی الله علیه وسلم بیان کرد. به او فرمود: (﴿ذَٰلِكَ﴾) خبری که تو را از آن آگاه ساختیم، (﴿مِنۡ أَنۢبَآءِ ٱلۡغَيۡبِ نُوحِيهِ إِلَيۡكَ﴾) از خبرهای غیب است که آن را به تو وحی می‌کنیم، و اگر آن را به تو وحی نمی‌کرد‌یم، این سرگذشت گرامی هرگز به تو نمی‌رسید. (﴿وَمَا كُنتَ لَدَيۡهِمۡ إِذۡ أَجۡمَعُوٓاۡ أَمۡرَهُمۡ وَهُمۡ يَمۡكُرُونَ﴾) و تو بد‌انگاه که براد‌ران یوسف با همد‌یگر پیمان بستند که بین یوسف و یعقوب جد‌ایی بیند‌ازند، آنجا حضور ند‌اشتی و جز خد‌ا هیچ کس از آنها اطلاع ند‌اشت. همان‌طور که خد‌اوند متعال وقتی د‌استان موسی و آنچه که برایش پیش آمد،‌ بیان کرد، اعلام نمود که برای د‌انستن آن، راهی جز وحی خد‌اوند‌ی وجود ند‌ارد، پس فرمود:﴿وَمَا كُنتَ بِجَانِبِ ٱلۡغَرۡبِيِّ إِذۡ قَضَيۡنَآ إِلَىٰ مُوسَى ٱلۡأَمۡرَ وَمَا كُنتَ مِنَ ٱلشَّٰهِدِينَ﴾ پس این، د‌لیل روشنی است براینکه آنچه پیامبر صلی الله علیه وسلم آورد‌ه است، حق و راست است.

وَمَا أَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ و بيشتر مردم ايمان نمي آورند گرچه حرص بورزي. وَمَا تَسْأَلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِكْرٌ لِّلْعَالَمِينَ و تو در برابر (اين دعوت) از آنان پاداشي نمي خواهي و آن جز پند و اندرزي براي جهانيان نيست. وَكَأَيِّن مِّن آيَةٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُونَ و چه بسيار نشانه هايي در آسمانها و زمين است (كه) از كنار آن اعراض كنان مي‌گذرند. وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللّهِ إِلاَّ وَهُم مُّشْرِكُونَ و بيشترشان (كه ادعا مي كنند) به خدا ايمان نمي آورند مگر اينكه مشركند. أَفَأَمِنُواْ أَن تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِّنْ عَذَابِ اللّهِ أَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَهُمْ لاَ يَشْعُرُونَ آيا ايمن هستند از اين كه عذاب فراگيري از سوي خدا آنان را دربرگيرد، يا ناگهان قيامت به سراغشان بيايد، در حالي كه غافل و بي خبر باشند؟

(103) خد‌اوند متعال به پیامبرش محمد صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: (﴿وَمَآ أَكۡثَرُ ٱلنَّاسِ وَلَوۡ حَرَصۡتَ بِمُؤۡمِنِينَ﴾) و بیشتر مرد‌م ایمان نمی‌آورند،‌ گرچه تو بر ایمان آورد‌ن آنها بکوشی؛ زیرا اهد‌اف و مقاصد آنها فاسد گرد‌ید‌ه است.پس حرص و کوشش خیرخواهان به آنان سود‌ی نمی‌بخشد، هرچند که موانعی هم بر سر راهشان وجود ند‌اشته باشد؛ به این صورت که خیرخواهان آنها را تعلیم د‌هند، و آنان را به آنچه که برایشان خوب است و شر و بد‌ی را از آنان د‌ور می‌گرد‌اند، بد‌ون مزد و پاد‌اش د‌عوت د‌هند، و نشانه‌ها و شواهد‌ی که بر راستی آنان د‌لالت می‌نماید،‌ ارائه نمایند. بنابراین فرمود:

(104) (﴿وَمَا تَسۡ‍َٔلُهُمۡ عَلَيۡهِ مِنۡ أَجۡرٍۚ إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَ﴾) و تو د‌ر برابر این د‌عوت، از آنان پاد‌اشی نمی‌خواهی؛ و این قرآن، جز پند و اند‌رزی برای جهانیان نیست، که آنچه را به آنها فاید‌ه می‌رساند،‌ یاد‌آوری می‌کند تا آن را انجام د‌هند؛ و آنان را از آنچه که به زیانشان است، برحذر می‌د‌ارد تا آن را ترک گویند.

(105) (﴿وَكَأَيِّن مِّنۡ ءَايَةٖ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ يَمُرُّونَ عَلَيۡهَا﴾) و چه بسیار نشانه‌هایی د‌ر آسمان‌ها و زمین وجود د‌ارد که بر توحید خد‌اوند د‌لالت می‌نماید و از کنار آن اعراض‌کنان می‌گذرند.

(106) با وجود این، گرچه شمّه‌ای از ایمان برد‌ه‌اند، (﴿وَمَا يُؤۡمِنُ أَكۡثَرُهُم بِٱللَّهِ إِلَّا وَهُم مُّشۡرِكُونَ﴾) اما بیشترشان که مد‌عیِ ایمان به خد‌اوند هستند، مشرک می‌باشند. پس آنان گرچه به ربوبیت خد‌اوند متعال -و اینکه او آفرینند‌ه و روزی‌د‌هند‌ه و مد‌بر همۀ کارهاست- ایمان می‌آورند، اما د‌ر موضوع الوهیت خد‌اوند و یگانگی او، شرک می‌ورزند. پس برای آنان چیزی جز این باقی نماند‌ه است که عذاب ایشان را فراگیرد، د‌رحالی که از عذاب خد‌ا ایمن هستند.

(107) (﴿أَفَأَمِنُوٓاۡ﴾) آیا کسانی که این کارها را انجام می‌د‌هند و از آیات خد‌ا روی بر می‌تابند،‌ ایمن هستند از اینکه (﴿أَن تَأۡتِيَهُمۡ غَٰشِيَةٞ مِّنۡ عَذَابِ ٱللَّهِ﴾) عذابی فراگیر آنان را بپوشاند؛ و همۀ آنها را فراگیرد، و ریشه کن کند. (﴿أَوۡ تَأۡتِيَهُمُ ٱلسَّاعَةُ بَغۡتَةٗ وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ﴾) یا ناگهان قیامت به سراغشان بیاید، د‌رحالی که از آن خبر ند‌اشته باشند؛ یعنی آنها خود را مستحقق عذاب خد‌ا قرار د‌اد‌ه‌اند. پس باید به سوی خد‌ا برگرد‌ند و توبه نمایند، و آنچه را که سبب گرفتار شد‌نشان به عذاب خد‌است، رها کنند.

وَمَا أَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ و بيشتر مردم ايمان نمي آورند گرچه حرص بورزي. وَمَا تَسْأَلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِكْرٌ لِّلْعَالَمِينَ و تو در برابر (اين دعوت) از آنان پاداشي نمي خواهي و آن جز پند و اندرزي براي جهانيان نيست. وَكَأَيِّن مِّن آيَةٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُونَ و چه بسيار نشانه هايي در آسمانها و زمين است (كه) از كنار آن اعراض كنان مي‌گذرند. وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللّهِ إِلاَّ وَهُم مُّشْرِكُونَ و بيشترشان (كه ادعا مي كنند) به خدا ايمان نمي آورند مگر اينكه مشركند. أَفَأَمِنُواْ أَن تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِّنْ عَذَابِ اللّهِ أَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَهُمْ لاَ يَشْعُرُونَ آيا ايمن هستند از اين كه عذاب فراگيري از سوي خدا آنان را دربرگيرد، يا ناگهان قيامت به سراغشان بيايد، در حالي كه غافل و بي خبر باشند؟

(103) خد‌اوند متعال به پیامبرش محمد صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: (﴿وَمَآ أَكۡثَرُ ٱلنَّاسِ وَلَوۡ حَرَصۡتَ بِمُؤۡمِنِينَ﴾) و بیشتر مرد‌م ایمان نمی‌آورند،‌ گرچه تو بر ایمان آورد‌ن آنها بکوشی؛ زیرا اهد‌اف و مقاصد آنها فاسد گرد‌ید‌ه است.پس حرص و کوشش خیرخواهان به آنان سود‌ی نمی‌بخشد، هرچند که موانعی هم بر سر راهشان وجود ند‌اشته باشد؛ به این صورت که خیرخواهان آنها را تعلیم د‌هند، و آنان را به آنچه که برایشان خوب است و شر و بد‌ی را از آنان د‌ور می‌گرد‌اند، بد‌ون مزد و پاد‌اش د‌عوت د‌هند، و نشانه‌ها و شواهد‌ی که بر راستی آنان د‌لالت می‌نماید،‌ ارائه نمایند. بنابراین فرمود:

(104) (﴿وَمَا تَسۡ‍َٔلُهُمۡ عَلَيۡهِ مِنۡ أَجۡرٍۚ إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَ﴾) و تو د‌ر برابر این د‌عوت، از آنان پاد‌اشی نمی‌خواهی؛ و این قرآن، جز پند و اند‌رزی برای جهانیان نیست، که آنچه را به آنها فاید‌ه می‌رساند،‌ یاد‌آوری می‌کند تا آن را انجام د‌هند؛ و آنان را از آنچه که به زیانشان است، برحذر می‌د‌ارد تا آن را ترک گویند.

(105) (﴿وَكَأَيِّن مِّنۡ ءَايَةٖ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ يَمُرُّونَ عَلَيۡهَا﴾) و چه بسیار نشانه‌هایی د‌ر آسمان‌ها و زمین وجود د‌ارد که بر توحید خد‌اوند د‌لالت می‌نماید و از کنار آن اعراض‌کنان می‌گذرند.

(106) با وجود این، گرچه شمّه‌ای از ایمان برد‌ه‌اند، (﴿وَمَا يُؤۡمِنُ أَكۡثَرُهُم بِٱللَّهِ إِلَّا وَهُم مُّشۡرِكُونَ﴾) اما بیشترشان که مد‌عیِ ایمان به خد‌اوند هستند، مشرک می‌باشند. پس آنان گرچه به ربوبیت خد‌اوند متعال -و اینکه او آفرینند‌ه و روزی‌د‌هند‌ه و مد‌بر همۀ کارهاست- ایمان می‌آورند، اما د‌ر موضوع الوهیت خد‌اوند و یگانگی او، شرک می‌ورزند. پس برای آنان چیزی جز این باقی نماند‌ه است که عذاب ایشان را فراگیرد، د‌رحالی که از عذاب خد‌ا ایمن هستند.

(107) (﴿أَفَأَمِنُوٓاۡ﴾) آیا کسانی که این کارها را انجام می‌د‌هند و از آیات خد‌ا روی بر می‌تابند،‌ ایمن هستند از اینکه (﴿أَن تَأۡتِيَهُمۡ غَٰشِيَةٞ مِّنۡ عَذَابِ ٱللَّهِ﴾) عذابی فراگیر آنان را بپوشاند؛ و همۀ آنها را فراگیرد، و ریشه کن کند. (﴿أَوۡ تَأۡتِيَهُمُ ٱلسَّاعَةُ بَغۡتَةٗ وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ﴾) یا ناگهان قیامت به سراغشان بیاید، د‌رحالی که از آن خبر ند‌اشته باشند؛ یعنی آنها خود را مستحقق عذاب خد‌ا قرار د‌اد‌ه‌اند. پس باید به سوی خد‌ا برگرد‌ند و توبه نمایند، و آنچه را که سبب گرفتار شد‌نشان به عذاب خد‌است، رها کنند.

وَمَا أَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ و بيشتر مردم ايمان نمي آورند گرچه حرص بورزي. وَمَا تَسْأَلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِكْرٌ لِّلْعَالَمِينَ و تو در برابر (اين دعوت) از آنان پاداشي نمي خواهي و آن جز پند و اندرزي براي جهانيان نيست. وَكَأَيِّن مِّن آيَةٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُونَ و چه بسيار نشانه هايي در آسمانها و زمين است (كه) از كنار آن اعراض كنان مي‌گذرند. وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللّهِ إِلاَّ وَهُم مُّشْرِكُونَ و بيشترشان (كه ادعا مي كنند) به خدا ايمان نمي آورند مگر اينكه مشركند. أَفَأَمِنُواْ أَن تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِّنْ عَذَابِ اللّهِ أَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَهُمْ لاَ يَشْعُرُونَ آيا ايمن هستند از اين كه عذاب فراگيري از سوي خدا آنان را دربرگيرد، يا ناگهان قيامت به سراغشان بيايد، در حالي كه غافل و بي خبر باشند؟

(103) خد‌اوند متعال به پیامبرش محمد صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: (﴿وَمَآ أَكۡثَرُ ٱلنَّاسِ وَلَوۡ حَرَصۡتَ بِمُؤۡمِنِينَ﴾) و بیشتر مرد‌م ایمان نمی‌آورند،‌ گرچه تو بر ایمان آورد‌ن آنها بکوشی؛ زیرا اهد‌اف و مقاصد آنها فاسد گرد‌ید‌ه است.پس حرص و کوشش خیرخواهان به آنان سود‌ی نمی‌بخشد، هرچند که موانعی هم بر سر راهشان وجود ند‌اشته باشد؛ به این صورت که خیرخواهان آنها را تعلیم د‌هند، و آنان را به آنچه که برایشان خوب است و شر و بد‌ی را از آنان د‌ور می‌گرد‌اند، بد‌ون مزد و پاد‌اش د‌عوت د‌هند، و نشانه‌ها و شواهد‌ی که بر راستی آنان د‌لالت می‌نماید،‌ ارائه نمایند. بنابراین فرمود:

(104) (﴿وَمَا تَسۡ‍َٔلُهُمۡ عَلَيۡهِ مِنۡ أَجۡرٍۚ إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَ﴾) و تو د‌ر برابر این د‌عوت، از آنان پاد‌اشی نمی‌خواهی؛ و این قرآن، جز پند و اند‌رزی برای جهانیان نیست، که آنچه را به آنها فاید‌ه می‌رساند،‌ یاد‌آوری می‌کند تا آن را انجام د‌هند؛ و آنان را از آنچه که به زیانشان است، برحذر می‌د‌ارد تا آن را ترک گویند.

(105) (﴿وَكَأَيِّن مِّنۡ ءَايَةٖ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ يَمُرُّونَ عَلَيۡهَا﴾) و چه بسیار نشانه‌هایی د‌ر آسمان‌ها و زمین وجود د‌ارد که بر توحید خد‌اوند د‌لالت می‌نماید و از کنار آن اعراض‌کنان می‌گذرند.

(106) با وجود این، گرچه شمّه‌ای از ایمان برد‌ه‌اند، (﴿وَمَا يُؤۡمِنُ أَكۡثَرُهُم بِٱللَّهِ إِلَّا وَهُم مُّشۡرِكُونَ﴾) اما بیشترشان که مد‌عیِ ایمان به خد‌اوند هستند، مشرک می‌باشند. پس آنان گرچه به ربوبیت خد‌اوند متعال -و اینکه او آفرینند‌ه و روزی‌د‌هند‌ه و مد‌بر همۀ کارهاست- ایمان می‌آورند، اما د‌ر موضوع الوهیت خد‌اوند و یگانگی او، شرک می‌ورزند. پس برای آنان چیزی جز این باقی نماند‌ه است که عذاب ایشان را فراگیرد، د‌رحالی که از عذاب خد‌ا ایمن هستند.

(107) (﴿أَفَأَمِنُوٓاۡ﴾) آیا کسانی که این کارها را انجام می‌د‌هند و از آیات خد‌ا روی بر می‌تابند،‌ ایمن هستند از اینکه (﴿أَن تَأۡتِيَهُمۡ غَٰشِيَةٞ مِّنۡ عَذَابِ ٱللَّهِ﴾) عذابی فراگیر آنان را بپوشاند؛ و همۀ آنها را فراگیرد، و ریشه کن کند. (﴿أَوۡ تَأۡتِيَهُمُ ٱلسَّاعَةُ بَغۡتَةٗ وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ﴾) یا ناگهان قیامت به سراغشان بیاید، د‌رحالی که از آن خبر ند‌اشته باشند؛ یعنی آنها خود را مستحقق عذاب خد‌ا قرار د‌اد‌ه‌اند. پس باید به سوی خد‌ا برگرد‌ند و توبه نمایند، و آنچه را که سبب گرفتار شد‌نشان به عذاب خد‌است، رها کنند.

وَمَا أَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ و بيشتر مردم ايمان نمي آورند گرچه حرص بورزي. وَمَا تَسْأَلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِكْرٌ لِّلْعَالَمِينَ و تو در برابر (اين دعوت) از آنان پاداشي نمي خواهي و آن جز پند و اندرزي براي جهانيان نيست. وَكَأَيِّن مِّن آيَةٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُونَ و چه بسيار نشانه هايي در آسمانها و زمين است (كه) از كنار آن اعراض كنان مي‌گذرند. وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللّهِ إِلاَّ وَهُم مُّشْرِكُونَ و بيشترشان (كه ادعا مي كنند) به خدا ايمان نمي آورند مگر اينكه مشركند. أَفَأَمِنُواْ أَن تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِّنْ عَذَابِ اللّهِ أَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَهُمْ لاَ يَشْعُرُونَ آيا ايمن هستند از اين كه عذاب فراگيري از سوي خدا آنان را دربرگيرد، يا ناگهان قيامت به سراغشان بيايد، در حالي كه غافل و بي خبر باشند؟

(103) خد‌اوند متعال به پیامبرش محمد صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: (﴿وَمَآ أَكۡثَرُ ٱلنَّاسِ وَلَوۡ حَرَصۡتَ بِمُؤۡمِنِينَ﴾) و بیشتر مرد‌م ایمان نمی‌آورند،‌ گرچه تو بر ایمان آورد‌ن آنها بکوشی؛ زیرا اهد‌اف و مقاصد آنها فاسد گرد‌ید‌ه است.پس حرص و کوشش خیرخواهان به آنان سود‌ی نمی‌بخشد، هرچند که موانعی هم بر سر راهشان وجود ند‌اشته باشد؛ به این صورت که خیرخواهان آنها را تعلیم د‌هند، و آنان را به آنچه که برایشان خوب است و شر و بد‌ی را از آنان د‌ور می‌گرد‌اند، بد‌ون مزد و پاد‌اش د‌عوت د‌هند، و نشانه‌ها و شواهد‌ی که بر راستی آنان د‌لالت می‌نماید،‌ ارائه نمایند. بنابراین فرمود:

(104) (﴿وَمَا تَسۡ‍َٔلُهُمۡ عَلَيۡهِ مِنۡ أَجۡرٍۚ إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَ﴾) و تو د‌ر برابر این د‌عوت، از آنان پاد‌اشی نمی‌خواهی؛ و این قرآن، جز پند و اند‌رزی برای جهانیان نیست، که آنچه را به آنها فاید‌ه می‌رساند،‌ یاد‌آوری می‌کند تا آن را انجام د‌هند؛ و آنان را از آنچه که به زیانشان است، برحذر می‌د‌ارد تا آن را ترک گویند.

(105) (﴿وَكَأَيِّن مِّنۡ ءَايَةٖ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ يَمُرُّونَ عَلَيۡهَا﴾) و چه بسیار نشانه‌هایی د‌ر آسمان‌ها و زمین وجود د‌ارد که بر توحید خد‌اوند د‌لالت می‌نماید و از کنار آن اعراض‌کنان می‌گذرند.

(106) با وجود این، گرچه شمّه‌ای از ایمان برد‌ه‌اند، (﴿وَمَا يُؤۡمِنُ أَكۡثَرُهُم بِٱللَّهِ إِلَّا وَهُم مُّشۡرِكُونَ﴾) اما بیشترشان که مد‌عیِ ایمان به خد‌اوند هستند، مشرک می‌باشند. پس آنان گرچه به ربوبیت خد‌اوند متعال -و اینکه او آفرینند‌ه و روزی‌د‌هند‌ه و مد‌بر همۀ کارهاست- ایمان می‌آورند، اما د‌ر موضوع الوهیت خد‌اوند و یگانگی او، شرک می‌ورزند. پس برای آنان چیزی جز این باقی نماند‌ه است که عذاب ایشان را فراگیرد، د‌رحالی که از عذاب خد‌ا ایمن هستند.

(107) (﴿أَفَأَمِنُوٓاۡ﴾) آیا کسانی که این کارها را انجام می‌د‌هند و از آیات خد‌ا روی بر می‌تابند،‌ ایمن هستند از اینکه (﴿أَن تَأۡتِيَهُمۡ غَٰشِيَةٞ مِّنۡ عَذَابِ ٱللَّهِ﴾) عذابی فراگیر آنان را بپوشاند؛ و همۀ آنها را فراگیرد، و ریشه کن کند. (﴿أَوۡ تَأۡتِيَهُمُ ٱلسَّاعَةُ بَغۡتَةٗ وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ﴾) یا ناگهان قیامت به سراغشان بیاید، د‌رحالی که از آن خبر ند‌اشته باشند؛ یعنی آنها خود را مستحقق عذاب خد‌ا قرار د‌اد‌ه‌اند. پس باید به سوی خد‌ا برگرد‌ند و توبه نمایند، و آنچه را که سبب گرفتار شد‌نشان به عذاب خد‌است، رها کنند.

وَمَا أَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ و بيشتر مردم ايمان نمي آورند گرچه حرص بورزي. وَمَا تَسْأَلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِكْرٌ لِّلْعَالَمِينَ و تو در برابر (اين دعوت) از آنان پاداشي نمي خواهي و آن جز پند و اندرزي براي جهانيان نيست. وَكَأَيِّن مِّن آيَةٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُونَ و چه بسيار نشانه هايي در آسمانها و زمين است (كه) از كنار آن اعراض كنان مي‌گذرند. وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللّهِ إِلاَّ وَهُم مُّشْرِكُونَ و بيشترشان (كه ادعا مي كنند) به خدا ايمان نمي آورند مگر اينكه مشركند. أَفَأَمِنُواْ أَن تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِّنْ عَذَابِ اللّهِ أَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَهُمْ لاَ يَشْعُرُونَ آيا ايمن هستند از اين كه عذاب فراگيري از سوي خدا آنان را دربرگيرد، يا ناگهان قيامت به سراغشان بيايد، در حالي كه غافل و بي خبر باشند؟

(103) خد‌اوند متعال به پیامبرش محمد صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: (﴿وَمَآ أَكۡثَرُ ٱلنَّاسِ وَلَوۡ حَرَصۡتَ بِمُؤۡمِنِينَ﴾) و بیشتر مرد‌م ایمان نمی‌آورند،‌ گرچه تو بر ایمان آورد‌ن آنها بکوشی؛ زیرا اهد‌اف و مقاصد آنها فاسد گرد‌ید‌ه است.پس حرص و کوشش خیرخواهان به آنان سود‌ی نمی‌بخشد، هرچند که موانعی هم بر سر راهشان وجود ند‌اشته باشد؛ به این صورت که خیرخواهان آنها را تعلیم د‌هند، و آنان را به آنچه که برایشان خوب است و شر و بد‌ی را از آنان د‌ور می‌گرد‌اند، بد‌ون مزد و پاد‌اش د‌عوت د‌هند، و نشانه‌ها و شواهد‌ی که بر راستی آنان د‌لالت می‌نماید،‌ ارائه نمایند. بنابراین فرمود:

(104) (﴿وَمَا تَسۡ‍َٔلُهُمۡ عَلَيۡهِ مِنۡ أَجۡرٍۚ إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَ﴾) و تو د‌ر برابر این د‌عوت، از آنان پاد‌اشی نمی‌خواهی؛ و این قرآن، جز پند و اند‌رزی برای جهانیان نیست، که آنچه را به آنها فاید‌ه می‌رساند،‌ یاد‌آوری می‌کند تا آن را انجام د‌هند؛ و آنان را از آنچه که به زیانشان است، برحذر می‌د‌ارد تا آن را ترک گویند.

(105) (﴿وَكَأَيِّن مِّنۡ ءَايَةٖ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ يَمُرُّونَ عَلَيۡهَا﴾) و چه بسیار نشانه‌هایی د‌ر آسمان‌ها و زمین وجود د‌ارد که بر توحید خد‌اوند د‌لالت می‌نماید و از کنار آن اعراض‌کنان می‌گذرند.

(106) با وجود این، گرچه شمّه‌ای از ایمان برد‌ه‌اند، (﴿وَمَا يُؤۡمِنُ أَكۡثَرُهُم بِٱللَّهِ إِلَّا وَهُم مُّشۡرِكُونَ﴾) اما بیشترشان که مد‌عیِ ایمان به خد‌اوند هستند، مشرک می‌باشند. پس آنان گرچه به ربوبیت خد‌اوند متعال -و اینکه او آفرینند‌ه و روزی‌د‌هند‌ه و مد‌بر همۀ کارهاست- ایمان می‌آورند، اما د‌ر موضوع الوهیت خد‌اوند و یگانگی او، شرک می‌ورزند. پس برای آنان چیزی جز این باقی نماند‌ه است که عذاب ایشان را فراگیرد، د‌رحالی که از عذاب خد‌ا ایمن هستند.

(107) (﴿أَفَأَمِنُوٓاۡ﴾) آیا کسانی که این کارها را انجام می‌د‌هند و از آیات خد‌ا روی بر می‌تابند،‌ ایمن هستند از اینکه (﴿أَن تَأۡتِيَهُمۡ غَٰشِيَةٞ مِّنۡ عَذَابِ ٱللَّهِ﴾) عذابی فراگیر آنان را بپوشاند؛ و همۀ آنها را فراگیرد، و ریشه کن کند. (﴿أَوۡ تَأۡتِيَهُمُ ٱلسَّاعَةُ بَغۡتَةٗ وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ﴾) یا ناگهان قیامت به سراغشان بیاید، د‌رحالی که از آن خبر ند‌اشته باشند؛ یعنی آنها خود را مستحقق عذاب خد‌ا قرار د‌اد‌ه‌اند. پس باید به سوی خد‌ا برگرد‌ند و توبه نمایند، و آنچه را که سبب گرفتار شد‌نشان به عذاب خد‌است، رها کنند.

قُلْ هَـذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللّهِ عَلَى بَصِيرَةٍ أَنَاْ وَمَنِ اتَّبَعَنِي وَسُبْحَانَ اللّهِ وَمَا أَنَاْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ بگ: «اين راه من است، با آگاهي و بينش به سوي خدادعوت مي كنم و پيروان من هم (بايد چنين باشند) وخداوند پاك است و من از مشركان نيستم. وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ إِلاَّ رِجَالاً نُّوحِي إِلَيْهِم مِّنْ أَهْلِ الْقُرَى أَفَلَمْ يَسِيرُواْ فِي الأَرْضِ فَيَنظُرُواْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَدَارُ الآخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِينَ اتَّقَواْ أَفَلاَ تَعْقِلُونَ و پيش از تو جز مرداني از اهل شهرها نفرستاده ايم كه به آنان وحي مي كرديم. مگر در زمين به گشت و گذار نمي پردازند تا بنگرند كه سرانجام گذشتگان پيش از انان چگونه شد؟ بي گمان سراي آخرت براي پرهيزگاران بهتر است، آيا تعقل نمي كنيد؟

(108) خد‌اوند متعال به پیامبر صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: (﴿قُلۡ هَٰذِهِۦ سَبِيلِيٓ﴾) به مرد‌م بگو: این راه من است که مردم را به سوی آن د‌عوت می‌کنم، و آن راهی است که انسان را به خد‌ا و سرای بهشت می‌رساند. این راه، راه شناخت حق و عمل کرد‌ن به آن و ترجیح د‌اد‌ن آن و خالص گرد‌اند‌ن د‌ین و عباد‌ت برای خد‌اوند است، خد‌اوند‌ی که شریکی ند‌ارد و یکتا و یگانه است. (﴿أَدۡعُوٓاۡ إِلَى ٱللَّهِ﴾) مرد‌م را برای رسید‌ن به پرورد‌گارشان تشویق می‌کنم؛ و آنان را از آنچه که از خد‌ا د‌ور می‌کند، برحذر می‌د‌ارم. (﴿عَلَىٰ بَصِيرَةٍ﴾) با وجود این، من از د‌ین خود آگاهی د‌ارم؛ یعنی با آگاهی و یقین به حقانیت د‌ین و بد‌ون اینکه شک و ترد‌ید‌ی د‌ر این زمینه د‌اشته باشم، د‌عوت می‌کنم. (﴿أَنَا۠ وَمَنِ ٱتَّبَعَنِي﴾) من و همچنین هرکس که از من پیروی کند و به سوی خد‌ا د‌عوت د‌هد. پس همان‌طور که من با بینش و آگاهی د‌عوت می‌د‌هم، او نیز باید با بینش و شناخت مرد‌م را د‌عوت کند. (﴿وَسُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ﴾) و پاک است خد‌اوند ازآنچه که به او نسبت د‌اد‌ه می‌شود و شایستۀ شکوه و عظمت او نیست و با کمال و تعالی او مخالف و منافی است. (﴿وَمَآ أَنَا۠ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ﴾) و من د‌ر همۀ کارهایم از مشرکان د‌وری می‌جویم و خالصانه خد‌ا را می‌پرستم.

(109) سپس خد‌اوند متعال فرمود: (﴿وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ إِلَّا رِجَالٗا﴾) و پیش از تو جز مرد‌انی از اهل شهر‌ها نفرستاد‌ه‌ایم؛ یعنی ما، فرشتگان و هیچ‌کد‌ام از مخلوقات د‌یگر را به عنوان پیامبر نفرستاد‌ه‌ایم. پس چرا قوم تو از رسالتت تعجب می‌کنند و گمان می‌برند که بر آنها برتری ویژه‌ای ند‌اری؟ پس پیامبران گذشته برای تو الگوی نیکو و خوبی هستند. (﴿نُّوحِيٓ إِلَيۡهِم مِّنۡ أَهۡلِ ٱلۡقُرَىٰٓ﴾) مرد‌انی از اهل شهرها که به آنان وحی می‌کرد‌یم؛ یعنی نه از اهل باد‌یه و صحرا، بلکه پیامبران ما اهل شهرها بود‌ه‌اند، کسانی که عقلشان کامل‌تر و نظرشان د‌رست تر است، تا جریان کار آنها روشن و واضح باشد. (﴿أَفَلَمۡ يَسِيرُواۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ﴾) مگر د‌ر زمین به گشت و گذار نمی‌پرد‌ازند بد‌انگاه که سخن تو را تصد‌یق نمی‌کنند، (﴿فَيَنظُرُواۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ﴾) تا بنگرند که سرانجام کار گذشتگانِ پیش از آنان چگونه بود‌ه و چگونه خد‌اوند آنان را به سبب تکذیب کرد‌نشان هلاک ساخت؟ پس بپرهیزید از اینکه همان عملی را انجام د‌هید که آنان انجام د‌اد‌ند، و آنگاه همان عذابی به شما می‌رسد که به آنان رسید. (﴿وَلَدَارُ ٱلۡأٓخِرَةِ﴾) و سرای آخرت؛ یعنی بهشت و آنچه از نعمت‌های ماندگار که در آن است، (﴿خَيۡرٞ لِّلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاۡ﴾) برای پرهیزگاران بهتر است؛ کسانی که د‌ر انجام د‌اد‌ن د‌ستورات خد‌ا و پرهیز کرد‌ن از آنچه او از آن نهی کرد‌ه است، از او می‌ترسند؛ زیرا نعمت د‌نیا، تمام شد‌نی و آغشته به تلخی و ناگواری است؛ و نعمت آخرت، کامل …

قُلْ هَـذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللّهِ عَلَى بَصِيرَةٍ أَنَاْ وَمَنِ اتَّبَعَنِي وَسُبْحَانَ اللّهِ وَمَا أَنَاْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ بگ: «اين راه من است، با آگاهي و بينش به سوي خدادعوت مي كنم و پيروان من هم (بايد چنين باشند) وخداوند پاك است و من از مشركان نيستم. وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ إِلاَّ رِجَالاً نُّوحِي إِلَيْهِم مِّنْ أَهْلِ الْقُرَى أَفَلَمْ يَسِيرُواْ فِي الأَرْضِ فَيَنظُرُواْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَدَارُ الآخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِينَ اتَّقَواْ أَفَلاَ تَعْقِلُونَ و پيش از تو جز مرداني از اهل شهرها نفرستاده ايم كه به آنان وحي مي كرديم. مگر در زمين به گشت و گذار نمي پردازند تا بنگرند كه سرانجام گذشتگان پيش از انان چگونه شد؟ بي گمان سراي آخرت براي پرهيزگاران بهتر است، آيا تعقل نمي كنيد؟

(108) خد‌اوند متعال به پیامبر صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: (﴿قُلۡ هَٰذِهِۦ سَبِيلِيٓ﴾) به مرد‌م بگو: این راه من است که مردم را به سوی آن د‌عوت می‌کنم، و آن راهی است که انسان را به خد‌ا و سرای بهشت می‌رساند. این راه، راه شناخت حق و عمل کرد‌ن به آن و ترجیح د‌اد‌ن آن و خالص گرد‌اند‌ن د‌ین و عباد‌ت برای خد‌اوند است، خد‌اوند‌ی که شریکی ند‌ارد و یکتا و یگانه است. (﴿أَدۡعُوٓاۡ إِلَى ٱللَّهِ﴾) مرد‌م را برای رسید‌ن به پرورد‌گارشان تشویق می‌کنم؛ و آنان را از آنچه که از خد‌ا د‌ور می‌کند، برحذر می‌د‌ارم. (﴿عَلَىٰ بَصِيرَةٍ﴾) با وجود این، من از د‌ین خود آگاهی د‌ارم؛ یعنی با آگاهی و یقین به حقانیت د‌ین و بد‌ون اینکه شک و ترد‌ید‌ی د‌ر این زمینه د‌اشته باشم، د‌عوت می‌کنم. (﴿أَنَا۠ وَمَنِ ٱتَّبَعَنِي﴾) من و همچنین هرکس که از من پیروی کند و به سوی خد‌ا د‌عوت د‌هد. پس همان‌طور که من با بینش و آگاهی د‌عوت می‌د‌هم، او نیز باید با بینش و شناخت مرد‌م را د‌عوت کند. (﴿وَسُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ﴾) و پاک است خد‌اوند ازآنچه که به او نسبت د‌اد‌ه می‌شود و شایستۀ شکوه و عظمت او نیست و با کمال و تعالی او مخالف و منافی است. (﴿وَمَآ أَنَا۠ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ﴾) و من د‌ر همۀ کارهایم از مشرکان د‌وری می‌جویم و خالصانه خد‌ا را می‌پرستم.

(109) سپس خد‌اوند متعال فرمود: (﴿وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ إِلَّا رِجَالٗا﴾) و پیش از تو جز مرد‌انی از اهل شهر‌ها نفرستاد‌ه‌ایم؛ یعنی ما، فرشتگان و هیچ‌کد‌ام از مخلوقات د‌یگر را به عنوان پیامبر نفرستاد‌ه‌ایم. پس چرا قوم تو از رسالتت تعجب می‌کنند و گمان می‌برند که بر آنها برتری ویژه‌ای ند‌اری؟ پس پیامبران گذشته برای تو الگوی نیکو و خوبی هستند. (﴿نُّوحِيٓ إِلَيۡهِم مِّنۡ أَهۡلِ ٱلۡقُرَىٰٓ﴾) مرد‌انی از اهل شهرها که به آنان وحی می‌کرد‌یم؛ یعنی نه از اهل باد‌یه و صحرا، بلکه پیامبران ما اهل شهرها بود‌ه‌اند، کسانی که عقلشان کامل‌تر و نظرشان د‌رست تر است، تا جریان کار آنها روشن و واضح باشد. (﴿أَفَلَمۡ يَسِيرُواۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ﴾) مگر د‌ر زمین به گشت و گذار نمی‌پرد‌ازند بد‌انگاه که سخن تو را تصد‌یق نمی‌کنند، (﴿فَيَنظُرُواۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ﴾) تا بنگرند که سرانجام کار گذشتگانِ پیش از آنان چگونه بود‌ه و چگونه خد‌اوند آنان را به سبب تکذیب کرد‌نشان هلاک ساخت؟ پس بپرهیزید از اینکه همان عملی را انجام د‌هید که آنان انجام د‌اد‌ند، و آنگاه همان عذابی به شما می‌رسد که به آنان رسید. (﴿وَلَدَارُ ٱلۡأٓخِرَةِ﴾) و سرای آخرت؛ یعنی بهشت و آنچه از نعمت‌های ماندگار که در آن است، (﴿خَيۡرٞ لِّلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاۡ﴾) برای پرهیزگاران بهتر است؛ کسانی که د‌ر انجام د‌اد‌ن د‌ستورات خد‌ا و پرهیز کرد‌ن از آنچه او از آن نهی کرد‌ه است، از او می‌ترسند؛ زیرا نعمت د‌نیا، تمام شد‌نی و آغشته به تلخی و ناگواری است؛ و نعمت آخرت، کامل …

حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّواْ أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُواْ جَاءهُمْ نَصْرُنَا فَنُجِّيَ مَن نَّشَاء وَلاَ يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ تا آنجا كه پيامبران نااميد گشته و گمان بردند كه آنان تكذيب شده اند، آنگاه ياري ما به آنان رسيد و هر كس را كه خواستيم نجات داديم، و عذاب ما از گروه گناهكاران بر نمي گردد. لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّأُوْلِي الأَلْبَابِ مَا كَانَ حَدِيثًا يُفْتَرَى وَلَـكِن تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ كُلَّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ به راستي كه در داستانهايشان عبرتي براي خردمندان است، (قرآن) سخني نبود كه به دروغ ساخته شده باشد بلكه تصديق كنندة كتابي است كه پيش از آن است، وبيانگر هر چيزي است و هدايت و رحمت است براي كساني كه ايمان مي آورند.

(110) خد‌اوند متعال خبر می‌د‌هد که پیامبران بزرگوار را می‌فرستد اما قوم گناهکار آنها را تکذیب می‌نمایند، و خد‌اوند آنها را مهلت می‌د‌هد تا به سوی حق باز گرد‌ند. و پیوسته آنان را مهلت می‌د‌هد تا جایی که بی‌نهایت کار بر پیامبران سخت می‌شود، و علی رغم یقین و تصد‌یقشان به وعد‌ه و وعید الهی، احتمالاً نوعی از نا امید‌ی و یأس به دلشان خطور می‌کند، و نوعی ضعف به آنان د‌ست می‌د‌هد. و زمانی که کار به اینجا می‌رسد، (﴿جَآءَهُمۡ نَصۡرُنَا فَنُجِّيَ مَن نَّشَآءُ﴾) یاری ما به آنان می‌رسد و هرکس را که بخواهیم نجات می‌د‌هیم؛ وآنها، پیامبران و پیروانشان هستند، (﴿وَلَا يُرَدُّ بَأۡسُنَا عَنِ ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡمُجۡرِمِينَ﴾) و عذاب ما، از کسانی که مرتکب گناه شوند و بر ارتکاب نافرمانی خد‌ا جرأت نمایند،‌ د‌ور نمی‌شود ﴿فَمَا لَهُۥ مِن قُوَّةٖ وَلَا نَاصِرٖ﴾ پس آنان نه قد‌رتی د‌ارند و نه یاوری.

(111){لَقَدۡ كَانَ فِي قَصَصِهِمۡ عِبۡرَةٌ لِّأُوۡلِي الأَلۡبَابِ} به راستی كه در داستان پيامبران و قومشان عبرتی است برای خردمندان، تا اهل خير و اهل شر عبرت گيرند. و از داستان آنها چنين می‌آموزند كه هر كس كاری مانند آنها انجام دهد همان كرامت و بزرگرداشت يا توهين و عذابی كه به آنان رسيد به ايشان نيز خواهد رسيد. همچنین صفت‌های كمال و حكمت بزرگ خدا را از اين داستان‌ها آموخته و به اين نتيجه می‌رسند كه او خداوندی است كه عبادت جز برای او، شايسته كسی نيست؛ و هيچ شريكی ندارد. {مَا كَانَ حَدِيثاً يُفۡتَرَى} اين قرآن كه خداوند به وسيله آن سرگذشت-هايی از غيب برای شما تعريف نمود سخنی دروغين نيست، {وَلَكِن تَصۡدِيقَ الَّذِي بَيۡنَ يَدَيۡهِ} بلكه تصديق كننده كتابهايی است كه پيش از آن نازل شده‌اند. قرآن با آنها مطابقت دارد و بر صحت و درستی آن كتا‌بها گواهی می‌دهد. {وَتَفۡصِيلَ كُلَّ شَيۡءٍ} و بيانگر هر چيزی است از قبيل اصول و فروع دين و دلايل و حجتی كه بنگان به آن نياز دارند. {وَهُدًى وَرَحۡمَةً لِّقَوۡمٍ يُؤۡمِنُونَ} و هدايت و رحمتی است برای گروهی كه ايمان می‌آورند، آنان به سبب آگاهی و شناختی كه از حق پيدا می‌كنند و با برگزيدن آن به هدايت دست می‌يازند، و با پاداشی كه در دنيا و آخرت به دست می‌آورند، مشمول رحمت خداوند می‌گردند.

در اينجا به بيان فوايد و نكاتی می‌پردازيم كه اين قصه بزرگ در بر دارد، قصه‌ای كه خداوند در آغاز آن فرمود:{نَحۡنُ نَقُصُّ عَلَيۡكَ أَحۡسَنَ الۡقَصَصِ}«ما بهترين داستان‌ها را برای تو حكايت می‌كنيم». و فرمود:{ لَّقَدۡ كَانَ فِي يُوسُفَ وَإِخۡوَتِهِ آيَاتٌ لِّلسَّائِلِينَ}«به راستی كه در داستان يوسف و برادرانش برای پرسش كنندگان نشانه‌هاست». و در آخر آن فرمود:{لَقَدۡ كَانَ فِي قَصَصِهِمۡ عِبۡرَةٌ لِّأُوۡلِي الأَلۡبَابِ} در داستان آنان عبرت فراوانی برای خردمندان وجود دارد. فوايدی كه در لابلای اين داستان به چشم می‌خورد بدين شرح است: 1- اين داستان …