10. Yunus

[ آلْآنَ ] خواى گه‌وره‌ فه‌رمووى: به‌ڵام ئێستا ئیمان دێنی كه‌ ئیمان سوودت پێ ناگه‌یه‌نێ، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ڕوح گه‌یشته‌ غه‌رغه‌ره‌ ئیمان سوودی نیه‌، جبریلیش به‌ باڵه‌كانی قوڕی ئه‌كرده‌ ناو ده‌می فیرعه‌ونه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی زوو گیانی ده‌رچێ و فریای ئیمان هێنان نه‌كه‌وێ [ وَقَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَكُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ (٩١) ] وه‌ پێشتر تۆ سه‌رپێچی خوای گه‌وره‌ت ئه‌كرد وه‌ تۆ كه‌سێكی گه‌نده‌لأ و ئاشووبگێڕ بوویت و خراپه‌ت ئه‌نایه‌وه‌ له‌سه‌ر زه‌وی.

[ وَلَقَدْ بَوَّأْنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ مُبَوَّأَ صِدْقٍ ] وه‌ ئێمه‌ به‌نو ئیسرائیلمان جێگیرو جێنشین كرد له‌ شوێنێكی چاكدا كه‌ (بیت المقدس) بوو، یاخود (میصر) بووه‌ [ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ ] وه‌ له‌ هه‌موو خواردنێكی پاك و به‌تام و چێژمان پێی به‌خشین [ فَمَا اخْتَلَفُوا حَتَّى جَاءَهُمُ الْعِلْمُ ] وه‌ جیاوازی نه‌كه‌وته‌ نێوانیان تا زانیاریان پێ گه‌یشت (واته‌: ته‌ورات) وه‌ حوكمه‌كانیان زانی، یاخود تا قورئان هات ئه‌و كاته‌ ئیختیلاف كه‌وته‌ نێوانیانه‌وه‌ هه‌ندێكیان ئیمانیان به‌ پێغه‌مبه‌ر - صلی الله علیه وسلم - هێنا وه‌ هه‌ندێكیان ئیمانیان نه‌هێنا [ إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِي بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ (٩٣) ] به‌ دڵنیایى په‌روه‌ردگارت خۆی له‌ ڕۆژی قیامه‌تدا بڕیار له‌ نێوانیاندا ئه‌دا له‌و شته‌ی كه‌ جیاوازی كه‌وتۆته‌ نێوانیانه‌وه‌ كێ له‌سه‌ر حه‌قه‌و كێ له‌سه‌ر باتڵه‌.

[ فَإِنْ كُنْتَ فِي شَكٍّ مِمَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ فَاسْأَلِ الَّذِينَ يَقْرَءُونَ الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكَ ] ئه‌ی محمد - صلی الله علیه وسلم - ئه‌گه‌ر تۆ گومانت هه‌یه‌ له‌و وه‌حیه‌ی كه‌ بۆمان دابه‌زاندوویت (هه‌رچه‌نده‌ گومانى نه‌بووه‌ به‌ڵام بۆ ئوممه‌ته‌كه‌یه‌تى تا بزانن سیفه‌تى پێغه‌مبه‌ره‌كه‌یان - صلی الله علیه وسلم - له‌كتابه‌ ئاسمانیه‌كانى تریشدا باس كراوه‌) ئه‌وه‌ بۆ دڵنه‌وایی پرسیار له‌و كه‌سانه‌ بكه‌ كه‌ له‌ پێش تۆدا كتابیان ئه‌خوێنده‌وه‌، واته‌: ئه‌هلی كتاب ئه‌وانه‌ی كه‌ موسڵمان بوونه‌ وه‌كو (عبدالله¬ی كوڕی سه‌لام) و ئه‌وان كه‌ ئه‌زانن سیفه‌تی تۆ له‌ ته‌وراتیشدا هاتووه‌ [ لَقَدْ جَاءَكَ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ ] به‌ دڵنیایى له‌لایه‌ن په‌روه‌ردگارته‌وه‌ حه‌قت بۆ هاتووه‌و هیچ گومانێكی تیا نیه‌ [ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ (٩٤) ] وه‌ تۆ له‌و كه‌سانه‌ مه‌به‌ كه‌ گومانیان هه‌یه‌، (پێغه‌مبه‌ر - صلی الله علیه وسلم - هیچ گومانێكی نه‌بووه‌ به‌ڵام ئه‌مه‌ بۆ دامه‌زراوی باوه‌ڕدارانه‌).

[ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ ] وه‌ له‌و كه‌سانه‌ مه‌به‌ كه‌ ئایه‌ته‌كانی خوای گه‌وره‌یان به‌درۆ زانیوه‌ [ فَتَكُونَ مِنَ الْخَاسِرِينَ (٩٥) ] دوایی تۆ ئه‌بیته‌ كه‌سێكی زه‌ره‌رمه‌ند، (پێغه‌مبه‌ر - صلی الله علیه وسلم - له‌و كه‌سانه‌ نه‌بووه‌ كه‌ ئایه‌تی خوای گه‌وره‌ی به‌درۆ زانیبێ به‌ڵكو بۆ خه‌ڵكییه‌).

[ إِنَّ الَّذِينَ حَقَّتْ عَلَيْهِمْ كَلِمَتُ رَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ (٩٦) ] به‌ دڵنیایى ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ بڕیاری خوای گه‌وره‌یان به‌سه‌ردا جێبه‌جێ بووه‌ كه‌ له‌سه‌ر كوفر به‌رده‌وام بوونه‌ خوای گه‌وره‌ زانیاری پێیه‌ ئه‌وانه‌ ئیمان ناهێنن.

[ وَلَوْ جَاءَتْهُمْ كُلُّ آيَةٍ ] ئه‌گه‌ر هه‌موو نیشانه‌یه‌كیان بۆ بێت سوودی بۆ ئه‌وان نیه‌و ئیمان ناهێنن [ حَتَّى يَرَوُا الْعَذَابَ الْأَلِيمَ (٩٧) ] تا سزای به‌ئێش و ئازاری خوای گه‌وره‌یان پێ ئه‌گات ئه‌و كاته‌ش وه‌كو فیرعه‌ون ئیمان هێنان سوودیان پێ ناگه‌یه‌نێ.

{سزا لەسەر قەومی یونس پێغەمبەر – صلی الله علیه وسلم – لابرا}

[ فَلَوْلَا كَانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِيمَانُهَا إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا ] خه‌ڵكی هیچ دێیه‌ك ئیمان سوودی پێ نه‌گه‌یاندن ته‌نها قه‌ومی یونس - صلی الله علیه وسلم - نه‌بێت كه‌ له‌ نه‌ینه‌وا بوون، كاتێك كه‌ ئیمانیان هێنا پێش ئه‌وه‌ی سزای خوای گه‌وره‌ بێت و نیشانه‌كانیان بینی ته‌وبه‌یان كرد وه‌ خوای گه‌وره‌ ڕاستگۆیی ئه‌وانی زانی له‌ ته‌وبه‌كردندا [ كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ] خوای گه‌وره‌ له‌ ژیانی دونیادا سزای سه‌رشۆڕی و ریسوایی له‌سه‌ر لابردن، وه‌ وتراوه‌ سزاى قیامه‌تیشیان له‌سه‌ر لاچوو چونكه‌ باوه‌ڕیان هێنا [ وَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَى حِينٍ (٩٨) ] وه‌ تا ماوه‌یه‌كی دیاریكراوی تر له‌سه‌ر ڕووی زه‌وی ژیاندیانم.

[ وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَآمَنَ مَنْ فِي الْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعًا ] وه‌ ئه‌گه‌ر خوای گه‌وره‌ ویستی لێ بوایه‌ (ویستی كه‌ونی) ئه‌وا هه‌مووی خه‌ڵكی سه‌ر ڕووی زه‌وی ئیمانی ئه‌هێنا به‌ڵام خوای گه‌وره‌ خه‌ڵكی تاقی ئه‌كاته‌وه‌ [ أَفَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّى يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ (٩٩) ] ئه‌ی محمد - صلی الله علیه وسلم - ئایا تۆ ئه‌ته‌وێ به‌زۆر خه‌ڵكى موسڵمان بكه‌ی ئه‌مه‌ توانای تۆ نیه‌و ئیشی تۆ نیه‌.

[ وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تُؤْمِنَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ ] وه‌ هیچ كه‌سێك ئیمان ناهێنێ ئیلا به‌ ئیزنی خوای گه‌وره‌ نه‌بێت [ وَيَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ (١٠٠) ] وه‌ خوای گه‌وره‌ سزاو گومڕایى دائه‌به‌زێنێته‌ سه‌ر ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ عه‌قڵیان نیه‌و په‌ندو ئامۆژگاری وه‌رناگرن له‌ ئایه‌ته‌كان.